MaMèreEtMoi VWO4

• newEditor

Ma mère et moi
Brahim Metiba

VWO 4 – Littérature & Identité

La couverture 

Qu'est-ce que tu vois ? Où sommes nous?

{"pins":[{"createdAt":"2025-11-18T08:27:20.821Z","id":"deNemRXsgpEvFn4JA","order":"g00a0959","pinComponents":[{"id":"5TjM9Qqvp9aWpFhJu","layout":{"type":"BOX","position":{"x":32,"y":32},"size":{"width":896,"height":384},"rotation":0},"order":"a0","type":"IMAGE","settings":{"url":"https://images.unsplash.com/photo-1697059348686-550665aab32e?crop=entropy&cs=tinysrgb&fit=max&fm=jpg&ixid=M3w3OTA2NzR8MHwxfHNlYXJjaHwzfHxib29rcyUyQyUyME1hZ2hyZ

La littérature maghrébine

Welke voorstelling heb je bij literatuur en poëzie uit de Maghreb?

De Franstalige Algerijnse literatuur vanaf de onafhankelijkheid

De onafhankelijkheid van Algerije is zeker van invloed geweest op de literaire ontwikkelingen in dit land. Zo besloot een aantal auteurs, onder wie vooral toneelschrijvers zoals Kateb Yacine, hun stukken voortaan in de volkstaal te laten opvoeren. Dankzij de door de overheid opgezette alfabetiseringsprogramma's groeide het lezerspubliek in Algerije zelf. Dit gold zowel voor het Arabisch als voor het Frans, dat zich ook na de onafhankelijkheid in de Algerijnse samenleving wist te handhaven.

Ondanks deze ontwikkelingen kozen veel Algerijnse auteurs ervoor om hun werk in Frankrijk te blijven publiceren. Hiervoor zijn verschillende redenen aan te voeren. In de eerste plaats bevond zich, als gevolg van de niet aflatende emigratie vanuit het moederland naar Frankrijk, ook een belangrijk gedeelte van hun Algerijnse lezerspubliek aan de overzijde van de Middellandse Zee. In de tweede plaats waren de mogelijkheden voor auteurs om hun boeken in Algerije zelf uitgegeven te krijgen, beperkt.

Oppression

Het aantal schrijvers dat Algerije inmiddels noodgedwongen heeft moeten verlaten of er niet meer durft terug te keren, is zeer groot. Een van hen is Abdelkader Djemaï, die zich voor Un été de cendres (1995) en Sable rouge (1996) liet inspireren door de terreur zoals die steden als Oran en Algiers sinds enige jaren in zijn greep heeft. In 1997 verscheen 31, rue de l'Aigle, een beklemmende roman over de routinematige alledaagsheid van terreur en geweld.

Poésie

In de jaren zeventig kreeg de Franstalige poëzie een belangrijke impuls. Er trad een aantal jonge dichters naar voren, zoals de militante Bachir Hadj-Ali en Malek Alloula. Een door Jean Sénac samengestelde bloemlezing uit het werk van Algerijnse dichters was in Algerije zelf een doorslaand succes. In de stad Algiers was deze Anthologie de la nouvelle poésie algérienne (1971) binnen enkele dagen uitverkocht. In deze periode verscheen een drietal opmerkelijke dichtbundels van Mohammed Dib: Formulaires (1970), Omnéros (1975) en Feu beau feu (1979).

Tahar Ben Jelloun

De reputatie van Tahar Ben Jelloun heeft er in belangrijke mate toe bijgedragen dat de publieke belangstelling voor de Maghrebliteratuur sinds de jaren tachtig sterk is toegenomen. Aan het einde van de jaren zestig maakte Ben Jelloun deel uit van de groep schrijvers rond het tijdschrift Souffles. Hij rondde zijn studie af in Frankrijk, waar hij enige jaren werkzaam was als psychotherapeut. Vervolgens was hij medewerker van Le Monde. Hij debuteerde met een zeer aangrijpende roman, Harrouda (1973), die in Marokko speelt. In het essay La plus haute des solitudes beschrijft hij het isolement waarin de meeste immigranten in de jaren zeventig leefden. In La Réclusion solitaire gaf hij een poëtische interpretatie van dit thema. Ook zijn latere romans gaan vaak over figuren die in Frankrijk of Marokko een marginaal bestaan leiden: verschoppelingen, dwazen, prostituees. Vaak spelen kinderen de hoofdrol, zoals in L'Enfant de sable, waarin een meisje als jongen wordt opgevoed, en in Les Yeux baissés, een roman die, zoals de meeste van Ben Jelloun, het leven tussen twee culturen tot onderwerp heeft.

Leerdoel

Aan het einde van de les kun je uitleggen wat Maghrebijnse literatuur en poëzie kenmerken en enkele belangrijke auteurs en thema’s benoemen.

Wat is Maghrebijnse literatuur?

De Maghreb omvat Marokko, Algerije en Tunesië. Literatuur hieruit is vaak meertalig en behandelt migratie, identiteit en geschiedenis.

Belangrijke thema’s

Conflicten tussen traditie en vernieuwing komen vaak voor in verhalen en gedichten.

Veel schrijvers onderzoeken de invloed van kolonisatie, migratie en cultuur op hun identiteit.

Traditie vs. moderniteit

Identiteit

Bekende auteurs

Voorbeelden zijn Tahar Ben Jelloun, Assia Djebar en Abdelkebir Khatibi. Ze schrijven in het Frans en vaak ook in het Arabisch.

1. Autofiction
Approfondissement et discussion sur l’appartenance et l’Identité

Wat is autofictie?

• Mengvorm van autobiografie en fictie

• In dit boek: relatie tussen moeder en zoon

• Thema’s: identiteit, cultuur, religie

Wat betekent ‘identiteit’ voor jou?

Roman « autobiographique »

Dans ce roman l’auteur essaie d’aborder avec sa mère des sujets tels que la religion, le mariage ou encore la culture.

On peut observer que dans l’immigration les adultes sont beaucoup plus attachés à leur culture et à leurs traditions. Les enfants contrairement aux parents s'approprient les deux cultures pour mieux s'intégrer dans leur pays.

Dans ce texte, le narrateur a changé, il s'est éloigné de sa culture natale pour s'imprégner de la culture française.

Dialogue de sourds ?

Le narrateur essaie de balayer les certitudes de sa maman dans sa pensée « étroite et figée ». De même, sa mère tente de changer sa vision des choses afin qu'elle redevienne conforme à la sienne.

2. Cultuur & Migratie

• Oudere generatie: sterk verbonden met cultuur van herkomst

• Jongere generatie: beweegt tussen twee culturen

• Botsing tussen verwachtingen en realiteit

Welke culturele verschillen herken jij uit je eigen omgeving?

3. Communicatieproblemen

• Moeilijk gesprek tussen moeder en zoon

• Stilte, lichaamstaal, ander taalgebruik

• Verschillende betekenissen van ‘praten’, ‘kijken’, ‘zwijgen’

«  Je pense à la distance qui me sépare de ma mère. Je pense à la difficulté de changer de regard. » p. 44

Qu’est-ce qui rassemble la mère et le fils, qu’est-ce qui les écarte ?

Les personnages sont pleins d'amour l'un pour l'autre mais ces mots d'amour ne sont jamais prononcés !,
La mère est musulmane et elle aimerait qu’il ait une vie conforme a sa religion.

Pour cela il doit se marier avec une musulmane, mais …

Elle veut le bonheur de son fils

Hoe zou jij het gesprek anders voeren?

4. Changer de regard — Anders leren kijken

• De zoon probeert begrip te creëren via literatuur (Albert Cohen)

• Kan een boek helpen om iemand anders te begrijpen?

Comment fait l’auteur pour essayer de créer ce dialogue ? Quelle est la passerelle qu’il emploie ?

"Je me dis que ma mère pourrait trouver une phrase chez la mère d’ Albert Cohen et qu'elle comprendrait enfin".

Qu’apporte le livre d’ Albert Cohen, “ Le livre de ma mere” ?

Welke boeken/films hebben jouw blik verruimd?

6. Interview met de auteur

• • Autobiografische elementen

• • Thema’s: homoseksualiteit, Algerijnse cultuur, identiteit

• 👉 *Vraag:* Waarom zou een auteur persoonlijke elementen gebruiken?

7. Reflectie

• • Wat heb je geleerd over communicatie?

• • Wat zegt dit verhaal over ouders en kinderen?

• 👉 *Schrijfopdracht:* 5 zinnen over wat jij meeneemt uit dit verhaal.

Video's & Extra Materiaal

Vienne est un coin du paradis

Interview Metiba – Africultures

Rencontre avec l’auteur