Woordsoorten en zinnen
Woordsoorten en zinnen
Deze les combineert woordsoorten en zinsontleding, omdat de aangeleverde stof beide onderdelen bevat en ze in de praktijk sterk samenhangen.
Lesdoel
Ik kan woordsoorten herkennen en zinnen ontleden met de juiste grammaticale begrippen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke grammaticawoorden vindt jij lastig?
Gebruik de inzendingen om voorkennis op te halen. Vraag eventueel door op woorden als werkwoord, onderwerp, lidwoord of bijwoord.
Zelfstandig naamwoord
Een zelfstandig naamwoord (zn) is een woord voor een mens, dier, plant, ding of gevoel.
Voorbeelden: zoon, zeeleeuw, roos, handvat, fietspad, spijt.
Ook een eigennaam is een zelfstandig naamwoord: Bert, Bello, Haarlem, Waal.
Deze slide heeft geen instructies
De-woord of het-woord
Zelfstandige naamwoorden zijn de-woorden of het-woorden.
de koets
het verlangen
In een woordenboek kun je dit opzoeken:
m, v of v(m) → de-woord
o → het-woord
Benadruk dat leerlingen dit vaak moeten onthouden of opzoeken; er is niet altijd een vaste regel die direct zichtbaar is aan het woord.
Zo vind je een zn
Een zelfstandig naamwoord herken je vaak zo:
het heeft enkelvoud en meervoud
- huis – huizen
je kunt er vaak een verkleinwoord van maken
- huisje
je kunt er vaak de, het of een voor zetten
- het huis, een huis
Noem erbij dat deze kenmerken vaak helpen, maar niet elk woord voldoet even duidelijk aan alle drie de proeven.
Lidwoord
Er zijn drie lidwoorden:
de
het
een
de en het zijn bepaalde lidwoorden (blw).
een is een onbepaald lidwoord (olw).
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer is het géén lidwoord?
Soms lijkt een woord een lidwoord, maar is het dat niet.
een is géén lidwoord als je het uitspreekt als één
het is géén lidwoord als het niet bij een zelfstandig naamwoord hoort
Voorbeelden:
Toch werd een van de nummers een hit.
Morgen gaat het behoorlijk waaien.
Laat leerlingen het verschil horen tussen onbeklemtoond 'een' en beklemtoond 'één'.
Zo vind je een lidwoord
Een lidwoord hoort altijd bij een zelfstandig naamwoord.
Soms staat er nog een woord tussen:
de splinternieuwe citybike
Daar is de het lidwoord van citybike.
Deze slide heeft geen instructies
Zelfstandig naamwoord en lidwoord
Een zelfstandig naamwoord is een woord voor een mens, dier, plant, ding of gevoel. Het woord een is een onbepaald lidwoord. Een lidwoord hoort altijd bij een zelfstandig naamwoord.
Laat leerlingen letten op de koppeling tussen lidwoord en zelfstandig naamwoord.
In welke zin is 'het' géén lidwoord?
Het boek ligt hier.
Het meisje lacht.
Morgen gaat het waaien.
Het huis is groot.
Hier hoort 'het' niet bij een zelfstandig naamwoord. Dat sluit aan bij de uitleg op slide 7.
Werkwoord
Een werkwoord (ww) zegt wat iets of iemand doet.
Voorbeelden:
spelen
dromen
waaien
vallen
Sommige werkwoorden drukken niet zo duidelijk een handeling uit, zoals mogen, worden, zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Werkwoorden kun je vervoegen
Een werkwoord heeft verschillende vormen.
Voorbeeld met spelen:
infinitief: spelen
tegenwoordige tijd: speel, speelt, spelen
verleden tijd: speelde, speelden
voltooid deelwoord: gespeeld
onvoltooid deelwoord: spelend
Deze slide heeft geen instructies
Zelfstandig en hulpwerkwoord
De meeste werkwoorden hebben een duidelijke betekenis. Dat zijn zelfstandige werkwoorden (zww).
Voorbeelden: spelen, huilen, werken, dromen.
Hulpwerkwoorden (hww) helpen om het gezegde te maken.
Voorbeelden: hebben, zijn, worden, zullen, kunnen, mogen, moeten.
Deze slide heeft geen instructies
Zo herken je zww en hww
In een zin met één werkwoord is dat werkwoord vaak het zelfstandig werkwoord.
Bij de lunch eten veel mensen fruit.
Bij meer werkwoorden staat het zelfstandig werkwoord vaak achter in de zin.
De andere werkwoorden zijn hulpwerkwoorden.
Bij de lunch willen veel mensen fruit eten.
Gebruik eventueel ook het voorbeeld: 'blijken ... te willen ... eten' om te laten zien dat meerdere hulpwerkwoorden mogelijk zijn.
Koppelwerkwoord
In een naamwoordelijk gezegde staat altijd een koppelwerkwoord (kww).
De negen koppelwerkwoorden zijn:
zijn, worden, blijven, blijken, lijken, schijnen, heten, dunken, vóórkomen.
Leg kort uit dat een koppelwerkwoord het onderwerp verbindt met een kenmerk of eigenschap.
Koppelwerkwoord in de zin
Als er maar één werkwoord is, kan dat het koppelwerkwoord zijn:
Gerdien wordt dolfijnentrainster.
Als er meer werkwoorden zijn, is het koppelwerkwoord niet altijd de persoonsvorm:
Gerdien is dolfijnentrainster geworden.
Gerdien zou dolfijnentrainster kunnen zijn geworden.
Benadruk dat andere werkwoorden in zulke zinnen hulpwerkwoorden zijn.
Welk woord is in deze zin het zelfstandig werkwoord? 'Wij willen winnen.'
wij
willen
winnen
wij willen
Bij meer werkwoorden staat het zelfstandig werkwoord vaak achter in de zin.
Werkwoordsoorten
In een naamwoordelijk gezegde staat altijd een koppelwerkwoord. Bij meer werkwoorden helpen de andere werkwoorden mee; dat zijn hulpwerkwoorden. Het werkwoord met de duidelijke betekenis is het zelfstandig werkwoord.
Controleert het onderscheid tussen zww, hww en kww.
Waaraan herken je een koppelwerkwoord in een zin?
Verwacht in het antwoord elementen als: koppelwerkwoord verbindt onderwerp met eigenschap/kenmerk; voorbeeld mogelijk: 'Jessica is verdrietig' of 'Gerdien wordt dolfijnentrainster'.
Bijvoeglijk naamwoord
Een bijvoeglijk naamwoord (bn) vertelt iets over een zelfstandig naamwoord.
Voorbeeld:
Wat een prachtige poster!
Het woord prachtige zegt iets over poster.
Deze slide heeft geen instructies
Vormen van het bn
Een bijvoeglijk naamwoord staat meestal vóór het zelfstandig naamwoord:
het mooie boek
een aardige lerares
Soms staat het achter het zelfstandig naamwoord:
Het boek is mooi.
De auto’s zijn Russisch.
Deze slide heeft geen instructies
Trappen van vergelijking
Bijvoeglijke naamwoorden hebben vaak drie trappen:
stellende trap: lief
vergrotende trap: liever
overtreffende trap: liefst
Voorbeeld:
Karim is grappig, Chris is grappiger, Geert is het grappigst.
Deze slide heeft geen instructies
Bijzondere vormen van het bn
Korte en lange vorm: groot – grote, lief – lieve
Stoffelijk bn eindigt vaak op -en: gouden ketting, plastic tas
Een onvoltooid deelwoord kan bn zijn: een spelend kind
Een voltooid deelwoord kan bn zijn: de gespeelde wedstrijd
Noem dat stoffelijke bijvoeglijke naamwoorden geen trappen van vergelijking hebben.
Welke vorm is de overtreffende trap?
grappig
grappiger
grappigst
grappige
'Grappige' is een lange vorm, geen trap van vergelijking.
Bijvoeglijk naamwoord
Een bijvoeglijk naamwoord zegt iets over een zelfstandig naamwoord. Het kan vóór het zelfstandig naamwoord staan, zoals in het mooie boek. Een stoffelijk bijvoeglijk naamwoord eindigt vaak op -en.
Alle ingevulde delen komen letterlijk of bijna letterlijk uit de behandelde slides.
Wat vind jij het lastigst aan bijvoeglijke naamwoorden?
plaats in de zin
trappen
korte/lange vorm
stoffelijk bn
Deze slide heeft geen instructies
Persoonlijk voornaamwoord
Een persoonlijk voornaamwoord (pers.vnw) duidt iemand of iets aan.
Voorbeeld:
Een vriendin van jou mailde mij deze mopjes, maar ik vind ze niet erg grappig.
Persoonlijke voornaamwoorden zijn bijvoorbeeld:
ik, jij, hij, zij, het, wij, jullie, mij, hem, haar, ons, hen, hun, ze.
Deze slide heeft geen instructies
Bezittelijk voornaamwoord
Een bezittelijk voornaamwoord (bez.vnw) geeft aan van wie iets is.
Het staat vóór het zelfstandig naamwoord:
mijn school
onze kippen
zijn mooiste cd
Voorbeelden zijn: mijn, jouw, uw, zijn, haar, ons, onze, jullie, hun.
Deze slide heeft geen instructies
Persoonlijk of bezittelijk?
Staat het voornaamwoord achter het bezit en staat er van voor?
Dan is het geen bezittelijk, maar een persoonlijk voornaamwoord.
de school van mij
de kippen van ons
die mooie cd van hem
Dit onderscheid is belangrijk, omdat leerlingen 'van hem' of 'van mij' vaak ten onrechte als bezittelijk benoemen.
Hun, hen en ze
Hun kan geen onderwerp zijn
Hun gaan fietsen is dus fout
Hun gebruik je als meewerkend voorwerp zonder voorzetsel
Hen gebruik je in andere gevallen
Voor dieren en dingen gebruik je vaak ze
Voorbeelden:
Ik heb hun het boek gegeven.
Ik heb het boek aan hen gegeven.
Deze slide heeft geen instructies
Aanwijzend voornaamwoord
Een aanwijzend voornaamwoord (aanw.vnw) wijst iemand, iets of een begrip aan.
Voorbeelden:
deze, die, dat, dit, zulk(e), zo’n, dergelijk(e), zelf, hetzelfde, dezelfde
Het kan vóór een zelfstandig naamwoord staan of zelfstandig gebruikt worden.
Deze slide heeft geen instructies
Dat en die
Dat en die zijn alleen aanwijzend voornaamwoord als je ze kunt vervangen door dit of deze.
Voorbeelden:
Joran vond dat het mooiste cadeau.
Mijn broer draait keiharde muziek. Ik vind dat erg storend.
Woorden als daar, daarheen, daarover zijn geen aanwijzend voornaamwoord.
Deze slide heeft geen instructies
Vragend voornaamwoord
Een vragend voornaamwoord (vr.vnw) staat aan het begin van een vraag of van een zin die van een vraag is gemaakt.
De vier vragende voornaamwoorden zijn:
wie, wat, welk(e), wat voor (een)
Voorbeelden:
Welke sport beoefen jij?
Wat vind je daar zo leuk aan?
Wijs erop dat 'wie' en 'wat' niet vragend zijn als ze terugwijzen naar een eerder genoemd woord.
Welke groep bevat alleen bezittelijke voornaamwoorden?
mijn, onze, hun
ik, jij, hem
deze, dat, die
wie, wat, welke
De andere opties bevatten persoonlijke, aanwijzende of vragende voornaamwoorden.
In welke zin is 'hun' fout gebruikt?
Ik geef hun het boek.
Hun gaan morgen fietsen.
Ik stuur hun een bericht.
De docent gaf hun huiswerk.
Sluit aan bij de regel dat 'hun' geen onderwerp kan zijn.
Voornaamwoorden
Een persoonlijk voornaamwoord duidt iemand of iets aan. Een bezittelijk voornaamwoord geeft aan van wie iets is. De woorden wie en welke kunnen vragende voornaamwoorden zijn.
Let erop dat elke lege plek inhoudelijk een andere categorie vraagt.
Voorzetsel
Een voorzetsel (vz) geeft vaak aan:
plaats: bij, in, op, naast, tussen, voor
tijd: gedurende, onder, tijdens, in
reden of oorzaak: vanwege, wegens, om, door
Voorbeelden:
op de kast
tijdens de les
vanwege de sneeuwval
Deze slide heeft geen instructies
Zo vind je een voorzetsel
Een voorzetsel staat meestal vóór een lidwoord met een zelfstandig naamwoord:
achter de kast
tussen oude kasten
in Arnhem
Soms staat het achter een zelfstandig naamwoord en geeft het een richting aan:
Ze reden de brug over.
Joost vluchtte de school in.
Maak ook het onderscheid met delen van splitsbare werkwoorden: in 'kijkt ... na' is 'na' geen voorzetsel.
Bijwoord
Een bijwoord (bijw) kan veel verschillende dingen aangeven, zoals:
tijd: morgen, vroeger
plaats: hier, daar
reden: daarom, hierdoor
zekerheid: zeker, absoluut
onzekerheid: misschien, waarschijnlijk
ontkenning: niet, nooit
Deze slide heeft geen instructies
Bijwoord als één woord
Elke bijwoordelijke bepaling die uit één woord bestaat, is als woordsoort een bijwoord.
Voorbeeld:
Vroeger / werd / de post / dagelijks / thuis / bezorgd.
Daar zijn vroeger, dagelijks en thuis bijwoorden.
Deze slide heeft geen instructies
Bijwoord bij andere woorden
Ook woorden die iets zeggen over een woord dat geen zelfstandig naamwoord is, zijn bijwoorden.
Voorbeeld:
Een bijzonder spannend boek moet je nooit te snel uitlezen.
Bijwoorden zijn hier:
bijzonder, nooit, te, snel
Benadruk dat bijwoorden vaak een graad of sterkte aangeven, maar niet altijd.
In welke zin is 'over' een voorzetsel?
De docent kijkt het werk over.
Ze reden de brug over.
Ik schrijf het antwoord over.
Hij denkt de fout over.
De foutieve opties lijken op werkwoordelijke combinaties; in de goede zin geeft 'over' richting aan.
Voorzetsel en bijwoord
Een voorzetsel geeft vaak plaats, tijd of reden aan. Een bijwoord kan bijvoorbeeld tijd of plaats aangeven. In de zin 'Vroeger werd de post thuis bezorgd' zijn vroeger en thuis bijwoorden.
Laat leerlingen zien dat de voorbeelden direct uit de theorie komen.
Leg kort het verschil uit tussen een voorzetsel en een bijwoord.
Verwacht iets als: een voorzetsel staat vaak bij een zelfstandig naamwoord(groep) en geeft plaats/tijd/reden aan; een bijwoord kan ook los staan en bijvoorbeeld tijd, plaats of mate aangeven.
Persoonsvorm
In elke zin staat een persoonsvorm (pv).
De persoonsvorm geeft aan:
tijd: tegenwoordige tijd of verleden tijd
getal: enkelvoud of meervoud
Deze slide heeft geen instructies
Zo vind je de pv
Zet de zin in een andere tijd.
Het werkwoord dat verandert, is de persoonsvorm.
Voorbeeld:
Penny kan heel goed dansen.
→ Penny kon heel goed dansen.
Dus: kan is de persoonsvorm.
Maak duidelijk dat 'dansen' niet verandert bij deze proef en daarom niet de persoonsvorm is.
Zinsdelen
Woorden die samen in dezelfde volgorde bij elkaar blijven, vormen een zinsdeel.
Vóór de persoonsvorm staat altijd maar één zinsdeel.
Voorbeeld:
Na het journaal / zie / ik / het liefst / een beetje liefde / op tv.
Laat eventueel meerdere woordvolgordes zien om te bewijzen welke groepen samen één zinsdeel vormen.
Onderwerp
Het onderwerp (ow) is een zinsdeel.
Het getal van onderwerp en persoonsvorm is hetzelfde:
allebei enkelvoud
of allebei meervoud
Deze slide heeft geen instructies
Zo vind je het onderwerp
Zoek de persoonsvorm.
Zet streepjes tussen de zinsdelen.
Vraag: Wie/Wat + persoonsvorm?
Het antwoord is het onderwerp.
Voorbeeld:
De Tegenliggers hebben de Grote Prijs gewonnen.
Wie hebben gewonnen? De Tegenliggers
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de persoonsvorm in: 'Penny kan heel goed dansen'?
Penny
kan
goed
dansen
Gebruik eventueel de tijdproef: kan → kon.
Persoonsvorm en onderwerp
Om de persoonsvorm te vinden, zet je de zin in een andere tijd. Het werkwoord dat verandert, is de persoonsvorm. Daarna vraag je 'wie of wat + persoonsvorm?' om het onderwerp te vinden.
Controleert de vaste stappen van de theorie.
Hoe zeker voel jij je over pv en onderwerp?
heel zeker
redelijk zeker
nog onzeker
helemaal kwijt
Deze slide heeft geen instructies
Werkwoordelijk gezegde
Het werkwoordelijk gezegde (wg) bestaat uit alle werkwoorden van de zin.
Het zegt wat het onderwerp doet of overkomt.
Soms hoort ook een werkwoordelijke uitdrukking bij het gezegde:
de benen nemen = vluchten
Deze slide heeft geen instructies
Zo vind je het wg
Het werkwoordelijk gezegde bestaat uit:
de persoonsvorm
de andere werkwoorden
soms ook te of aan het
Voorbeelden:
gaat verhuizen
legt uit
zat te staren
was aan het controleren
Noem dat delen van een scheidbaar werkwoord ook bij het gezegde horen, zoals 'uit' in 'legt uit'.
Naamwoordelijk gezegde
Een naamwoordelijk gezegde (ng) bestaat uit:
een werkwoordelijk deel
een naamwoordelijk deel
Voorbeeld:
Jessica is verdrietig.
Niet alleen is, maar is verdrietig zegt iets over het onderwerp.
Deze slide heeft geen instructies
Kenmerken van het ng
In een naamwoordelijk gezegde:
zit een koppelwerkwoord
geeft het naamwoordelijk deel een kenmerk of eigenschap van het onderwerp
zit nooit een lijdend voorwerp
Voorbeeld:
Jessica is verdrietig → verdrietig is het kenmerk van Jessica.
Deze slide heeft geen instructies
Welke zin heeft een naamwoordelijk gezegde?
Jessica is verdrietig.
Jessica leest een boek.
Jessica koopt een fiets.
Jessica schrijft snel.
Alleen in de eerste zin koppelt een koppelwerkwoord een eigenschap aan het onderwerp.
Gezegden
Een werkwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden van de zin. Een naamwoordelijk gezegde bevat ook een naamwoordelijk deel. In een ng zit altijd een koppelwerkwoord.
Goed om te bespreken waarom 'is verdrietig' samen het gezegde vormt.
Wat is het verschil tussen een wg en een ng?
Verwacht vergelijking als: wg = alle werkwoorden; ng = werkwoordelijk deel + naamwoordelijk deel; in ng geeft een eigenschap/kenmerk iets over het onderwerp aan.
Lijdend voorwerp
Het lijdend voorwerp (lv) is een zinsdeel dat vaak voorkomt naast onderwerp en gezegde.
Voorbeeld:
Deze aap wil altijd een gouden ring dragen.
Daar is een gouden ring het lijdend voorwerp.
Deze slide heeft geen instructies
Zo vind je het lv
Zoek onderwerp en werkwoordelijk gezegde.
Vraag: Wat/Wie + werkwoordelijk gezegde + onderwerp?
Het antwoord is het lijdend voorwerp.
Voorbeeld:
Wat wil deze aap dragen?
→ een gouden ring
Noem dat niet elke zin een lijdend voorwerp heeft.
Meewerkend voorwerp
Het meewerkend voorwerp (mv) geeft aan voor wie iets bestemd is.
Het komt vaak voor bij werkwoorden die met zeggen of geven te maken hebben, zoals:
vertellen, uitleggen, vragen, geven, lenen, opsturen.
Deze slide heeft geen instructies
Zo vind je het mv
Noteer pv, ow, wg en lv.
Vraag: Aan/Voor wie + wg + ow + lv?
Het antwoord is het meewerkend voorwerp.
Controleer of je aan of voor kunt toevoegen of weglaten.
Voorbeeld:
Jetsje heeft mij het antwoord gevraagd.
Bespreek dat soms de woordvolgorde moet veranderen om de proef met 'aan' of 'voor' goed te kunnen doen.
Bijwoordelijke bepaling
Als je onderwerp, gezegde, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp en eventueel voorzetselvoorwerp hebt gevonden, blijven vaak bijwoordelijke bepalingen (bwb) over.
Een zin kan:
geen bwb hebben
één bwb hebben
meer dan één bwb hebben
Deze slide heeft geen instructies
Wat geeft een bwb aan?
Een bijwoordelijke bepaling geeft vaak antwoord op vragen als:
waar?
wanneer?
waarvandaan?
waarheen?
waarom?
waardoor?
hoe?
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van bwb
in oude gebouwen
op donderdag 5 juni
uit Zuid-Amerika
naar het Dolfinarium
vanwege een ruzie
door de kou
met paard en wagen
Ook woorden als zeker, misschien, niet, wel kunnen bijwoordelijke bepaling zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Welk zinsdeel geeft aan voor wie iets bestemd is?
onderwerp
lijdend voorwerp
meewerkend voorwerp
bijwoordelijke bepaling
Sluit direct aan bij slide 42.
Voorwerpen en bepaling
Het lijdend voorwerp vind je met de vraag 'wat of wie + wg + ow?'. Het meewerkend voorwerp geeft aan voor wie iets bestemd is. Zinsdelen die daarna overblijven, kunnen een bijwoordelijke bepaling zijn.
Bespreek eventueel dat niet elke zin een lv of mv heeft.
Welke vraag past bij een bijwoordelijke bepaling?
Wie?
Wat?
Waarheen?
Van wie?
De theorie noemt onder andere waar, wanneer, waarom, waardoor en waarheen.
Samengestelde zinnen
Een zin met één persoonsvorm is een enkelvoudige zin.
Een zin met meer dan één persoonsvorm is een samengestelde zin.
Voorbeeld:
Lavezzi zet de verwarming lager, want zij heeft het warm.
Deze slide heeft geen instructies
Hoofdzin en bijzin
Hoofdzin
onderwerp en persoonsvorm staan naast elkaar
persoonsvorm staat voor in de zin
Bijzin
tussen onderwerp en persoonsvorm kunnen andere woorden staan
persoonsvorm staat vaak achter in de zin
Deze slide heeft geen instructies
Soorten samengestelde zinnen
Een samengestelde zin kan bestaan uit:
twee of meer hoofdzinnen
een hoofdzin met één of meer bijzinnen
één of meer hoofdzinnen met één of meer bijzinnen
Zo kun je langere zinnen stap voor stap ontleden.
Sluit af met het idee dat leerlingen eerst de persoonsvormen zoeken en daarna pas de zinnen opdelen in hoofdzin en bijzin.
Wanneer is een zin samengesteld?
Bij één persoonsvorm
Bij twee lidwoorden
Bij meer dan één persoonsvorm
Bij een lang onderwerp
Herhaalt het basisverschil tussen enkelvoudige en samengestelde zinnen.
Hoofdzin en bijzin
In een hoofdzin staan onderwerp en persoonsvorm meestal naast elkaar. In een bijzin kan de persoonsvorm verder naar achteren staan. Een zin met meer dan één persoonsvorm is een samengestelde zin.
Laat leerlingen eventueel zelf een hoofdzin en bijzin aanwijzen in het voorbeeld van Lavezzi.
Wat uit deze les helpt jou het meest voor de toets?
Deze slide heeft geen instructies
Welk onderdeel vond jij het lastigst vandaag?
Deze slide heeft geen instructies
Noem één begrip dat je nu zeker weet.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst 1
woordsoort - groep woorden met dezelfde grammaticale functie
zelfstandig naamwoord - woord voor mens, dier, plant, ding of gevoel
eigennaam - naam van een persoon, plaats, dier of ander uniek iets
lidwoord - woord dat bij een zelfstandig naamwoord hoort: de, het, een
werkwoord - woord dat een handeling, toestand of gebeurtenis uitdrukt
zelfstandig werkwoord - werkwoord met eigen betekenis
hulpwerkwoord - werkwoord dat helpt om het gezegde te vormen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst 2
koppelwerkwoord - werkwoord dat een eigenschap koppelt aan het onderwerp
bijvoeglijk naamwoord - woord dat iets zegt over een zelfstandig naamwoord
persoonlijk voornaamwoord - woord dat iemand of iets aanduidt
bezittelijk voornaamwoord - woord dat aangeeft van wie iets is
aanwijzend voornaamwoord - woord dat iemand of iets aanwijst
vragend voornaamwoord - woord waarmee je naar iemand of iets vraagt
voorzetsel - woord dat vaak plaats, tijd of reden aangeeft
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst 3
bijwoord - woord dat bijvoorbeeld tijd, plaats, reden of mate aangeeft
persoonsvorm - werkwoordsvorm die tijd en getal van de zin aangeeft
zinsdeel - woord of woordgroep die samen één plaats in de zin kan innemen
onderwerp - zinsdeel waarover in de zin iets wordt gezegd
werkwoordelijk gezegde - alle werkwoorden van de zin samen
naamwoordelijk gezegde - gezegde met een koppelwerkwoord en een naamwoordelijk deel
lijdend voorwerp - zinsdeel dat antwoord geeft op de vraag wat of wie
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst 4
meewerkend voorwerp - zinsdeel dat aangeeft voor wie iets bestemd is
bijwoordelijke bepaling - zinsdeel dat bijvoorbeeld plaats, tijd, reden of manier aangeeft
enkelvoudige zin - zin met één persoonsvorm
samengestelde zin - zin met meer dan één persoonsvorm
hoofdzin - zin waarin onderwerp en persoonsvorm meestal naast elkaar staan
bijzin - zin waarin de persoonsvorm vaak achteraan staat
Deze slide heeft geen instructies