Lezen
Lezen
Weekplanning
Lezen
Maken van 4.5 Woorden, opdr. 4, 6, 8 en 9, blz. 36-40
Maken van 5.5 Woorden, opdr. 7, 8, 14, 15, 16 en 17, blz. 113-117
Doel 4.5: nieuwe woorden leren en weten hoe je zelfstandige naamwoorden vormt.
Vorming zelfstandige naamwoorden
1: Van een werkwoord
• het + hele werkwoord
huilen – het huilen
• werkwoord + achtervoegsel
lopen – de loper
vergaderen – de vergadering
repareren – de reparatie
Vorming zelfstandige nw
2. van een bijvoeglijk naamwoord
• bn + achtervoegsel
blij – de blijheid
klein – het kleintje
3. van twee losse woorden. Het nieuwe zn is dan een samenstelling
• bn + zn
snel + de trein – de sneltrein
• zn + zn
tuin + huis – het tuinhuis
• werkwoord + zn
drink + water – het drinkwater
Vorming zelfstandige nw
4. door een voor- of achtervoegsel aan een zn te plakken
• zn + achtervoegsel
de baron – de barones
de echtgenoot – de echtgenote
• voorvoegsel + zn
de vijand – de aartsvijand
de oom – de oudoom
Lesplanning
Maken van 4.5 Woorden, opdr. 4, 6, 8 en 9, blz. 36-40
Klaar?
Noteer de 5 moeilijkste woorden (voor jou) uit de woordenlijst op blz. 36.
Geef van elk woord de betekenis/ uitleg in eigen woorden.
Bedenk bij elk woord een synoniem.
Maak twee zinnen met de moeilijke woorden (dus 10 in totaal).
Maak ook een ontkennende zin met de moeilijke woorden.
Maken van 5.5 Woorden, opdr. 7, 8, 14, 15, 16 en 17, blz. 113-117
Leenwoorden
Zijn woorden die uit een andere taal in het Nederlands terecht zijn gekomen. Deze leenwoorden komen op heel veel gebieden voor.
Een samenstelling van Engelse leenwoorden schrijf je in het Nederlands als één woord.
eyecatcher, multiplechoicevraag, skatebaan
Als het rechterdeel van de samenstelling een Engels voorzetsel is, plaats je een koppelteken.
stand-by, back-up, shout-out
Sommige combinaties worden gezien als een woordgroep. Dan schrijf je die delen los:
compact disc, first lady
Engelse leenwoorden
Veel franse woorden schrijf je in het Nederlands zonder accenttekens
compact, hotel, ragout
De accenten op de -e blijven behouden als dat nodig is voor de uitspraak
Accent aigu: paté
Accent grave: crème
Accent circonflexe: crêpe
Franse leenwoorden
Lesplanning
Maken van 4.5 Woorden, opdr. 4, 6, 8 en 9, blz. 36-40
Maken van 5.5. Woorden, opdr. 7, 8, 14, 15, 16 en 17, blz. 113-117
Klaar?
Noteer de 5 moeilijkste woorden (voor jou) uit de woordenlijst op blz. 36.
Geef van elk woord de betekenis/ uitleg in eigen woorden.
Bedenk bij elk woord een synoniem.
Maak twee zinnen met de moeilijke woorden (dus 10 in totaal).
Maak ook een ontkennende zin met de moeilijke woorden.
Maken van 5.5 Woorden, opdr. 7, 8, 14, 15, 16 en 17, blz. 113-117
Weekplanning
4.7 Grammatica zinsdelen, opdr. 1bcef, 7, 9abdef, 11 en 13, blz. 50-57
5.7 Grammatica zinsdelen, opdr. 1acde, 3, 4, 5, 7, 9abcef en 12, blz. 122-129
Grammatica zinsdelen
Ontleed de volgende twee zinnen:
Denk je dat jouw favoriete mode-item straks ouderwets gevonden wordt?
Je ziet nu veel jongeren met Adidas Campus, Gazelle en Spezial lopen.
Grammatica zinsdelen
Ontleed de volgende twee zinnen:
Denk I je I dat II jouw favoriete mode-item I straks I ouderwets I gevondenI wordt?
pv/wg o lv o bwb bwb wg pv/ wg
Grammatica zinsdelen
Ontleed de volgende twee zinnen:
Je I ziet I nu I veel jongeren I met Adidas Campus, Gazelle en Spezial I lopen.
o I pv/wg I bwb I lv I bwb I wg
Weekplanning
4.7 Grammatica zinsdelen, opdr. 1bcef, 7, 9abdef, 11 en 13, blz. 50-57
5.7 Grammatica zinsdelen, opdr. 1acde, 3, 4, 5, 7, 9abcef en 12, blz. 122-129
5.7 Bijstelling
Een bijstelling geeft extra informatie over een zelfstandig naamwoord of zelfstandig-naamwoordgroep.
Een bijstelling:
• staat direct achter het zelfstandig naamwoord of de zelfstandig-naamwoordgroep;
• staat altijd tussen komma’s;
• bevat geen persoonsvorm.
In gesproken taal kun je de bijstelling ook herkennen aan een korte pauze op de plaats waar de komma’s staan.
5.7 Bijstelling
De bijstelling is een bijvoeglijke bepaling
Het kernwoord en de bijstelling vormen één zinsdeel
De volgorde van het kernwoord en de bijstelling kun je omdraaien
De Martinitoren, de hoogste toren van Groningen, wordt gerenoveerd.
Weekplanning
4.7 Grammatica zinsdelen, opdr. 1, 7, 9, 11 en 13, blz. 50-57
5.7 Grammatica zinsdelen, opdr. 1, 3, 4, 5, 7, 9 en 12, blz. 122-129
Doel: ik kan een zin ontleden t/m bwb en ik herken een bijstelling in een zin.
Weekplanning
4.7 Grammatica zinsdelen, opdr. 1bcef, 7, 9abdef, 11 en 13, blz. 50-57
5.7 Grammatica zinsdelen, opdr. 1acde, 3, 4, 5, 7, 9abcef en 12, blz. 122-129
4.8 Grammatica woordsoorten, opdr. 1, 3, 6, 8, 11 en 15, blz. 58-65)
Klaar? 5.8, opdr.1, 4, 5, 6, 7, 8 en 10, blz. 130-134
Doel: herkennen en benoemen bijwoord
Het bijwoord geeft extra informatie over:
een werkwoord
een ander bijwoord
een bijvoeglijk naamwoord
de plaats
de tijd
restwoordjes
de trein rijdt snel
de trein rijdt erg snel
de erg snelle trein is te vroeg
hier, er, daar, (n)ergens, waar
nu, soms, 's morgens, gauw, wanneer, plotseling
hoe, wel, toch, ook, nog, immers, nauwelijks
Weekplanning
AF? 4.8 Grammatica woordsoorten, opdr. 1, 3, 6, 8, 11 en 15, blz. 58-65)
Maken 5.8, opdr. 1, 4, 5, 6, 7, 8 en 10, blz. 130-134
Klaar? 4.9 Spelling, opdr. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8 en 10
Doel: herkennen en benoemen bijwoord en onbepaald voornaamwoord
De docent, die altijd huppelend door de gang liep, heeft gisteren iedereen getrakteerd op snoepjes.
Zij wilde dat de leerlingen met een lekker snoepje harder zouden werken.
De docent, die altijd huppelend door de gang liep, I heeft I gisteren I iedereen I
OW PV/WG BWB LV getrakteerd I op snoepjes.
WG BWB
Zij I wilde I dat II de leerlingen I met een lekker snoepje I harder I zouden I werken.
OW PV/WG LV OW BWB BWB PV/WG WG
De docent, die altijd huppelend door de gang liep, heeft gisteren iedereen getrakteerd
lw zn - bw bn vz lw zn zww hww bw ovnw zww vz
op snoepjes.
vz zn
Zij wilde dat de leerlingen met een lekker snoepje harder zouden werken.
psv zww avnw lw zn vz lw bn zn bw hww zww
5.8 onbepaald voornaamwoord
Grammatica woordsoorten
Voornaamwoorden verwijzen naar personen, dieren en dingen, zonder die te benoemen
Het is bij een onbepaald voornaamwoord niet precies duidelijk naar wie of wat het woord verwijst.
5.8 onbepaald voornaamwoord
Kim heeft alles opgeruimd.
Hier ligt nog iets op de grond.
Men moet niet zo zeuren!
In geen van bovenstaande zinnen weet je precies waarover het gaat.
Wat heeft Kim precies opgeruimd? ‘Alles’ is nog steeds erg vaag.
Wat ligt er nog op de grond? ‘Iets’, maar wat dat ‘iets’ is, wordt niet duidelijk.
Wie moet niet zo zeuren? Mensen in het algemeen, maar met ‘men’ wordt niet duidelijk over wie het precies gaat.
5.8 onbepaald voornaamwoord
Het woord ‘wat’ kan een onbepaald voornaamwoord zijn, maar bijvoorbeeld ook een vragend voornaamwoord of een betrekkelijk voornaamwoord.
Hoe weet je of ‘wat’ in jouw zin een onbepaald voornaamwoord is?
De enige vraag die je moet beantwoorden is:
kan ik in deze zin ‘wat’ vervangen door ‘iets’ of door ‘een beetje’?
Ja = een onbepaald voornaamwoord.
5.8 onbepaald voornaamwoord
'Het' kan tot 3 verschillende woordsoorten kan behoren:
lidwoord
persoonlijk voornaamwoord
onbepaald voornaamwoord
‘Het’ is alleen een onbepaald voornaamwoord als dat woord niet echt naar iets verwijst.
Het sneeuwt.
Het is mistig.
5.8 onbepaald voornaamwoord
In de volgende zinnen is ‘het’ een persoonlijk voornaamwoord, omdat het terugverwijst naar een ander woord:
Heb jij dat boek gelezen? Het is erg mooi.
‘Het’ verwijst terug naar ‘dat boek’.
Kun jij goed touwtje springen? Mij lukt het niet zo goed.
‘Het’ verwijst hier naar ‘touwtje springen’.
5.8 onbepaald voornaamwoord
Grammatica woordsoorten
Voornaamwoorden verwijzen naar personen, dieren en dingen, zonder die te benoemen
Het is bij een onbepaald voornaamwoord niet precies duidelijk naar wie of wat het woord verwijst.
Maak: opdr. 1 (niet zin C!), 4, 5, 6, 7, 8 en 10 (blz. 130 - 134)
Alles af t/m 5.8? Start met 4.9
Weekplanning
AF? 5.8, opdr. 1, 4, 5, 6, 7, 8 en 10, blz. 130-134
Maak 4.9 Spelling, opdr. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8 en 10, blz. 66-71
Klaar? 5.9 Spelling, opdr. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 en 12, blz. 135-142
Doel: Engelse werkwoorden juist vervoegen/ spellen, leestekens juist kunnen toepassen.
De vergrote foto - Zij vergrootte de foto
Het huis is verbouwd - Het verbouwde huis
De lekker bereide maaltijd - Hij bereidde de maaltijd
Door de verpeste sfeer was het een stom feestje - Het verpestte de sfeer op het feestje
Trema
Als je in één woord twee klinkers niet als één klank mag lezen: ruïne, havoër
In het meervoud van zn die eindigen op -ee: ideeën, feeën
In het meervoud van zn die eindigen op -ie: kopieën, categorieën
Je schrijft het trema (") op de plek waar de nieuwe lettergreep begint.
Apostrof
Als je letter(s) weglaat: Ik zie 'm in 't clubhuis.
Bij de bezit 's op de s-klank of lange klinker: Dennis' les, Anna's fiets
Na cijfers, afkortingen en afleidingen: A4'tje, vwo'er, cd'tje
Accent
Accent aigu: De accent aigu ´ is het streepje dat van linksonder naar rechtsboven wijst. Dit teken wordt gebruikt als de letter moet worden verlengd. Het zou dus moeten klinken als een ‘ee’.
Voorbeeld: café, cliché, paté
Accent grave: De accent grave ` is het streepje dan van linksboven naar rechtsonder wijst. Het wordt in ingeburgerde Franse woorden alleen gebruikt op de e. De e moet dan uitgesproken worden als de ‘e’ in blèren.
Voorbeeld: première, crème
Accent circonflex: Het zijn vooral Franse woorden die dit accent hebben. In het Nederlands blijft dit teken op sommige Franse woorden staan vanwege de uitspraak. Dit is dan een iets langere, nasale klank.
Voorbeeld: crème fraîche, enquête
Weekplanning
Maak 4.9 Spelling, opdr. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8 en 10, blz. 66-71
Klaar? 5.9 Spelling, opdr. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 en 12, blz. 135-142
Doel: Engelse werkwoorden juist vervoegen/ spellen, leestekens juist kunnen toepassen.
Spelling Engelse werkwoorden
Als de stam (hele ww -en) eindigt op e, o, u of y = voltooid dw +d / verleden tijd + de(n)
bingoën - ik bingo - bingode - gebingood
rygbyen - ik rugby - rugbyde - gerugbyd
Soms wordt in het Engels een e gebruikt voor de uitspraak. De uitspraak -e blijft staan in de vervoeging.
barbecuen - ik barbecue - barbecuede - gebarbecued
timen - ik time - timede - getimed
recyclen - ik recycle - recyclede - gerecycled
Spelling Engelse werkwoorden
Als de stam eindigt op een medeklinker uit 't sexy fokschaap = verleden tijd krijgt een +t / +te(n)
print - ik print - printte - geprint
faxen - ik fax - faxte - gefaxt
typen - ik typ - typte - getypt
Spelling Engelse werkwoorden
Als de stam NIET eindigt op een medeklinker uit 't sexy fokschaap = verleden tijd krijgt een +d / +de(n)
mailen - ik mail - mailde - gemaild
plannen - ik plan - plande - gepland
showen - ik show - showde - geshowd
Spelling Engelse werkwoorden
Als de stam eindigt op een dubbele medeklinker, vervalt één medeklinker bij de vervoeging.
stressen - ik stres - streste - gestrest
volleyballen - volleybal - volleybalde - gevolleybald
Maar....
passen - ik pass - passte - gepasst
baseballen - ik baseball - baseballde - gebaseballd
Weekplanning
AF? 5.8, opdr. 1, 4, 5, 6, 7, 8 en 10, blz. 130-134
Maak 4.9 Spelling, opdr. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8 en 10, blz. 66-71
Klaar? 5.9 Spelling, opdr. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 en 12, blz. 135-142
Doel: Engelse werkwoorden juist vervoegen/ spellen, leestekens juist kunnen toepassen.
Weekplanning
Maak 5.9 Spelling, opdr. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 en 12, blz. 135-142
Alles nakijken en aftekenen!
Extra opdrachten maken en leren voor de toets
Vragen? Vragen!
Doel: Engelse werkwoorden juist vervoegen/ spellen, leestekens juist kunnen toepassen.
5.9 Spelling
ik weet wanneer ik het weglatingsstreepje moet gebruiken
ik weet wanneer ik het koppelteken en weglatingsstreepje moet gebruiken
Wanneer gebruik je een koppelteken?
In samenstellingen met letters, afkortingen en cijfers
v-snaar
tbc-patiënt
14-jarige
In samenstellingen die je zonder koppelteken verkeerd kunt lezen (klinkerbotsing).
radio-omroep
auto-onderdelen
5.9 Spelling
ik weet wanneer ik het weglatingsstreepje moet gebruiken
ik weet wanneer ik het koppelteken en weglatingsstreepje moet gebruiken
Wanneer gebruik je een koppelteken?
In aardrijkskundige namen die uit twee delen bestaan
Amsterdam-Oost
Nieuw-Zeeland
In samenstellingen die een titel of een rang aanduiden.
luitenant-kolonel
secretaris-generaal
Tussen meer dan twee woorden die samen één woord vormen (samenkoppeling)
een staakt-het-vuren
een kant-en-klare maaltijd
5.9 Spelling
ik weet wanneer ik het weglatingsstreepje moet gebruiken
ik weet wanneer ik het koppelteken en weglatingsstreepje moet gebruiken
Wanneer gebruik je een koppelteken?
In woorden met de volgende voorvoegsels: adjunct, aspirant, assistent, bijna, chef, collega, ex, interim, kandidaat, leerling, meester, niet, non, oud
ex-minister
kandidaat-notaris
oud-burgemeester
Let op:
Als het woord geen samenstelling is: gebruik trema (ruïne, hygiëne)
Bij een afkorting geen koppelteken: sms'en, dvd'tje
5.9 Spelling
ik weet wanneer ik het weglatingsstreepje moet gebruiken
ik weet wanneer ik het koppelteken en weglatingsstreepje moet gebruiken
Weglatingsstreepje
Als je hetzelfde woord in twee samenstellingen gebruikt. Het woord dat wordt herhaald, kun je weglaten.
Fiets- en wandelvakanties
Voor- en nadelen
Maak: opdrachten 1 t/m 10 en 12, blz. 135-140
Weekplanning
AF? 4.9 Spelling, opdr. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8 en 10, blz. 66-71
Maak 5.9 Spelling, opdr. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 en 12, blz. 135-142
Alles nakijken en aftekenen
Op een Post-It opschrijven wat je nog moeilijk vindt
Lezen of leren voor de toets (online-omgeving via Som of www.cambiumned.nl)
Weekplanning
Engelse werkwoorden oefenen
Alles nakijken en aftekenen
Lezen of leren voor de toets
Online-omgeving via Som of www.cambiumned.nl
Kijk filmpjes Arnoud Kuijpers