6.3 Nederlandse geschiedenis
Onderdelen in deze les
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Thema 6:
Toerist in eigen land
6.1 Rondje Nederland
6.2 Nederlandse landschappen
6.3 Nederlandse geschiedenis
6.3.1 Een Spaanse keizer de baas in Nederland
6.3.2 Onrust in de Nederlanden
6.3.3 Tachtig jaar oorlog
6.3.4 De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
6.4 Nederland nu
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Reisdoelen paragraaf 6.3
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
En nu… lezen maar!
Opdracht
Lees de tekst 6.3.1 ”Een Spaanse keizer de baas in Nederland”.
Noteer woorden die je niet begrijpt en vragen die je hebt.
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Het tijdvak van ontdekkers en hervormers vormt het begin van de vroegmoderne tijd.
Tijdens deze periode vond de Nederlandse Opstand plaats.
De vroegmoderne tijd
Wie weet al iets over de geschiedenis van deze regio en met name Horn rond 1500-1600?
Ja duuhh
Uuuuuhhh nee
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
De Nederlanden
In de middeleeuwen bestonden de landen Nederland, België en Luxemburg nog niet.
Het gebied bestond uit zeventien gewesten.
Samen werden ze de ‘Lage Landen/Nederlanden’ genoemd.
Ieder gewest:
werd bestuurd door de lokale adel;
had haar eigen wetten;
had een eigen munt.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
De Nederlanden
De Nederlanden waren in handen van de machtige Spaanse koning Karel V (5).
Het Spaanse rijk was zoooo groot, dat ze zeggen dat de zon er nooit onderging
Karel V betekent hetzelfde als Carlos V
Waar
Niet Waar
Hertogdom Brabant
Graafschap Vlaanderen
Graafschap Holland
Graafschap Zeeland
Hertogdom Gelre (inclusief het graafschap Zutphen)
Heerlijkheid (bissdom) Utrecht
Heerlijkheid Friesland
Heerlijkheid Groningen (inclusief de Ommelanden)
Heerlijkheid Overijssel
Graafschap Drenthe
Hertogdom Luxemburg
Hertogdom Limburg (inclusief de landen van Overmaas)
Graafschap Henegouwen
Graafschap Namen
Graafschap Artesië
Graafschap Kamerijk (Cambrai)
Heerlijkheid Mechelen
Horen alle gebieden van Nederland, België en Luxemburg bij een van de 17 gewesten?
Het land van Horne
Onze regio was in deze tijd best bijzonder. Het hoorde namelijk niet bij een van de 17 gewesten.
Het land van Horne bevat o.a. Horn, Haelen, Nunhem, Buggenum, Neer, Heythuysen, Roggel en Beegden.
Groot deel van onze gemeente behoorde toen tot Prinsbisdom Luik
Wat is het probleem bij zo'n groot rijk?
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Steeds minder macht
Het Spaanse rijk was te groot om goed te besturen.
Karel V wilde daarom:
In alle gewesten dezelfde wetten invoeren.
Een gezamenlijke munt.
In ieder gewest werd een stadhouder (K) aangewezen als plaatsvervanger van Karel V.
De bekendste stadhouder was Willem van Oranje. Hij werd stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Katholiek of ketter
Karel V was streng katholiek.
In de Lage Landen bekeerden steeds meer mensen zich tot het protestantisme. Zij waren niet tevreden met de katholieke kerk.
Karel V was woedend en liet protestanten opsporen.
Ze werden als ‘ketters’ veroordeeld en belandde op de brandstapel.
Dit leidde tot grote onvrede in de Nederlandse gewesten... later meer in 6.3.2
Had iedere stadhouder een eigen stad?
Ja
Nee, hij was de heerser over een heel gewest
Nee, hij had er meerdere
Answer D
Wat gebeurde er met protestanten die zich niet lieten bekeren?
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Wie was Karel V?
Klik op de afbeelding om een video te bekijken over Karel V.
Begrippen 6.3.1
Gewesten
Stadhouder
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Aan de slag!
Opdracht
Log in op paspoort21.nl
Maak de opdrachten bij tekst 6.3.1
146A
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
En nu… lezen maar!
Opdracht
Lees de tekst 6.3.2 ”Onrust in de Nederlanden”.
Noteer woorden die je niet begrijpt en vragen die je hebt.
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
De Nederlanden
In 1555 deed Karel V afstand van zijn troon.
Zijn zoon Filips II volgde hem op.
Filips II ging verder waar zijn vader was gebleven:
De zeventien gewesten werden verder gecentraliseerd.
Hij verhoogde de belastingen.
Hij liet de vervolgingen van protestanten opvoeren.
De onvrede in de Nederlanden nam verder toe.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
De Beeldenstorm
In 1566 bestormden protestanten de katholieke kerken:
beelden werden vernield;
glas-in-loodramen werden ingegooid;
gouden voorwerpen werden gestolen.
Deze gebeurtenis noemen we de Beeldenstorm.
De beeldenstorm verspreidde zich door de Nederlanden.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Hoe verliep de beeldenstorm?
Klik op de afbeelding om een video te bekijken over de beeldenstorm.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Alva
Als reactie op de beeldenstorm stuurde Filips zijn beste generaal, de hertog van Alva, naar de Nederlanden.
Alva moest de beeldenstormers straffen.
Veel mensen vluchtte naar het buitenland.
Stadhouder Willem van Oranje was één van hen.
In 1568 keerde hij terug met een leger hiermee begon de Tachtigjarige oorlog.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Wie is Wilhelmus van Nassaue?
Klik hier om te zien wat deze tekst uit ons volkslied betekent.
Eerste couplet van het Wilhelmus
Wilhelmus van Nassouwe
ben ik, van Duitsen bloed,
den vaderland getrouwe
blijf ik tot in den dood.
Een Prinse van Oranje ben ik, vrij, onverveerd, den koning van Hispanje heb ik altijd geëerd.
Begrippen 6.3.2
Beeldenstorm
Tachtigjarige Oorlog
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Aan de slag!
Opdracht
Log in op paspoort21.nl
Maak de opdrachten bij tekst 6.3.2
146B
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
En nu… lezen maar!
Opdracht
Lees de tekst 6.3.3 ”Tachtig jaar oorlog”.
Noteer woorden die je niet begrijpt en vragen die je hebt.
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Op zoek naar hulp
De Tachtigjarige Oorlog begon in 1568 met de Slag bij Heiligerlee.
Willem van Oranje won de slag, maar stond er daarna alleen voor.
Hij probeerde bondgenoten te vinden om hem te helpen.
Die bondgenoten vond hij in de Watergeuzen.
Op 1 april 1572 veroverden de Watergeuzen namens Willem van Oranje de stad Den Briel.
Na deze overwinning sloten verschillende steden zich aan bij de opstand, of werden veroverd door de Watergeuzen.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
De Spanjaarden slaan terug
De Spanjaarden sloegen hard terug:
steden werden belegerd;
steden werden geplunderd.
In 1573 werd Alkmaar door Spanje belegerd.
De Alkmaarders staken de dijken door, waardoor de polders onder water liepen.
Spanje moest zich terugtrekken.
Klik op de afbeelding voor een video over de belegering van Alkmaar.
Bekijk het fragment vanaf 7:29 tot 11:26.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Tweedeling in de Nederlanden
De Nederlandse gewesten raakten verdeeld:
Het zuiden bleef katholiek en steunde Filips II.
Het noorden wilde protestants worden en steunde Willem van Oranje.
Filips II was de strijd beu.
Hij loofde een prijs uit om Willem van Oranje te vermoorden.
Als reactie daarop tekenden de noordelijke gewesten in 1581 het Plakkaat van Verlatinghe.
De noordelijke gewesten zagen Filips niet langer als hun heer.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
De moord op Willem van Oranje
Klik op de afbeelding om te zien hoe de moord op Willem van Oranje verliep.
Begrippen 6.3.3
Watergeuzen
Plakkaat van Verlatinghe
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Aan de slag!
Opdracht
Log in op paspoort21.nl
Maak de opdrachten bij tekst 6.3.3
146C
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
En nu… lezen maar!
Opdracht
Lees de tekst 6.3.4 ”De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden”.
Noteer woorden die je niet begrijpt en vragen die je hebt.
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Het beleg van Antwerpen
In 1585 werd de belangrijke handelsstad Antwerpen door Spanje veroverd.
De Schelde werd afgesloten en de stad maandenlang omsingeld.
Veel (protestantse) handelaren vertrokken naar Amsterdam.
Klik op de afbeelding voor een video over het beleg van Antwerpen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Een land zonder koning
Maurits van Oranje volgde zijn vader op als legerleider van de opstandelingen.
De regenten wilden echter iemand anders aanwijzen als hun nieuwe koning.
Ze konden geen geschikte vorst vinden.
De zeven noordelijke gewesten gingen verder als land zonder koning.
Zo ontstond in 1588 de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.
Regenten vergaderden voortaan in Den Haag.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Vrede
In 1609 werd een wapenstilstand gesloten tussen Spanje en de Republiek.
Dit duurde twaalf jaar.
De wapenstilstand was belangrijk voor de net opgerichte VOC, zodat de schepen minder risico liepen te worden aangevallen door Spanje.
In 1648 werd de Vrede van Münster getekend.
Vanaf dit moment was de Tachtigjarige Oorlog beëindigd.
Spanje stond nu officieel toe dat de Republiek een eigen land was.
Begrippen 6.3.4
Regenten
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Vrede van Münster
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Aan de slag!
Opdracht
Log in op paspoort21.nl
Maak de opdrachten bij tekst 6.3.4
146D
Steef Linssen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Exit ticket
Beantwoord de volgende vragen:
Noem drie dingen die je vandaag hebt geleerd.
Noem twee dingen die je nog lastig vindt aan dit onderwerp.
Stel één vraag die je nog hebt.
Steef Linssen
