Veldwerk bij de Maas: Borgharen en integraal waterbeheer

Veldwerk bij de Maas: Borgharen en integraal waterbeheer

1 / 25
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

In deze les zitten 25 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Veldwerk bij de Maas: Borgharen en integraal waterbeheer

Wat weet jij al over waterbeheer in Nederland?

Leerdoel

Aan het einde van de les (en veldwerk) kun je het belang, de strategieën en maatregelen van integraal waterbeheer bij Borgharen (en Nederland) uitleggen en toepassen.

Waarom Borgharen als veldwerklocatie?

Gelegen aan de Maas, bekend overstromingsgebied (1993/1995) én veel zichtbare watermaatregelen.

Waarom Borgharen als veldwerklocatie?

Na overstromingen in het rivierengebied startte in 1995 het overheidsprogramma Ruimte voor de Rivier. De laatste werkzaamheden werden in 2019 afgerond.

Wat is integraal waterbeheer?

Combinatie van doelen

- Veiligheid - Natuur - Economie


Vasthouden van water

Afvoer bevorderen

Bergen (tijdelijk!)

Sparen

Aanvoeren

Integraal waterbeheer is een samenhangende aanpak waarbij grondwater, oppervlaktewater en bodem worden beheerd met oog voor waterkwaliteit, waterkwantiteit, ecologie en menselijk gebruik (landbouw, natuur, stad). Het doel is het duurzaam inrichten van het watersysteem, rekening houdend met klimaatverandering, overstromingen en droogte, vaak binnen stroomgebieden

Integraal waterbeheer betekent dat je niet één doel belangrijker maakt dan de rest, maar probeert te combineren:

  • Dijken verhogen (veiligheid) kan natuur beschadigen

  • Meer ruimte voor de rivier (natuur) kan landbouwgrond kosten (economie)

  • Slimme oplossingen proberen alle drie te combineren, zoals:

    • uiterwaarden die overstromen mogen

    • groene wateropvang in steden

    • natuurvriendelijke oevers

Strategieën: acceptatie en adaptatie

Acceptatie: erkennen dat overstromingen soms gebeuren. Adaptatie: leven met water Welke strategie komt vaker voor in Nederland?

Waterveiligheid per dijkring in Nederland

Acceptatie: erkennen dat overstromingen soms gebeuren. Adaptatie: leven met water Welke strategie komt vaker voor in Nederland?

Menselijke ingrepen in de rivier

Denk aan kribben, stuwen, waterkeringen, kanalisatie, ontwatering.


Wat is hun effect op het water?

Drietrapsstrategie

Vul in: welke maatregelen passen bij elke stap?


krib

stuw

uiterwaarden

waterkering

kanalisering



1. Vasthouden 2. Bergen 3. Afvoeren

De drie stappen

Stuw + kanalisering

Het riviersysteem (lengteprofiel)

Bovenloop, middenloop (Borgharen), benedenloop

Welke processen spelen hier een rol?

Wat betekent dat voor Borgharen?

Kort samengevat:
Omdat Borgharen in de middenloop van de Maas ligt, spelen daar vooral transport, erosie, sedimentatie en overstromingen een belangrijke rol. Dat zorgt zowel voor vruchtbare gebieden als voor risico op hoogwater.

Dwarsprofiel van de Maas

Onderdelen: zomerbed, winterbed, uiterwaarden.


Wat zie je in Borgharen?

Buitendijks

Gebied dat beschermd wordt door dijken.

Binnendijks

Gebied buiten de dijk, vaker overstroomd.

Begrippen: kaartlezen

Binnendijks

Buitendijks

Ingrepen Ruimte voor de Rivier


-> verlagen van overstromingsrisico


-> verlengen van vertragingstijd



Risicogebieden in Nederland


Rivierengebied

Hogere piekafvoer door veel neerslag/ korte vertragingstijd

Stuwing door zeespiegelstijging

Kustgebied

combinatie springtij + noordwester-

    storm + piekafvoer rivieren

    - 1953: watersnoodramp

Bodemdaling

    - geologisch proces

    - menselijke oorzaken

      (inklinking door ontwatering, bebouwing)

IJsselmeergebied

Noordwesterstorm: opstuwing IJssel

Klimaatverandering


•Uitstoot van broeikasgassen versterkt het broeikaseffect

    - wereldwijde temperatuurstijging


Nederland

•Warmere zomers en winters

•Onregelmatiger neerslagregiem

•Nattere winters

    - toename extreme neerslaghoeveelheden

•Drogere zomers

    - hevigere buien

•Zeespiegelstijging

    - meer kans overstromingen

Toepassing: ontdek de maatregelen

Welke watermaatregelen zie je in Borgharen?


Wat is hun doel?

Toepassing: ontdek de maatregelen

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.