3.3 De toekomst van de stad
De toekomst van de stad
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
De toekomst van de stad
Open met de spanning tussen groei en kwaliteit van leven: steden trekken mensen en functies aan, maar ruimte is beperkt.
Leerdoel
Ik kan uitleggen wat er nodig is voor de (her)inrichting van de stad en het landelijk gebied zonder dat dit ten koste gaat van leefbaarheid, duurzaamheid en economische groei.
Welke slimme toepassingen zijn noodzakelijk voor de toekomst van de stad?
Welke duurzame toepassingen zijn noodzakelijk voor de toekomst van de stad?
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij de stad van de toekomst?
Gebruik de opbrengst om voorkennis te activeren rond leefbaarheid, duurzaamheid, technologie, verkeer, wonen en ruimtegebrek.
Concurrentie om de ruimte
Stad --> veel functies tegelijk
Daardoor zijn keuzes over inrichting nooit neutraal
Ruimte in en rond de stad is schaars
Oplossingen --->
Benadruk het geografische idee van schaarste en ruimtegebruik: meerdere claims op dezelfde plek zorgen voor afwegingen.
Drie doelen bij inrichting
Leefbaarheid: prettig, veilig en gezond wonen
Duurzaamheid: minder vervuiling en zuinig omgaan met energie, water en materialen
Economische groei: ruimte voor werk, bedrijven en voorzieningen
Laat zien dat deze drie doelen elkaar kunnen versterken, maar ook kunnen botsen. Bijvoorbeeld: meer bedrijvigheid kan werk opleveren, maar ook verkeer en drukte.
Samenwerking is nodig
De (her)inrichting van stedelijk gebied lukt alleen als overheid, burgers en bedrijven samenwerken.
De overheid stuurt op regels en plannen, bedrijven brengen kennis en geld in, en bewoners kennen hun eigen woonomgeving.
Koppel dit aan besluitvorming in de ruimte: verschillende actoren hebben verschillende belangen, maar moeten samen tot keuzes komen.
Inspraak van bewoners
Bewoners hebben steeds vaker inspraak
Bijvoorbeeld via inloopspreekuren
Onderwerpen: afvalscheiding, openbare ruimte, veiligheid en leefbaarheid
Noem dat wijken in samenspraak met bewoners anders kunnen worden ingericht om de leefbaarheid te behouden.
Welke combinatie is nodig bij de inrichting van de stad?
Overheid, burgers en bedrijven
Winkels, scholen en ziekenhuizen
Boeren, toeristen en forenzen
Architecten, fietsers en bezorgers
Toetst het kernidee uit de eerste subtopic: samenwerking tussen drie groepen is een voorwaarde voor herinrichting.
Ruimte en inrichting
In en rond de stad is ruimte schaars. Daarom moet de inrichting rekening houden met leefbaarheid, duurzaamheid en economische groei. Dat lukt beter als overheid, burgers en bedrijven samenwerken.
De blanks leggen de kernbegrippen van de eerste inhoudsblok vast.
Slimme steden
De kwaliteit van leven verbeteren met vernieuwende oplossingen op basis van digitale technologie -->mobiliteit, infrastructuur, milieu, voorzieningen, gebouwen en het dagelijks leven in de stad.
Laat leerlingen zien dat 'slim' niet alleen techniek betekent, maar techniek die een stedelijk probleem helpt oplossen.
Living labs
Steden testen nieuwe ideeën in living labs
Gebruikers helpen mee bij ontwerpen en uitproberen
Een product of dienst wordt ontwikkeld voor een praktisch probleem
Benadruk dat living labs experimenteerruimtes zijn waarin oplossingen eerst worden getest voordat ze breder worden ingevoerd.
Voorbeelden van slimme toepassingen
Mobiliteit en verkeer
Straatverlichting met zonne-energie
Slimme oplossingen koppelen technologie aan dagelijks gebruik
Doel: efficiënter, veiliger en prettiger stadsleven
Data voor betere doorstroming van fietsverkeer
Crowdmanagement op basis van verzamelde data
Buurthubs voor gedeeld, vaak elektrisch vervoer
Openbare ruimte
Deze slide heeft geen instructies
Duurzame steden
Zo min mogelijk verbruik van energie en water
Zo min mogelijk blijvend afval door hergebruik van materialen
Gebruik van duurzame energie
Beperken van lucht- en watervervuiling
Maak duidelijk dat duurzaamheid in de stad zowel over grondstoffen als over vervuiling en energie gaat.
Duurzame steden
Maak duidelijk dat duurzaamheid in de stad zowel over grondstoffen als over vervuiling en energie gaat.
Wat is het belangrijkste kenmerk van een smart city?
Meer hoge gebouwen
Digitale oplossingen voor stedelijke problemen
Meer winkels in het centrum
Minder bewoners per wijk
De juiste optie koppelt technologie aan het oplossen van stedelijke problemen, niet aan groei op zich.
Slim en duurzaam
Een smart city gebruikt digitale technologie om de kwaliteit van leven te verbeteren. In living labs worden nieuwe ideeën getest met gebruikers. Een duurzame stad verbruikt zo min mogelijk energie en water en zet vaker zonne-energie en windenergie in.
Combineert de subthema's slimme stad en duurzame stad in één betekenisvolle tekst.
Noem één slim en één duurzaam voorbeeld uit de stad.
Bespreek dat slimme toepassingen vaak gaan over verkeer, veiligheid, energiebesparing of gebruik van data, terwijl duurzame toepassingen gaan over minder verbruik, hergebruik, vergroening en duurzame energie. Goede antwoorden maken het verschil duidelijk met een voorbeeld van beide.
Hier zit de schaalvergroting van het onderwerp: stedelijke keuzes hebben gevolgen voor het omringende platteland.
Ruimteclaims buiten de stad
Distributiecentra
Datacentra en energie
Ook datacentra vragen veel ruimte
Ze verwerken, bewaren en delen digitale data
Ze hebben een hoog energieverbruik
Sterke groei door online bestellingen
Veel ruimte nodig aan stadsranden of in landelijk gebied
Kan leiden tot verdozing van het landschap
Noem dat deze functies vaak botsen met andere bestemmingen, zoals natuur of woningbouw.
Spanningen en voorbeelden
Weerstand ontstaat als landschap en belevingswaarde achteruitgaan
In Eemshaven staat een groot datacentrum van Google
In Zeewolde gingen plannen voor een Meta-datacentrum in 2022 niet door na weerstand
Bij Eemshaven kun je noemen dat duurzame energie voor dataverkeer ook ten koste kan gaan van energie voor huishoudens. Bij Zeewolde speelde twijfel over maatschappelijke opbrengst en duurzaamheid mee.
Waarom is er vaak weerstand tegen distributiecentra?
Ze trekken te weinig werknemers
Ze maken internet langzamer
Ze veroorzaken verdozing van het landschap
Ze verbruiken te weinig stroom
Plausibele afleider is verwarring met datacentra; hier gaat het vooral om ruimtebeslag en belevingswaarde van het landschap.
Gevolgen buiten de stad
De groei van steden heeft gevolgen voor het landelijk gebied. Nieuwe bebouwing wordt daarom het liefst geconcentreerd in bestaand stedelijk gebied. Datacentra hebben een hoog energieverbruik en distributiecentra kunnen zorgen voor verdozing van het landschap.
Verankert de kernbegrippen uit het laatste subthema: schaal buiten de stad, concentratiebeleid, energie en landschap.
Wat is één inzicht dat je uit deze les meeneemt?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld over samenwerking, smart cities, duurzaamheid of gevolgen voor het platteland.
Aan de slag!
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
leefbaarheid - de mate waarin een plek prettig, veilig en gezond is om te wonen en te leven
duurzaamheid - omgaan met ruimte, energie en grondstoffen zonder grote schade voor mens en milieu
smart city - stad die digitale technologie inzet om stedelijke problemen slimmer op te lossen
living lab - proefomgeving waar nieuwe toepassingen samen met gebruikers worden ontwikkeld en getest
landschapsvervuiling - aantasting van het uiterlijk en de belevingswaarde van het landschap
verdozing van het landschap - landschap dat wordt gedomineerd door grote, vaak blokkige gebouwen zoals distributiecentra
energietransitie - overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen
Deze slide heeft geen instructies
