1
1.7 bloed en afweerstelsel
anatomie fysiologie
1
1
1.7 bloed en afweerstelsel
anatomie fysiologie
1
1.7
bloed en afweerstelsel
LEERDOELEN...
Je legt uit wat algemene afweer en specifieke afweer is
Je noemt de cellen die zich met de afweer bezig houden
Je noemt de vier vormen van weerstand opbouwen
C2 - afweer: soorten en functie
onze afweer herkent of cellen lichaamseigen zijn via een eiwit op het celmembraan...
een speciaal ID-eiwit
de cel moet alle stoffen hierlangs sturen
de cel laat zo zien wat er binnen allemaal gebeurt
2
eigen vs vreemd
onze afweer herkent of cellen lichaamseigen zijn via een eiwit op het celmembraan...
zit er iets vreemds aan dit ID-eiwit, dan weet de afweer dat de cel geïnfecteerd is
de cel wordt gedood
2
eigen vs vreemd
ziektekiemen hebben sws andere ID-eiwitten op hun membraan...
ons afweer herkent dit niet
ze worden antigenen genoemd
en gaat dit doodmaken
2
eigen vs vreemd
ons lichaam kan ziektekiemen op drie manieren afweren...
tegenhouden
opeten
uitschakelen
2
eigen vs vreemd
algemene afweer
1 tegenhouden...
op de huid → huidflora (dode huidcellen, goede bacteriën, talg, lage pH)
2
eigen vs vreemd
algemene afweer
1 tegenhouden...
slijmvliezen (slijm, ziekte-kiemdodend enzym) in luchtwegen en maagdarm kanaal
2
eigen vs vreemd
algemene afweer
1 tegenhouden...
maagsap (met bijtend maagzuur, pH=2)
2
eigen vs vreemd
algemene afweer
1 tegenhouden...
in de dikke darm → darmflora (met veel soorten goede bacteriën)
2
eigen vs vreemd
algemene afweer
2 opeten...
witte bloedcellen (korrel cellen) eten ziektekiemen op (fagocytose)
2
eigen vs vreemd
algemene afweer
2 opeten...
daarna doden giftige korrels de ziektekiemen
2
eigen vs vreemd
specifieke afweer
3 uitschakelen...
witte bloedcellen (lymfe cellen) maken antistoffen
gericht tegen één bepaalde ziektekiem
2
eigen vs vreemd
de antistoffen...
prikken het membraan lek → ziektekiem valt uit elkaar
laten ziektekiemen aan elkaar klitten → makkelijk op te eten door korrelcellen
markeren de ziektekiem → zo zijn ze makkelijk te herkennen
2
eigen vs vreemd
korrel- en lymfecellen worden beide gemaakt in het rode beenmerg...
korrelcellen leren lichaams-eigen patronen te herkennen
lymfecellen leren antigenen te herkennen en passende antistoffen te maken
2
eigen vs vreemd
opleiding in beenmerg
opleiding in lymfe
korrelcellen in het bloed
lymfecellen in het lymfe
stamcel in beenmerg
de algemene afweer is aangeboren...
huid, slijmvliezen en korrelcellen zijn bij de geboorte aanwezig
tegenhouden en opeten gebeurt in enkele uren
krachtige afweer
2
eigen vs vreemd
de specifieke afweer is verworven...
lymfecellen worden actief als er een ziektekiem binnen is
het maken van antistoffen duurt 2 weken
zeer krachtige afweer
2
eigen vs vreemd
wil een ziektekiem toeslaan...
moet het de twee vormen van weerstand doorstaan
dat lukt bijna nooit
2
eigen vs vreemd
C3 - specifieke afweer
wanneer de korrelcellen ziektekiemen hebben opgegeten...
worden stukjes gegeven aan T-cellen
doden ze de besmette cellen
lichten ze de B-cellen in (met stofjes)
3
specifieke afweer
t-lymfecel
de B-cellen komen in actie door...
het maken van antistoffen gericht tegen de ziektekiem
3
specifieke afweer
b-lymfecel
als de ziektekiem bestreden is...
wordt alles opgeruimd
delen een paar B-cellen zich tot geheugencellen
3
specifieke afweer
bij een tweede aanval maken de ziektekiemen geen kans...
geheugencellen worden geactiveerd
er zijn snel antistoffen
zo biedt je weerstand, zo ben je immuun
3
specifieke afweer
weerstand bouw je op door antistoffen...
te maken (actief)
te krijgen (passief)
3
immuniteit opbouwen
weerstand bouw je op door antistoffen...
te maken (actief)
te krijgen (passief)
beide kunnen zowel op natuurlijke wijze ontstaan als op kunstmatige wijze
3
immuniteit opbouwen
actieve immunisatie op een natuurlijk wijze ontstaat...
door de ziekte zelf te overwinnen, door zelf antistoffen te maken tegen de (sterke) ziektekiem
3
immuniteit opbouwen
actieve immunisatie op een kunstmatige wijze ontstaat...
door de ziekte zelf te overwinnen door antistoffen te maken tegen een (door de mens) verzwakt (gemaakte) ziektekiem
3
immuniteit opbouwen
actieve immunisatie op een kunstmatige wijze ontstaat...
door het verzwakken verliest de ziektekiem zijn kracht en word je niet ziek
het injecteren heet vaccineren, de vloeistof het vaccin
3
immuniteit opbouwen
passieve immunisatie op een natuurlijke wijze ontstaat...
door het krijgen van antistoffen, gericht tegen de ziektekiem (waterpokken, griepvirus) via de placenta of borstvoeding
bescherming is tijdelijk
3
immuniteit opbouwen
passieve immunisatie op een kunstmatige wijze ontstaat...
door het krijgen van antistoffen, gericht tegen de ziekte via donorplasma
bescherming is tijdelijk
3
immuniteit opbouwen