Beeld en opmaak (Nederlands vmbo), les 2: Examentraining
Voorpagina van het Haarlems Dagblad met een grote foto en een kop
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEESVAARDIGHEID · OPMAAK
Examentraining
Beeld en opmaak: zo pak je examenvragen aan
Lesduur is: 45 minIntroductie
Onderdelen in deze les
Voorpagina van het Haarlems Dagblad met een grote foto en een kop
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEESVAARDIGHEID · OPMAAK
Examentraining
Beeld en opmaak: zo pak je examenvragen aan
Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Cees de Boer / Noord-Hollands Archief via Wikimedia Commons, CC0
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEESVAARDIGHEID · OPMAAK
Wat ga je kunnen?
Ik kan bij een examenvraag de functie van titel, kopjes, beeld, lettertype, schema of hyperlink benoemen.
Deze slide heeft geen instructies
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEESVAARDIGHEID · OPMAAK
Zo pak je een examenvraag aan
1. Lees de vraag: om welk onderdeel van de opmaak gaat het?
2. Zoek het onderdeel: kijk naar titel, kopjes, foto, letters, schema of link.
3. Vraag jezelf af: wat doet dit onderdeel voor de lezer?
4. Kies of schrijf: noem de functie, niet alleen 'het is mooi'.
5. Controleer: past je antwoord echt bij dit onderdeel in de tekst?
Deze slide heeft geen instructies
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEESVAARDIGHEID · OPMAAK
Vraagtype 1: titel en tussenkopjes
Vraag: 'Wat is de functie van de titel?'
De titel hoort bij de hele tekst, een tussenkopje bij één stuk.
Zoek je iets? Lees eerst alleen de tussenkopjes.
Een citeervraag: schrijf het kopje letterlijk over.
Deze slide heeft geen instructies
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEESVAARDIGHEID · OPMAAK
Tekst 1: Op zoek naar een stageplek
Eerst een plan maken
(1) In het derde jaar ga je stage lopen. Dat lijkt ver weg, maar je kunt het beste vroeg beginnen. Bedenk eerst wat je leuk vindt: werken met mensen, met dieren of met je handen? Schrijf drie beroepen op die bij je passen.
Bedrijven bellen
(2) Daarna zoek je bedrijven in de buurt. Veel leerlingen vinden bellen spannend. Schrijf daarom van tevoren op wat je gaat zeggen. Noem je naam, je school en de reden van je telefoontje.
(3) Krijg je een nee? Dat is normaal. Bel gewoon het volgende bedrijf.
Een goede indruk maken
(4) Op je eerste dag is de eerste indruk belangrijk. Kom op tijd, zeg netjes goedemorgen en stel vragen als je iets niet snapt. Dan krijg je vanzelf meer vertrouwen.
Eigen tekst voor Examenstof
Titel: Op zoek naar een stageplek. Drie tussenkopjes (in vet). Alinea 2 en 3 horen allebei bij het kopje Bedrijven bellen.
Wat is de functie van de titel van tekst 1?
Alleen het eerste deel van de tekst noemen
Uitleggen wat een stageplek kost
Zeggen waar de hele tekst over gaat
Laten zien wie de tekst heeft geschreven
De titel kondigt het onderwerp van de hele tekst aan. Verwachte fout: alleen het eerste deel, omdat het eerste kopje over plannen gaat.
Citeer het tussenkopje dat bij alinea 4 hoort.
Modelantwoord (1 punt): Een goede indruk maken. Niet goed: een zin uit alinea 4, of de titel van de tekst. Verwachte fout: 'Bedrijven bellen', het kopje erboven.
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEESVAARDIGHEID · OPMAAK
Vraagtype 2: foto, bijschrift en letters
Vraag: 'Wat is de functie van de foto?'
Noem wat de foto voor de lezer doet: laten zien, uitleggen of aandacht trekken.
Vet of hoofdletters: de lezer mag dit niet missen.
Het bijschrift zegt wat je op de foto ziet.
Deze slide heeft geen instructies
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEESVAARDIGHEID · OPMAAK
Tekst 2: Een middag in de escape room
(1) Sportcentrum Het Vlot heeft sinds kort een escape room. Een groepje van vier leerlingen mocht hem als eerste proberen.
(Foto: vier leerlingen zoeken samen een code in de escape room van Het Vlot.)
(2) De opdracht is simpel: kom binnen zestig minuten de kamer uit. Daarvoor moet je raadsels oplossen. Een van de raadsels was een kluis met een cijfercode.
(3) 'We moesten echt samenwerken', vertelt Sam (15). 'Als iemand niet luistert, verpest het voor de rest.'
(4) LET OP: je mag je telefoon niet gebruiken in de kamer. Die laat je dus achter in een kluisje.
Eigen tekst voor Examenstof
Op de plek van de foto staat het bijschrift (regel tussen haakjes). LET OP staat in het echt vet. Een fictieve tekst.
Wat is de functie van de foto bij tekst 2?
Uitleggen hoe je een kluis opent
Vertellen hoe lang het spel duurt
Laten zien wat de leerlingen doen in de escape room
Laten zien hoe duur de escape room is
Het bijschrift zegt wat je ziet: leerlingen die samen een code zoeken. Verwachte fout: hoe lang het spel duurt, omdat dat in alinea 2 staat en niet op de foto.
Waarom staat 'LET OP' vetgedrukt?
LET OP: je mag je telefoon niet gebruiken in de kamer.
De lezer moet dit zeker niet missen
Het is de titel van de tekst
Het is een zin van Sam
Het is een bijschrift bij de foto
Vet of hoofdletters trekken de aandacht naar een belangrijke regel. Verwachte fout: een zin van Sam, omdat alinea 3 ervoor ook een persoon laat praten.
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEESVAARDIGHEID · OPMAAK
Vraagtype 3: schema en hyperlink
Vraag: 'Waar vind je ...?' of 'Welke hyperlink gebruik je?'
Schema: zoek eerst de kolom, dan de rij.
Een hyperlink brengt je naar meer informatie of een formulier.
In een examentekst staat een link tussen vierkante haken.
Deze slide heeft geen instructies
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEESVAARDIGHEID · OPMAAK
Tekst 3: Open dag
Menu: [Home] | [Opleidingen] | [Open dag] | [Contact]
Open dag op Vmbo Windroos
(1) Kom op zaterdag naar onze open dag en kijk rond op school. In het schema zie je wat er gebeurt.
Tijd | Onderdeel | Plek
10.00 uur | Welkomstwoord | Aula
11.00 uur | Proeflessen techniek | Lokaal 12
12.00 uur | Rondleiding | Hal
(2) Wil je erbij zijn? [Meld je hier aan] voor de open dag. Meer over de vakken lees je bij [Opleidingen].
Eigen tekst voor Examenstof, school is fictief
Een internetpagina: bovenaan een menu, een schema en doorklikpunten. Tekst tussen vierkante haken is een hyperlink.
Waar volg je de proeflessen techniek?
In de aula
In de hal
In lokaal 11
In lokaal 12
Zoek in de kolom Onderdeel Proeflessen techniek en lees de kolom Plek. Verwachte fout: de aula, de plek in de eerste rij.
Citeer de hyperlink waarmee je je aanmeldt.
Modelantwoord (1 punt): Meld je hier aan. Niet goed: 'Opleidingen', want dat is een link naar informatie over de vakken. Verwachte fout: de hele zin overschrijven.
Welk vraagtype vind jij het lastigst?
Titel en tussenkopjes
Foto en bijschrift
Vet en andere letters
Schema en hyperlink
Bespreek de uitkomst en oefen het gekozen vraagtype nog een keer met een korte tekst.
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEESVAARDIGHEID · OPMAAK
Tips voor op het examen
Lees eerst de vraag: dan weet je welk onderdeel je moet bekijken.
Schrijf bij 'functie' altijd wat het onderdeel voor de lezer doet.
Zoek je iets? Lees eerst de kopjes en daarna alleen dat stuk.
Bij een schema: eerst de kolomkop, dan de rij, dan het vakje.
Deze slide heeft geen instructies
