4.3 Het ijzeren gordijn gaat open
4.3 Het ijzeren gordijn gaat open
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
4.3 Het ijzeren gordijn gaat open
Lesdoelen
Je kunt met enkele voorbeelden beschrijven op welke manieren mensen zich tegen communistische overheersing hebben verzet.
Je kunt uitleggen welke hervormingen Sovjetleider Gorbatsjov doorvoerde en de belangrijkste oorzaken van zijn hervormingen noemen.
Je kunt de belangrijkste gevolgen noemen van de hervormingen onder Sovjetleider Gorbatsjov.
Je kunt uitleggen welke ontwikkelingen in Rusland vanaf 2000 hebben geleid tot nieuwe spanningen tussen Oost en West.
Vorige week
Dominotheorie
Korea
Vietnam
Wederzijdse afschrikking
Mccarthyisme
Beroepsverboden
Bespreken bronopdracht
Verzet tegen het communisme
Oostblokbevolking ontevreden door planeconomie en gebrek aan vrijheid.
Politieke repressie: Kritische burgers werden bestraft.
1956: Hongaarse opstand onderdrukt door Warschaupact.
1968: Praagse Lente mislukt door militaire interventie.
1980: Poolse vakbond Solidariteit onderdrukt, verzet ging door.
Behalve uit opstanden bleek de onvrede uit boeken en tijdschriften die stiekem werden uitgegeven. Hierin uitten dissidenten (tegenstanders van de officiële regeringspolitiek) kritiek op het communistische systeem
Tijdens de Praagse Lente van 1968 proberen demonstranten in de Tsjechoslowaakse hoofdstad Praag Sovjettanks tegen te houden. Het burgerprotest hielp niet: de Sovjet-Unie herstelde de oude communistische orde in Tsjechoslowakije.
Wat zien we?
Wat zien we, waar is het, wat valt op?
Planeconomie loopt niet lekker
Ontevredenheid in de Sovjet-Unie door achterblijvende welvaart.
Planeconomie faalde; wapenwedloop met de VS was te duur.
Corrupt bestuur, vooral zichtbaar na kernramp in 1986.
Gorbatsjov en veranderingen
Gorbatsjov introduceerde perestrojka: markteconomie met kleine bedrijven.
Glasnost: Meer openheid en vrijheid van meningsuiting.
Burgers mochten politieke partijen oprichten.
Minder agressieve buitenlandpolitiek en wapenverdragen met de VS.
Terugtrekking van Sovjettroepen uit Oost-Europa.
De ondergang van het communisme in Europa
Gorbatsjovs hervormingen versnelden de val van het communisme.
Oost-Europeanen eisten meer vrijheid en democratie.
In 1989 opende Hongarije het IJzeren Gordijn.
Polen hield voor het eerst vrije verkiezingen.
De Berlijnse Muur werd op 9 november 1989 geopend.
De Duitse hereniging volgde snel in 1990.
De Sovjet-Unie viel in 1991 uiteen.
De VS bleef als enige supermacht over.
Na de Sovjet-Unie
Na de Sovjet-Unie werd Rusland een vrijemarkteconomie.
Ex-communistische leiders verrijkten zich door failliete bedrijven.
In de jaren 1990 kwamen politieke en culturele vrijheden.
In 2000 nam Poetin de macht en verminderde democratie.
Politiek Poetin
Democratie werd langzaam afgebroken.
Poetin stimuleert welvaart via olie en gas.
Propaganda verheerlijkt Russische geschiedenis.
Poetin herstelt Sovjet-invloed, zelfs met geweld.
Nieuwe koude oorlog?
In 2008 delen van Georgië
In 2014 delen van Oekraïne, waaronder het schiereiland de Krim.
In 2022 deed Poetin een poging tot het veroveren van heel Oekraïne.
Door zijn agressieve politiek en onderdrukking van mensenrechten is de relatie tussen Rusland en het Westen ernstig verslechterd. Velen spreken zelfs over een nieuwe Koude Oorlog.
Lesdoelen beantwoorden
Je kunt met enkele voorbeelden beschrijven op welke manieren mensen zich tegen communistische overheersing hebben verzet.
Je kunt uitleggen welke hervormingen Sovjetleider Gorbatsjov doorvoerde en de belangrijkste oorzaken van zijn hervormingen noemen.
Je kunt de belangrijkste gevolgen noemen van de hervormingen onder Sovjetleider Gorbatsjov.
Je kunt uitleggen welke ontwikkelingen in Rusland vanaf 2000 hebben geleid tot nieuwe spanningen tussen Oost en West.
Huiswerk
4.3 maken
