Kijken naar de totale mens
Kijken naar de totale mens
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe je met de ICF en de gezondheidspatronen van Gordon naar de totale mens en zijn omgeving kijkt.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden koppel jij aan gezondheid?
Gebruik de reacties om lichamelijke, geestelijke en sociale gezondheid kort te activeren.
Gezondheid is meer dan niet ziek zijn
Gezondheid heeft lichamelijke, geestelijke en sociale kanten
In de zorg kijk je niet alleen naar een klacht of ziekte
Je kijkt ook naar wat iemand nog kan, voelt en nodig heeft
Daarom spreken we over de totale mens
Verbind met de begrippen fysieke, geestelijke en sociale gezondheid uit de startsituatie van de leerlingen.
Vormen van zorg
Zelfzorg: zorg die je zelf opneemt
Mantelzorg: hulp door familie, vrienden of bekenden
Professionele zorg: hulp door opgeleide zorgverleners
Preventie: problemen voorkomen of vroeg aanpakken
Maak duidelijk dat deze begrippen helpen om gezondheid in het dagelijks leven te herkennen, maar dat de les vooral gaat over breed kijken naar functioneren.
Waarom breed kijken?
Bij zorg en begeleiding is het een valkuil om alleen naar het zorgprobleem te kijken. Eenzelfde probleem kan voor twee mensen heel andere gevolgen hebben. Daarom bekijk je ook de persoon zelf, zijn omgeving en zijn dagelijks functioneren.
Deze slide heeft geen instructies
De ICF als hulpmiddel
ICF = International Classification of Functioning, Disability and Health
De ICF brengt het functioneren van de mens in kaart
Ze toont de samenhang tussen lichaam, activiteiten, participatie en omgeving
Zo zie je sneller welke hulp iemand nodig heeft
Deze slide heeft geen instructies
Nuttig in de zorg
Geeft een volledig beeld van de zorgvrager
Helpt bij overleg in een multidisciplinair team
Ondersteunt duidelijke communicatie tussen hulpverleners
Noem als voorbeelden artsen, verpleegkundigen, zorgkundigen en andere begeleiders.
Waarom kijk je in de zorg naar de totale mens?
Om alleen de ziekte te benoemen
Omdat één probleem iedereen gelijk treft
Omdat omgeving en functioneren meetellen
Om enkel professionele zorg te kiezen
Sluit aan bij slides 2-6: gezondheid is breed, en dezelfde klacht kan andere gevolgen hebben door persoon en omgeving.
Vul de kernwoorden aan
De ICF brengt het functioneren van de mens in kaart. Ze toont de samenhang tussen lichaam, activiteiten, participatie en omgeving. Zo zie je sneller welke hulp iemand nodig heeft.
De ontbrekende woorden komen letterlijk of bijna letterlijk uit slide 5.
Gezondheidsgegevens ordenen
Om gegevens goed te verzamelen, is er een duidelijke indeling nodig. De gezondheidspatronen van Gordon zijn een wetenschappelijk onderbouwde classificatie die hulpverleners gebruiken om de totale gezondheid van een mens in kaart te brengen.
Deze slide heeft geen instructies
Wie was Gordon?
Gordon was een Amerikaanse professor in de verpleegkunde
Zij ontwierp een classificatie om gezondheid systematisch te bekijken
Hulpverleners verzamelen via deze patronen informatie uit een casus of situatie
Benadruk dat het niet gaat om losse feiten verzamelen, maar om gegevens gestructureerd te ordenen.
Gegevens verzamelen
Via observatie
Via gesprek met de gebruiker
Via gesprek met het netwerk
Via teamoverleg
Via informatie uit een casus of situatie
Deze slide heeft geen instructies
De 11 patronen van Gordon
Gezondheidsbeleving en instandhouding
Voeding en stofwisseling
Uitscheiding
Activiteiten
Slaap en rust
Waarneming en cognitie
Seksualiteit en voortplanting
Zelfbeleving
Rol en relatie
Stressverwerking
Waarden en levensovertuiging
Deze slide heeft geen instructies
Patronen in deze opleiding
Binnen Zorg en Welzijn ligt de focus hier op:
Gezondheidsbeleving en instandhouding
Voeding en stofwisseling
Uitscheiding
Activiteiten
Slaap en rust
Waarneming en cognitie
De andere patronen worden volgens het aangeleverde materiaal in andere leerplannen opgenomen.
Koppeling met het lichaam
De gezondheidspatronen staan in relatie met het menselijk lichaam. Daarom is kennis van anatomie en fysiologie belangrijk: je moet weten uit welke delen een stelsel bestaat en welke functie dat stelsel heeft.
Deze slide heeft geen instructies
Waarmee verzamel je volgens Gordon gezondheidsgegevens?
Met gezondheidspatronen
Met bloedonderzoek
Met medicatieschema's
Met operatieverslagen
De foutopties zijn bewust zorggerelateerd, maar Gordon gaat hier over ordenen via patronen.
Noem 2 manieren om gegevens te verzamelen.
Verwacht elementen zoals: observatie, gesprek met gebruiker, gesprek met netwerk, teamoverleg, casus of situatie. Laat leerlingen vergelijken met de buur en verbeter klassikaal.
Het zenuwstelsel
Belangrijke delen: hersenen, ruggenmerg, zenuwen
Functie: prikkels ontvangen, verwerken en doorgeven
Stuurt beweging, gevoel en reacties aan
Deze slide heeft geen instructies
Hart en bloedvatenstelsel
Belangrijke delen: hart, slagaders, aders, haarvaten
Functie: bloed vervoeren door het lichaam
Zorgt voor aanvoer en afvoer van stoffen
Deze slide heeft geen instructies
Ademhalingsstelsel
Belangrijke delen: neus, keel, luchtpijp, longen
Functie: zuurstof opnemen en koolstofdioxide afgeven
Nodig om het lichaam goed te laten werken
Deze slide heeft geen instructies
Spijsverteringsstelsel
Belangrijke delen: mond, slokdarm, maag, darmen
Functie: voedsel verteren en voedingsstoffen opnemen
Levert bouwstoffen en energie
Deze slide heeft geen instructies
Uitscheidingsstelsel
Belangrijke delen: nieren, urineleiders, blaas, urinebuis
Functie: afvalstoffen verwijderen
Helpt het lichaam in evenwicht te houden
Deze slide heeft geen instructies
Bewegingsstelsel
Belangrijke delen: botten, gewrichten, spieren
Functie: steun geven en beweging mogelijk maken
Belangrijk voor houding en verplaatsing
Deze slide heeft geen instructies
Welk stelsel zorgt vooral voor bloedvervoer?
Zenuwstelsel
Bewegingsstelsel
Ademhalingsstelsel
Hart- en bloedvatenstelsel
Checkt de kernfunctie van één van de behandelde stelsels.
Vul de delen en functies aan
Het zenuwstelsel bestaat uit onder andere hersenen, ruggenmerg en zenuwen. Het ademhalingsstelsel helpt om zuurstof op te nemen. Het spijsverteringsstelsel verteert voedsel en neemt voedingsstoffen op.
Alle woorden komen uit slides 13-16 en dwingen leerlingen om delen en functies te koppelen.
Van Gordon naar ICF
De gezondheidspatronen van Gordon helpen om gegevens te verzamelen. De ICF helpt om die gegevens samen te brengen in één geheel. Zo wordt de wisselwerking tussen verschillende factoren duidelijk.
Deze slide heeft geen instructies
Onderdelen van de ICF
Gezondheidstoestand
Functies en anatomische eigenschappen
Activiteiten
Participatie
Externe factoren
Persoonlijke factoren
Gebruik consequent dezelfde benamingen als in het aangeleverde materiaal.
Functies en anatomische eigenschappen
Alles wat met het lichaam te maken heeft. De vraag is: werkt alles zoals het zou moeten?
Voorbeelden: misselijk, buikpijn, goed zien, genoeg kracht, snel kunnen lopen, zwakke enkels, arm gebroken.
Deze slide heeft geen instructies
Activiteiten
Activiteiten zijn alles wat je alleen doet.
Voorbeelden: leren, eten, slapen, wandelen, fietsen, huishouden.
Benadruk het verschil met participatie: hier gaat het niet om samen deelnemen.
Participatie
Participatie is alles wat je samen doet of waaraan je deelneemt.
Voorbeelden: anderen helpen, eten in de refter, slaapfeestje, met de klas ergens naartoe wandelen, met vrienden fietsen, volleyballen.
Deze slide heeft geen instructies
Persoonlijke factoren
Dit zijn persoonsgebonden eigenschappen die bij iemand horen.
Voorbeelden: leeftijd, geslacht, zelfbeeld, talenten, inzet, geloof, voedingsgewoonten, roken.
Sluit aan bij het voorbeeld uit de cursus: wat iemand belangrijk vindt of graag doet, hoort ook bij de persoon.
Externe factoren
Dit zijn factoren uit de fysieke, sociale en culturele omgeving.
Voorbeelden: waar je geboren bent, opvoeding, geloof, klasgenoten, waar je woont. Deze omgeving heeft invloed op hoe iemand functioneert.
Volg hier het aangeleverde lesmateriaal; bespreek eventueel dat leerlingen niet alles in hun omgeving zelf kiezen.
Zelfde letsel, andere gevolgen
Mevrouw X en mevrouw Y hebben allebei een gebroken been
Toch is hun situatie anders door hun woonomgeving
De ICF toont waarom dezelfde gezondheidstoestand niet voor iedereen dezelfde impact heeft
Gebruik het contrast uit de cursus: alleen wonen op een appartement zonder lift tegenover wonen met gezin dicht bij winkels.
Zo lees je een casus met ICF
Zoek eerst de gezondheidstoestand
Noteer daarna wat bij het lichaam hoort
Kijk wat iemand nog doet of net moeilijk kan
Bekijk ook deelname aan het sociale leven
Vergeet persoonlijke en externe factoren niet
Deze slide vervangt de vele oefeningen uit het bronmateriaal door een compact stappenplan voor inhoudelijk begrip.
Casus: Jamin
Gezondheidstoestand: astma
Functies en anatomische eigenschappen: veel last van ademhaling, moeite met trappen
Activiteiten: moeilijk meedoen met LO
Participatie: komt niet graag meer naar school
Externe factoren: pesten door klasgenoten
Je kunt ook vermelden dat spijbelen wijst op invloed op participatie en functioneren.
Casus: Louise en Yassin
Louise: fit, 70 jaar, graag onder de mensen, turnt, viel op haar knie, moeilijker trappen doen
Yassin: voetbalt graag, loopt snel, wil veel doen voor voetbal, steun van papa, schoolwerk lijdt er soms onder
De ICF helpt om bij beide personen sterktes én moeilijkheden te zien
Gebruik deze voorbeelden om te tonen dat de ICF niet alleen problemen noteert, maar ook mogelijkheden, motivatie en context.
Wat hoort bij participatie in de ICF?
Slapen
Buikpijn
Met vrienden fietsen
Zelfbeeld
Laat het verschil zien tussen participatie, activiteiten, functies en persoonlijke factoren.
Vul het ICF-schema aan
Bij de ICF zoek je eerst de gezondheidstoestand. Daarna kijk je naar wat bij het lichaam hoort. Je noteert ook activiteiten, participatie en omgevingsfactoren.
Gebaseerd op slides 20 en 27. 'Omgevingsfactoren' wordt hier opgesplitst als omgeving + sfactoren, dus het juiste woord is 'omgeving'.
Welke sterkte zie jij bij Yassin in de casus?
Verwacht iets zoals: steun van papa, motivatie van Yassin, voetbal als participatie/activiteit, schoolwerk dat lijdt eronder. Doel is inzicht: ICF toont sterktes én moeilijkheden.
Samengevat
In de gezondheidszorg kijk je naar de totale mens. Gordon helpt om gegevens te verzamelen via gezondheidspatronen. De ICF helpt om die gegevens te ordenen en toont hoe gezondheid, lichaam, activiteiten, participatie en omgeving elkaar beïnvloeden.
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag het best begrepen?
Laat leerlingen kort terugblikken op hun eigen leren. Geen fout antwoord.
Wat vond jij vandaag het moeilijkst?
Gebruik dit om te horen waar extra uitleg nodig is.
Welk woord onthoud jij uit deze les?
Gebruik de woordwolk als snelle afsluiter voor kernbegrippen zoals ICF, Gordon, totale mens, participatie of omgeving.
Begrippenlijst
Fysieke gezondheid - de gezondheid van het lichaam
Geestelijke gezondheid - hoe iemand zich mentaal en emotioneel voelt
Sociale gezondheid - hoe iemand omgaat met anderen en deelneemt aan de samenleving
Zelfzorg - zorg die iemand voor zichzelf opneemt
Mantelzorg - niet-beroepsmatige zorg door familie of bekenden
Professionele zorg - zorg door opgeleide hulpverleners
Preventie - gezondheidsproblemen voorkomen of vroeg aanpakken
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
ICF - model dat het functioneren van een mens en zijn omgeving in kaart brengt
Gezondheidspatronen van Gordon - indeling om gezondheidsgegevens systematisch te verzamelen
Functies en anatomische eigenschappen - alles wat met het lichaam en het functioneren ervan te maken heeft
Activiteiten - alles wat iemand alleen doet
Participatie - alles wat iemand samen doet of waaraan iemand deelneemt
Persoonlijke factoren - eigenschappen die bij de persoon zelf horen
Externe factoren - invloeden uit de omgeving
Deze slide heeft geen instructies