Examenbundel H5 paragraaf 13


01


HAVO 5

Aanvaardbaarheid van argumentatie

Werken met scenario’s

Paragraaf 13

Theorie en oefenvragen


13

beoordelen

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 5

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 15 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les


01


HAVO 5

Aanvaardbaarheid van argumentatie

Werken met scenario’s

Paragraaf 13

Theorie en oefenvragen


13

beoordelen


Leerdoelen

02


Na deze uitleg kun je

1

Bron

de betrouwbaarheid van een bron beoordelen

2

Feiten

feitelijke uitspraken op controleerbaarheid toetsen

3

Meningen

waarderende uitspraken en argumenten beoordelen

4

Scenario

informatie gericht zoeken en wegen


Drie beoordelingsvragen

03


Bij het beantwoorden van vragen over een tekst beoordeel je drie onderdelen.


1

Is de bron betrouwbaar?


2

Zijn feitelijke uitspraken controleerbaar?


3

Zijn waarderende uitspraken en argumenten aanvaardbaar?


Betrouwbaarheid van de bron

04


Drie kenmerken bepalen of een bron vertrouwen verdient.



Deskundigheid

Heeft de bron kennis en ervaring met het onderwerp?



Onpartijdigheid

Heeft de bron geen persoonlijk belang bij de uitspraak?



Consistentie

Spreekt de bron zichzelf niet tegen?

Een bron kan op het ene criterium sterk zijn en op een ander criterium zwak.


Deskundigheid en onpartijdigheid

05




Deskundigheid

Draagt bij

De bron kan aantoonbaar deskundig zijn op dit onderwerp.

Doet afbreuk

De bron mist relevante kennis of deskundigheid.



Onpartijdigheid

Draagt bij

De bron heeft geen belang bij acceptatie van de uitspraak.

Doet afbreuk

De bron heeft wel belang bij acceptatie van de uitspraak.

Controleer opleiding, ervaring, functie en mogelijke belangen van de afzender.


Consistentie van de bron

06


Een consistente bron doet geen uitspraken die elkaar tegenspreken.


Consistent

De uitspraken passen bij elkaar.


Niet consistent

De bron beweert op verschillende momenten iets anders.

Vergelijk uitspraken uit dezelfde tekst en, indien nodig, uit eerdere publicaties.


Feitelijke uitspraken

07


Feitelijke uitspraken moeten controleerbaar zijn en passen bij wat we al betrouwbaar weten.



Controleerbaarheid

Draagt bij

Andere betrouwbare bronnen geven dezelfde informatie.

Doet afbreuk

De informatie kan niet worden gecontroleerd.



Kennis van de wereld

Draagt bij

De uitspraak stemt overeen met betrouwbare kennis.

Doet afbreuk

De uitspraak botst met betrouwbare kennis.


Bron van een feitelijke uitspraak

08


Ook bij een controleerbaar feit blijft de betrouwbaarheid van de oorspronkelijke bron belangrijk.



Betrouwbare bron

De feitelijke uitspraak is afkomstig uit een controleerbare bron met relevante deskundigheid.

Onbetrouwbare bron

De herkomst is onduidelijk of de bron voldoet niet aan de criteria.

Noteer altijd wie de uitspraak doet en waarop de informatie is gebaseerd.


Waarderende uitspraken

09


Een waarderende uitspraak geeft een oordeel. De aanvaardbaarheid hangt af van de lezer en van de argumentatie.



Kennis en overtuigingen

Draagt bij

Het oordeel past bij de kennis en overtuigingen van de lezer.

Doet afbreuk

Het oordeel botst met de kennis en overtuigingen van de lezer.



Relevantie

Draagt bij

Het argument draagt inhoudelijk bij aan het standpunt.

Doet afbreuk

Het argument heeft weinig of geen verband met het standpunt.


Consistentie en toereikendheid

10




Consistentie

Draagt bij

Argumenten spreken elkaar niet tegen en passen bij het standpunt.

Doet afbreuk

Argumenten of standpunt spreken elkaar tegen.



Toereikendheid

Draagt bij

Er is genoeg relevante ondersteuning om het standpunt aannemelijk te maken.

Doet afbreuk

De geleverde argumenten zijn te zwak of te beperkt.

Een relevant argument kan nog steeds onvoldoende bewijs leveren.


Werken met een scenario

11


Een scenario beschrijft een herkenbare situatie en vraagt om een onderbouwd besluit.



Voorbeeld

De school overweegt snelle digitalisering. Je onderzoekt welke gevolgen dit heeft en welk standpunt het best te verdedigen is.

Gebruik bronnen doelgericht: zoek informatie die rechtstreeks helpt bij de centrale vraag.


Stappenplan bij een scenario

12


1

Lees het scenario en bepaal de centrale vraag

2

Splits de vraag op in deelonderwerpen

3

Zoek per deelonderwerp geschikte bronnen

4

Beoordeel betrouwbaarheid en aanvaardbaarheid

5

Weeg argumenten en formuleer een onderbouwd antwoord

  1. Een wetenschapper beoordeelt een onderwerp buiten haar vakgebied. Welk criterium staat vooral onder druk?

A

deskundigheid

B

consistentie

C

controleerbaarheid

D

toereikendheid

  1. Een fabrikant prijst zijn eigen product aan zonder belangen te noemen. Welk broncriterium moet je vooral controleren?

A

kennis van de wereld

B

onpartijdigheid

C

relevantie

D

consistentie van argumenten

  1. Een feitelijke uitspraak verschijnt nergens in andere betrouwbare bronnen. Wat is het belangrijkste probleem?

A

de bron is per definitie deskundig

B

het argument is niet relevant

C

de uitspraak is onvoldoende controleerbaar

D

de uitspraak is een mening

  1. Een argument gaat over het onderwerp, maar is te zwak om het standpunt te dragen. Welk criterium schiet tekort?

A

consistentie

B

deskundigheid

C

onpartijdigheid

D

toereikendheid

  1. Wat doe je als eerste wanneer je met een scenario werkt?

A

direct een standpunt kiezen

B

de centrale vraag bepalen

C

alle gevonden bronnen samenvatten

D

alleen argumenten vóór verzamelen