6.2 Afschaffing van de slavernij

6.2 Afschaffing van de slavernij


1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvwoLeerjaar 2

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

6.2 Afschaffing van de slavernij


Invalshoeken

Economisch:

  • wat zijn de middelen van bestaan? 

  • Denk hierbij bijvoorbeeld jagen en verzamelen, landbouw, industrie. 

  • Hoe komen mensen aan hun inkomsten?

  • Handel

  • Werk

Invalshoeken

Politiek-bestuurlijk:

  • hoe wordt de samenleving bestuurd? 

  • Wie is de baas? 

  • Republiek/ monarchie?

  • Dictatuur/ democratie?

  • Welke regels en wetten zijn er?

  • Wie controleert de wetten en wie voert ze uit?

Invalshoeken

sociaal:

  • dit gaat bijvoorbeeld over de leefomstandigheden van mensen en de verschillende sociale lagen. 

  • Zijn er grote verschillen tussen mannen/vrouwen en arm/rijk? 

  • Leven de mensen in de stad of op het platteland?

  • Standensamenleving/ sociale lagen. 

Invalshoeken

cultureel:

  • wat denken en voelen de mensen en hoe uitten ze dit?

  • bijvoorbeeld in hun gewoontes en regels, 

  • geloof, 

  • kunst en 

  • wetenschap. 

Leerdoelen

  • Je kunt enkele redenen noemen waarom abolitionisten slavenhandel en slavernij wilden afschaffen.

  • Je kunt beschrijven wanneer en hoe in het Britse Rijk en de Verenigde Staten de slavernij werd afgeschaft.

  • Je kunt beschrijven wanneer en hoe in de Nederlandse koloniën de slavenhandel en slavernij werden afgeschaft.

  • Je kunt uitleggen waarom in onze tijd veel belangstelling bestaat voor de geschiedenis van slavernij.

  • Je kent de begrippen en jaartallen uit deze paragraaf.

Opkomst van het abolitionisme

  • Rond 1750 vonden de meeste Europeanen slavernij normaal.

  • Toch ontstond kritiek:
    → Christenen: slavernij is onchristelijk
    → Verlichte denkers: iedereen heeft recht op vrijheid

Opkomst van het abolitionisme

  • Tijdens de Franse Revolutie werd slavernij in 1794 afgeschaft,
    maar in 1802 door Napoleon hersteld (economische redenen).

  • Er ontstond een beweging tegen slavernij: abolitionisme
    → eerst gericht op het stoppen van de slavenhandel

Opkomst van het abolitionisme

Groot-Brittannië liep voorop:
→ 1807: slavenhandel verboden
→ Nederland volgde in 1814

Opkomst van het abolitionisme

Slavernij bleef bestaan doordat:
→ illegale handel doorging
→ slaveneigenaren zelf nieuwe slaven “kweekten”

Opkomst van het abolitionisme

Abolitionisten voerden actie door:
→ slaven vrij te kopen
→ propaganda (boeken, pamfletten, prenten)


Conclusie:
→ zonder afschaffing van slavernij zelf bleef het systeem bestaan

Waarom sloten ideeën van de Verlichting goed aan bij het abolitionisme?

A

Omdat de Verlichting kritiek had op bestaande tradities en machtsstructuren

B

Omdat de Verlichting economische rechtvaardigheid belangrijk vond

C

Omdat de Verlichting uitging van universele rechten zoals vrijheid en gelijkheid

D

Omdat de Verlichting het bestuur van koloniën wilde hervormen

Waarom richtten abolitionisten zich aanvankelijk vooral op het verbieden van de slavenhandel?

A

Omdat zij dachten dat slavernij zonder nieuwe aanvoer geleidelijk zou verdwijnen

B

Omdat zij verwachtten dat slaveneigenaren slaven beter zouden behandelen zonder aanvoer

C

Omdat zij alleen de omstandigheden tijdens het transport wilden verbeteren

D

Omdat zij geen bezwaar hadden tegen slavernij zelf

Waarom besloot Napoleon de slavernij in 1802 te herstellen?

A

Omdat hij de idealen van de Franse Revolutie wilde terugdraaien

B

Omdat hij de economische opbrengsten van de koloniën wilde veiligstellen

C

Omdat de Verlichting het bestuur van koloniën wilde hervormen

D

Omdat hij bang was dat afschaffing zou leiden tot opstanden in de koloniën

Waarom bleef slavernij bestaan na het verbod op de slavenhandel?

A

Omdat slaveneigenaren manieren vonden om het systeem zonder nieuwe aanvoer voort te zetten

B

Omdat Europese landen het verbod nauwelijks controleerden in de koloniën

C

Omdat de vraag naar arbeid op plantages bleef bestaan

D

Omdat slavernij juridisch nog steeds toegestaan was

Wat zegt de werkwijze van abolitionisten over hun strategie?

A

Ze richtten zich vooral op economische veranderingen binnen het slavensysteem

B

Ze wilden via politieke samenwerking met koloniale bestuurders hervormingen doorvoeren

C

Ze vertrouwden erop dat veranderingen vanzelf zouden ontstaan zonder actief ingrijpen

D

Ze probeerden het systeem stap voor stap te verzwakken door zowel acties als overtuiging

Afschaffing van de slavernij

  • Steeds meer mensen vonden dat niet alleen de handel, maar ook de slavernij zelf moest worden afgeschaft.

  • Groot-Brittannië liep voorop:

    • Schok over gewelddadig neergeslagen opstand op Jamaica

    • 1833: slavernij afgeschaft in Britse koloniën

Afschaffing van de slavernij

In de Verenigde Staten ging het anders:

  • Zuiden: landbouw + slavernij (plantages)

  • Noorden: industrie + loonarbeid

  • → grote tegenstellingen

Dit leidde tot de Amerikaanse Burgeroorlog (1861–1865)

  • 1863: slavernij officieel afgeschaft door het noorden

  • 1865: verbod geldt voor heel de VS na overwinning noorden


Het vrijlaten van slaven heet emancipatie

  • later ook gebruikt voor gelijke rechten voor andere groepen

Waarom leidde het verbod op de slavenhandel tot een groeiende roep om afschaffing van de slavernij zelf?

A

Omdat duidelijk werd dat slavernij ook zonder slavenhandel bleef voortbestaan

B

Omdat het verbod liet zien dat overheden bereid waren in te grijpen in het slavernijsysteem

C

Omdat het verbod de aandacht verschoof van handel naar arbeidsomstandigheden op plantages

D

Omdat zonder slavenhandel de bestaande slavernij economisch minder afhankelijk werd van nieuwe aanvoer

Waarom had de slavenopstand op Jamaica invloed op de publieke opinie in Groot-Brittannië?

A

Omdat het liet zien dat slavernij moeilijk te controleren was en tot instabiliteit leidde

B

Omdat de gewelddadige onderdrukking twijfels opriep over de rechtvaardigheid van slavernij

C

Omdat het aantoonde dat slaven bereid waren voor economische eisen te vechten

D

Omdat het Britse bestuur hierdoor politieke druk kreeg uit de koloniën zelf

Waarom was het moeilijk om slavernij in de Verenigde Staten overal af te schaffen?

A

Omdat slavernij in het noorden en zuiden een verschillende economische rol speelde

B

Omdat de federale overheid weinig invloed had op afzonderlijke staten

C

Omdat slavernij vooral voorkwam in nieuwe gebieden in het westen

D

Omdat zowel het noorden als het zuiden verdeeld waren over slavernij

Wat verklaart dat de tegenstelling tussen noord en zuid leidde tot een burgeroorlog?

A

Omdat economische belangen en opvattingen over slavernij met elkaar botsten

B

Omdat het zuiden zich politiek benadeeld voelde door het noorden

C

Omdat het noorden zijn economische model wilde opleggen aan het zuiden

D

Omdat beide regio’s hun invloed binnen de federale regering wilden vergroten

Wat betekent emancipatie volgens jullie?

Wat betekent het begrip ‘emancipatie’ zoals gebruikt bij de afschaffing van de slavernij?

A

Het officieel afschaffen van slavernij door de overheid

B

Het moment waarop voormalige slaven betaald werk gingen doen

C

Het proces waarbij landen hun koloniën onafhankelijk maakten

D

Het verkrijgen van vrijheid én gelijke rechten door mensen die eerst afhankelijk waren

Afschaffing van de slavernij in Nederlandse koloniën


  • Nederland schafte slavernij laat af:
    → 1860 in Nederlands-Indië
    → 1863 in Suriname en Antillen

  • Slaven waren niet direct volledig vrij:
    → moesten tot 1873 doorwerken (staatstoezicht)
    → eigenaren kregen schadevergoeding, vrijgemaakten niet

Afschaffing van de slavernij in Nederlandse koloniën


1 juli 1863 (Ketikoti):

→ feestdag ter herinnering aan de afschaffing

Afschaffing van de slavernij in Nederlandse koloniën

Gevolgen in Suriname:

  • Veel vrijgemaakten verlieten plantages

  • → begonnen eigen bedrijfje of trokken naar de stad


Plantage-eigenaren zochten nieuwe arbeiders:
→ contractarbeiders (tegen loon, tijdelijk contract)


In de praktijk:
→ werk en omstandigheden vaak nog steeds zwaar
→ loon te laag om terug te keren

Afschaffing van de slavernij in Nederlandse koloniën

Herkomst contractarbeiders:

  • Eerst vooral uit Hindoestan (India) → verboden door Britse regering (1916)

  • Daarna uit Java


Ook in Nederlands-Indië slaven vervangen door contractarbeiders:
→ contractarbeiders werkten op plantages, aanleg spoorwegen, ontginning


Na afschaffing bleef het werk zwaar, maar veranderde slavernij in loonarbeid onder slechte omstandigheden.

Waarom stelde de Nederlandse regering na 1863 een periode van ‘staatstoezicht’ in?

A

Om ervoor te zorgen dat vrijgemaakten langzaam konden wennen aan hun vrijheid

B

Om voormalige slaven te beschermen tegen hun oude eigenaren

C

Om te voorkomen dat de economie van de koloniën te snel schade opliep

D

Om te controleren of vrijgemaakten voldoende belasting betaalden

Wat zegt het feit dat slaveneigenaren een schadevergoeding kregen over de manier waarop slavernij werd gezien?

A

Slavernij werd gezien als een moreel probleem dat opgelost moest worden

B

Slavernij werd gezien als een strafsysteem

C

Slavernij werd vooral gezien als een economisch bezit

D

Slavernij werd gezien als tijdelijk werk

Waarom hadden plantage-eigenaren na de afschaffing behoefte aan contractarbeiders?

A

Omdat vrijgemaakten wettelijk niet meer mochten werken

B

Omdat de plantages minder winstgevend waren geworden

C

Omdat veel vrijgemaakten de plantages verlieten

D

Omdat contractarbeiders goedkoper waren dan slaven

Wat maakt contractarbeid in de praktijk vergelijkbaar met slavernij?


A

Arbeiders waren eigendom van de plantage-eigenaar

B

Arbeiders kregen geen loon

C

Arbeiders hadden weinig keuzevrijheid door slechte omstandigheden

D

Arbeiders werkten alleen op plantages

Welke conclusie kun je trekken over de overgang van slavernij naar contractarbeid?

A

De arbeidsomstandigheden verbeterden direct sterk

B

Koloniën werden economisch minder belangrijk

C

Arbeiders kregen volledige vrijheid en gelijkheid

D

Het systeem veranderde formeel, maar bleef in de praktijk veel overeenkomsten houde