Klimaat

Klimaat

1 / 78
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGASVBuitengewoon secundair onderwijsLeeftijd 13

In deze les zitten 78 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Klimaat

  1. Inleiding

 

1)    De recordtemperatuur op onze planeet bedraagt 81°C. Die werd gemeten in Saoudi-Arabië. Zweten!!! De laagste temperatuur ooit werd gemeten op Antarctica en bedraagt -89,2 °C. Brrr!!


2)    In sommige streken in het noorden van Chili heeft het al meer dan 400 jaar niet geregend!


3)    Het record voor de meeste neerslag is voor India met 26,5 meter op 1 jaar tijd. In België valt er gemiddeld 0,81 meter regen per jaar. Wie durft nu nog te zeggen dat het in België veel regent.

Weer of klimaat?

Het weer is iets dat je waarneemt op een bepaald moment en op een bepaalde plaats. Het weer verschilt van dag tot dag en van plaats tot plaats.

Voorbeeld: het regent momenteel in Brussel maar aan zee schijnt de zon. Temperatuur, neerslag, bewolking, wind, zon … bepalen het weer. Meteorologen kunnen het weer slechts enkele dagen op voorhand voorspellen.

Weer of klimaat?

Het klimaat geeft aan welk weer het gewoonlijk is in een regio, bekeken over een lange periode, minstens 30 tot 40 jaar. Zo is het over het algemeen warm en vochtig. En op de Noordpool is het altijd koud. Er bestaan op aarde heel wat klimaattypes, die verschillen naargelang de plaats op aarde waar je je bevindt.

Gaan volgende zinnen over het klimaat of over het weer?



Morgen verwachten we in Brussel een temperatuur van 18°C en blijft het droog.

A

weer

B

klimaat

C

Answer C

D

Answer D

Om te groeien, hebben bananenbomen een minimumtemperatuur van 15°C en jaarlijks minstens 1.200 mm neerslag nodig.

A

weer

B

klimaat

C

Answer C

D

Answer D

Het is kouder in Montreal (Canada) dan in Kinshasa (Afrika)

A

weer

B

klimaat

C

Answer C

D

Answer D

Wij hadden een natte zomer aan de kust!

A

weer

B

klimaat

C

Answer C

D

Answer D

Dit jaar waren de Hoge Venen bedekt met een groot sneeuwtapijt.

A

weer

B

klimaat

C

Answer C

D

Answer D

Sinds de industriële revolutie is de gemiddelde temperatuur van de planeet gestegen.

A

weer

B

klimaat

C

Answer C

D

Answer D

Gaan de foto's over het weer of over het klimaat? Sleep ze in het juiste vak.


Klimaat

Weer

1.2 Wat zijn de verschillende klimaattypes?

Wetenschappers hebben de verschillende klimaten van de planeet opgedeeld in vijf grote types. Ze hebben dat gedaan op basis van temperatuur en neerslag. (zie volgende slide)

Sleep de uitleg en de foto's bij het juiste klimaattype.

tropisch klimaat

zeeklimaat

poolklimaat

landklimaat

woestijnklimaat

1.3 Waarom is atmosfeer noodzakelijk voor leven op aarde?

1.3.1 Een beschermende gaslaag


Onze planeet wordt omring door een gaslaag van ongeveer 40 kilometer: de atmosfeer.

De atmosfeer is belangrijk voor het leven op aarde. Ze levert ons de zuurstof die we inademen en beschermt ons tegen te felle zonnestralen en tegen meteorieten die uit de ruimte vallen.

De broeikasgassen in de atmosfeer houden een deel van de warmte van de zon vast. Dit zorgt ervoor dat we op aarde een gemiddelde temperatuur hebben van 15°C.

1.3.2 Natuurlijke broeikasgassen

Broeikasgassen zijn van nature aanwezig in de atmosfeer. Ze zijn heel belangrijk voor het leven op aarde. Zonder die broeikasgassen zou de gemiddelde temperatuur op aarde op onze planeet ongeveer -18°C bedragen. De oceanen zouden in dat geval enorme ijsblokken zijn. Brrrr.

Plaats de antwoorden in juiste volgorde.

1

Een deel van de zonnestralen bereikt de aarde en warmt ze op.

2

Een ander deel van de warmte wordt opgenomen door de broeikasgassen en warmt onze atmosfeer op.

3

Een deel van deze warmte ontstnapt naar de ruimte.

4

De zon zendt licht naar de aarde in vorm van zonnestralen. Een deel daarvan wordt teruggekaatst door de atmosfeer.

5

De aarde gaat op haar beurt warmtestralen afgeven.

1.3.3 Versterkt broeikaseffect

Je weet nu hoe we kunnen leven op aarde. Het natuurlijk broeikaseffect hebben we nodig.

Maar de aarde warmt op door ons. Wij als mensen zorgen ervoor dat de gemiddelde temperatuur stijgt.
Lees hieronder op de tekening hoe dat komt.

  1. Klimaatverandering

Waar denken jullie aan bij het woord 'klimaatverandering'?

2.1 Wat is klimaatverandering?

Wie heeft er al eens koorts gehad? Hoeveel graden? Wat is je normale lichaamstemperatuur?


Als je lichaamstemperatuur maar 1 tot 2 °C hoger is dan normaal, ben je ziek en heb je koorts. Onze aarde heeft ook koorts. De temperatuur van de lucht is nu al iets meer dan 1°C hoger dan 100 jaar geleden. Dat lijkt niet veel, maar net zoals bij ons betekent dit dat onze aarde koorts heeft en dus ziek is.

 

Wat zorgt ervoor dat de temperatuur op aarde stijgt?
Broeikasgassen zoals koolstofdioxide, methaan, lachgas en waterdamp. Broeikasgassen zijn niet altijd slecht. Voorbeeld: Indien deze gassen niet aanwezig zijn dan is de aarde onleefbaar want de temperatuur is dan gemiddeld -18°C.

Hoe is de mens verantwoordelijk voor het versterkt broeikaseffect?


Hoe zorgen wij als mens voor klimaatopwarming?

Bedenkt zelf oplossingen om de klimaatopwarming af te remmen.

2.2 Waarom warmt het klimaat op?

2.2.1   Fossiele brandstoffen:


We gebruiken dagelijks fossiele brandstoffen (aardolie, steenkool en aardgas) om ons te verplaatsen, te verwarmen, om elektriciteit te produceren … Maar als we fossiele brandstoffen verbranden, komen er grote hoeveelheden CO2 vrij in de atmosfeer.

Steenkool, aardolie en aardgas noemen we fossiele brandstoffen omdat ze miljoenen jaren geleden werden gevormd door de afbraak van afgestorven planten en dieren.

Proefje

Benodigdheden: bord – stukje papier – aansteker of lucifers

 

a)    Leg op een bord een stukje papier. Omschrijf precies wat je ziet.

b)    Steek het papier op het bordje in brand. Kijk, ruik, voel heel goed en schrijf precies op wat je ziet, ruikt en voelt tijdens de verbranding.

c)    Als het papier opgebrand is en het vuur uit is, schrijf je voor een derde keer precies op wat je ziet, ruikt en voelt.

Wat zag je eerst?

Wat gebeurde er toen?

Wat zie je nu?

Wat zijn de goede dingen die gebeurd zijn tijdens het verbranden?

Wat was niet goed?

Als je het papier beschouwt als 'fossiele brandstof', wat zijn dn de voordelen?

En wat zijn de nadelen?

2.2 Waarom warmt het klimaat op?

2.2.2 Methaan uitstoot:


  • Proefje methaangas



Bekijk volgend filmpje over de uitstoot van methaan:

Schooltv: Uitstoot van methaan - Slechte stoffen in de scheetjes van de koe


Waar denk jij dat methaangas vandaan komt?

Wat denk jij dat de gevolgen zijn van methaangas voor het klimaat?

Op welke manieren kom jij in aanraking met methaan?

2.2 Waarom warmt ons klimaat op?

2.2.3 Ontbossing


Maak op volgende slides de quiz die te maken heeft met ontbossing.

Bomen zijn goed voor het klimaat op aarde. Welk broeikasgas halen ze uit de lucht?

A

Stikstof

B

CO2

C

Methaan

D

Zuurstof

2.2 Waarom warmt ons klimaat op?

2.2.3 Ontbossing


Bomen slaan grote hoeveelheden CO² op. Als ze worden gekapt of verbrand, komt die CO² vrij in de lucht. En CO² is het broeikasgas dat zorgt voor de opwarming van de aarde. Bomen zijn dus heel belangrijk in de strijd tegen klimaatverandering.


https://schooltv.nl/video-item/wat-is-co2-een-broeikasgas-in-de-atmosfeer


Grote delen van het regenwoud worden gekapt. Waarom?

A

Om het bos gezond te houden.

B

Om plaats te maken voor huizen en flats.

C

Voor de productie van soja, hout, palmolie en suikerriet.

D

Om zwembaden te leggen.

2.2 Waarom warmt ons klimaat op?

2.2.3 Ontbossing


Grote delen van het regenwoud worden gekapt voor de productie van soja, hout, palmolie en suikerriet. Veel planten en bomen worden vernietigd en verbrand zodat het kan plaatsmaken voor landbouwgrond. Zo komt er veel CO² vrij en dat heeft grote gevolgen voor de opwarming van de aarde.

Grote delen van het regenwoud worden gekapt voor de aanleg van palmolieplantages. Dit zit in veel producten die je dagelijks gebruikt. Waar zit palmolie in?

A

Hazelnootpasta

B

shampoo

C

chips

D

in al deze producten zit palmolie

Het Amazoneregenwoud is het grootste regenwoud ter wereld. Over hoeveel landen in Zuid-Amerika is het regenwoud verspreid?

A

3

B

5

C

9

In het Amazoneregenwoud leven superveel verschillende diersoorten en plantensoorten. Er is sprake van een grote....

A

biomassa

B

biodiversiteit

C

biovariatie

Welk gas wordt door bomen geproduceerd?

A

zuurstof

B

stikstof

C

co²

Ontbossing kan ervoor zorgen dat diersoorten...

A

verhuizen

B

uitsterven

C

ziek worden

2.3 Gevolgen op korte termijn

Stormen:

De opwarming van de atmosfeer en van de oceanen verhoogt de verdamping van water en versterkt de kracht van de wind, waardoor het risico op stormen toeneemt. Men stelt al vast dat het aantal stormen en hun kracht bijna overal ter wereld toenemen.

2.3 Gevolgen op korte termijn

Hevige regenbuien:


In veel gebieden op aarde zullen er meer hevige regenbuien voorkomen. Hierdoor is er meer gevaar voor overstromingen.


Bekijk volgend filmpje over de overstromingen in Marokko, begin 2026.

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/03/marokko-evacuaties-noodweer/

https://www.tiktok.com/@nieuwsblad/video/7301655767155805472?is_from_webapp=1&sender_device=pc

2.3 Gevolgen op korte termijn

Hittegolven:


Hittegolf is een periode van uitzonderlijke hoge temperaturen. Men verwacht dat hittegolven vaker zullen voorkomen en langer  zullen duren.

2.3 Gevolgen op korte termijn

Droogte


Hoe warmer het is, hoe meer water uit de bodem en uit de planten verdampt. De opwarming van het klimaat zorgt ervoor dat dit vaker gebeurt. Hierdoor worden de risico’s op droogte en dus bosbranden groter.

2.3 Gevolgen op korte termijn

Orkanen


Cyclonen, tornado's en tyfoons zijn zware tropische stormen. Ze ontstaan meestal boven oceanen in de warme wateren rond de evenaar. De opwarming van de oceanen zal leiden tot meer en sterkere orkanen, wat veel schade zal berokkenen aan gebouwen en wegen, die niet aangepast zijn aan zoveel natuurgeweld.

2.4 Gevolgen op lange termijn

2.4.1 Natuur


De klimaatopwarming heeft verschillende gevolgen voor de natuur. Bijvoorbeeld: Biodiversiteit neemt af. Dit hebben we al gezien in het project ‘milieu’. Hieronder lees je ook nog enkele voorbeelden.


OPDRACHT: Op volgende slide sleep je elke beschrijving bij de foto van de dier- of plantensoort die hiermee te maken heeft. Benoem het probleem.


Warme winters, vroegere lentes… Door de klimaatverandering zijn de seizoenen in de war.

De walvissen uit de Stille Oceaan ontmoetten voor het eerst de walvissen uit de Atlantische Oceaan.

Een soort zee-egel uit de Caraïben heeft het moeilijk om zijn pantser te ontwikkelen in water dat veel CO² bevat.

In onze Noordzee verschijnen steeds meer soorten uit warme wateren, terwijl koudwatervissen naar het noorden verhuizen.

Beukenbossen zijn zeer gevoelig voor periodes van waterstress (gebrek aan water).

Verandering van de seizoenen

verzuring van de oceanen

smelten van pakijs

opwarming van de oceanen

toename van periodes van droogte

2.4 Gevolgen op lange termijn

Dieren gaan op zoek naar een nieuwe plek om te leven.

Hieronder zien we 3 voorbeelden:

 

1)    De alpenmarmot graaft in de winter een hol in de sneeuw om zich tegen de koude te beschermen, maar de opwarming zorgt voor een dunnere sneeuwlaag. De marmot zal dus hoger gelegen gebieden moeten opzoeken.

 

2)    De Europese bijeneter brengt de winter door in Afrika en keert dan terug naar de landen rond de Middellandse Zee om er zich te nestelen en jongen te krijgen. Door de opwarming kunnen we hem sinds enkele jaren ook in België waarnemen.

 

3)    Er worden steeds meer warmwatersoorten waargenomen in de Noordzee zoals de sardine of de ansjovis, terwijl typisch koudwatervissen zoals de kabeljauw naar het noorden trekken.

2.4 Gevolgen op lange termijn

De Europese bijeneter is een prachtige vogel met een zeer kleurrijk verenkleed.

Bekijk onderstaande kaarten van het leefgebied van de bijeneter.

Beantwoord de vragen door het juiste antwoord te omcirkelen.
De rode stippen geven aan waar de bijeneter werd waargenomen.

Werd de bijeneter in 1970 in Frankrijk waargenomen?

A

ja

B

nee

Werd de bijeneter in 1970 in België waargenomen?

A

ja

B

nee

Werd de bijeneter in 2018 in Frankrijk waargenomen?

A

ja

B

nee

Werd de bijeneter in 2018 in België waargenomen?

A

ja

B

nee

De bijeneter is dus minstens … km naar het noorden opgeschoven sinds 1970.

A

Tussen 0 en 50 km

B

Tussen 500 en 1000 km

2.4 Gevolgen op lange termijn

2.5 Oplossingen

Wat is dat nu: ecologische voetafdruk. We bekijken het in volgend filmpje:

https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-de-ecologische-voetafdruk

 

Hoe kunnen we nu ervoor zorgen dat de aarde minder snel opwarmt?

Er zijn vele zaken waarop we kunnen letten. Hieronder bekijken we er twee van de vele oplossingen.

2.5.1 Voeding

Hoe eet je klimaatvriendelijk?

 

1) Minder vlees eten:


Als we minder vlees eten, moeten er minder dieren gekweekt worden. Dat betekent minder koeien en dus minder methaanuitstoot.

Minder dieren betekent ook minder eten voor de dieren. Dieren eten graag soja en hiervoor moeten heel wat bossen gekapt worden.

2.5.1 Voeding

Deze tabel geeft aan hoeveel kg vlees een persoon gemiddeld op 1 jaar tijd at. Het gaat over het jaar 1965, 1985 en 2015.

We vergelijken de hoeveelheid vlees die mensen in 1965 aten met de hoeveelheid in 2015. We bekijken dus het verschil over een periode van …….. (hoeveel?) jaar.

In welk jaar aten de mensen het meeste vlees? In 1965 of in 2015?

In welke landen eten de mensen het meeste vlees?

Waar is de vleesconsumptie bijna vervijfvoudigd in 2015 ten opzichte van 1965?

2.5.1 Voeding

2) Lokale en seizoensgebonden groenten


Vandaag kan je producten uit de hele wereld kopen: wijn uit Chili, steak uit Argentinië, bananen uit Costa Rica,… Voor al dat grote transport zijn grote hoeveelheden fossiele brandstoffen nodig en dat veroorzaakt heel wat CO²-uistoot. Je kiest dus best voor voedsel dat dicht bij huis wordt geteeld en waar weinig transport voor nodig is. Als u lokaal koopt, steutn u ook onze boeren.

Naast lokaal, is vers en van het seizoen de beste keuze voor het klimaat. Het telen van groenten en fruit buiten het seizoen, zoals tomaten en aardbeien in verwarmde serres, vraagt heel wat extra energie.

Welke groenten en fruit kan je in de winter kopen?

Winter

Ander seizoen

Hoe kan je verpakking vermijden?

3) Verpakking vermijden


Het maken van die verpakkingen vraagt veel grondstoffen en energie. En wij produceren op die manier een hele berg afval, die ook weer verkleind moet worden.

2.5.3 Verplaatsing

Met de bus naar school, met de auto naar de sportclub, met de trein naar zee, met het vliegtuig op vakantie,… We verplaatsen ons op heel wat verschillende manieren en dat maakt ons leven best wel makkelijk.

 

De andere kant van de medaille? Transport veroorzaakt 23% van de uitstoot van broeikasgassen in België. Het grootste deel van die uitstoot is afkomstig van auto’s. De uitstoot van transport blijft maar stijgen. Hoog tijd dus om daar iets aan te doen.

 

In het project over milieu hebben we dit thema reeds aangekaart. We maken nog even een samenvattende opdracht.

Sleep de foto's naar de juiste plaats.

Fossiele brandstoffen

Spierkracht

Elektriciteit