Titel, inleiding, tussenkopje, alinea
Titel, inleiding, tussenkopje, alinea
Deze les is een toepassingsles. Leerlingen hebben de begrippen al gehad; nu gebruiken ze titel, inleiding, tussenkopje en alinea in korte teksten.
Lesdoel
Ik kan een tekst indelen met een passende titel, inleiding, tussenkopjes en alinea's.
Deze slide heeft geen instructies
Waar let jij op als je een tekst begint te lezen?
Gebruik de antwoorden als start: woorden als titel, eerste zin, onderwerp, plaatje of kopjes zijn allemaal bruikbaar om voorkennis op te halen.
Titel
De titel zegt waar de tekst over gaat.
Een goede titel is kort en duidelijk.
Je kunt vaak al voorspellen wat je gaat lezen.
De titel moet passen bij de hele tekst, niet bij één zin.
Benadruk dat leerlingen niet de 'grappigste' titel kiezen, maar de titel die het beste past bij het onderwerp van de hele tekst.
Welke titel past het best bij een tekst over waarom het belangrijk is om water drinken?
Lekker drinken
Waarom water gezond is
Mijn fles op school
Een glas in de klas
De goede titel is kort, duidelijk en past bij het hele onderwerp. De andere opties zijn te vaag of te smal.
Kies de goede woorden
Een goede titel is kort en duidelijk. Je kunt dan vaak al voorspellen waar de tekst over gaat. De titel moet passen bij de hele tekst en niet bij één zin.
Controleer of leerlingen het verschil zien tussen een titel en andere tekstonderdelen.
Inleiding
De inleiding staat aan het begin van de tekst.
Je leest daar vaak het onderwerp.
Soms staat er ook waarom het onderwerp belangrijk is.
De inleiding helpt je om de rest beter te begrijpen.
Maak het verschil duidelijk tussen titel en inleiding: de titel is heel kort, de inleiding is een eerste stukje tekst.
Wat doet een inleiding?
Een inleiding opent de tekst.
Ze vertelt waar de tekst over gaat. Soms geeft ze ook al een klein beetje uitleg. Zo weet je als lezer beter wat je kunt verwachten.
Deze slide heeft geen instructies
Inleiding herkennen
staat vooraan
noemt het onderwerp
helpt je starten met lezen
Deze slide heeft geen instructies
Wat staat vaak in een inleiding?
alleen een grap
het onderwerp
alle antwoorden
een tussenkopje
Een inleiding noemt vaak het onderwerp en soms waarom het belangrijk is. 'Alle antwoorden' is hier niet goed, want die optie is niet passend bij de lesstof.
Vul de tekst aan
De inleiding staat aan het begin van de tekst. Daar lees je vaak het onderwerp. Zo helpt dit eerste stukje je om de rest beter te begrijpen.
Alle woorden komen direct uit de uitleg over de functie van de inleiding.
Tussenkopje
Een tussenkopje staat boven een deel van de tekst.
Het vertelt waar dat stukje over gaat.
Tussenkopjes maken een tekst overzichtelijk.
Je kunt sneller iets terugvinden.
Deze slide heeft geen instructies
Tussenkopjes helpen
Zonder tussenkopjes
lange tekst
minder overzicht
lastiger teruglezen
duidelijke delen
sneller begrijpen
makkelijker zoeken
Met tussenkopjes
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld van tussenkopjes
Bij een tekst over huisdieren kun je tussenkopjes gebruiken als:
Voer
Verzorging
Beweging
Deze slide heeft geen instructies
Waarom zijn tussenkopjes handig?
Ze maken de tekst lang
Ze geven overzicht
Ze zijn altijd grappig
Ze vervangen alinea's
Laat leerlingen uitleggen dat je met tussenkopjes sneller begrijpt waar een stukje over gaat.
Bedenk een tussenkopje over telefoons in de klas.
Goede antwoorden noemen kort het onderwerp van het tekstdeel, bijvoorbeeld afleiding, telefoons of klas. Bespreek dat een tussenkopje samenvat en kort is.
Alinea
Een alinea is een stukje tekst.
In één alinea gaat het vaak over één deelonderwerp.
Een nieuwe alinea begint vaak op een nieuwe regel.
Zo blijft de tekst netjes en duidelijk.
Deze slide heeft geen instructies
Alinea's in volgorde
Een logische tekst gaat vaak zo:
titel → inleiding → alinea 1 → alinea 2 → slot
De lezer kan de tekst dan stap voor stap volgen.
Gebruik deze slide om het ordenen van alinea's te koppelen aan tekstbegrip: wat hoort eerst, wat legt uit, wat rondt af?
Waarom alinea's handig zijn
rust in de tekst
één onderwerp per stukje
makkelijker lezen
Deze slide heeft geen instructies
Kortom
Een duidelijke tekst heeft onderdelen die samenwerken:
titel: zegt waarover de tekst gaat
inleiding: opent het onderwerp
tussenkopjes: verdelen de tekst
alinea's: geven informatie per stukje
Dit is de samenvattende koppelslide: leerlingen zien nu hoe de losse begrippen samen één leesstrategie vormen.
Waar gaat één alinea vaak over?
één deel van het onderwerp
alle kopjes
drie teksten
een plaatje
Sluit aan bij slide 14: één alinea hoort meestal bij één deelonderwerp.
Zet de tekst goed in je hoofd
Een duidelijke tekst begint met een titel. Daarna komt vaak de inleiding. De tekst wordt verdeeld met tussenkopjes en informatie staat in alinea's.
Dit is de samenvatting van slides 18 en 19 in toepasvorm.
Wat heb jij vandaag geleerd over teksten?
Laat leerlingen iets noemen als titel, inleiding, tussenkopje of alinea, liefst met een korte uitleg waarom dat helpt.
Dit is het einde van de LessonUp
Doe je laptop terug in je tas en kijk naar het bord.
Deze slide heeft geen instructies