verbranding herhaling

• Management en organisatie
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-6

Verbranding

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

              Startopdracht 

Formuleer samen een onderzoeksvraag:

“Welke stoffen zijn nodig voor verbranding en wat ontstaat er bij een volledige en onvolledige verbranding?”

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Overzicht Periode #

• Thema:
• Benodigde lesmaterialen:

Week 1	Week 2	Week 3	Week 4	Week 5	Week 6	Week 7	Week 8	Week 9	Week 10	Week 11
Type hier in Schulbuch	...	...	...	...	...	...

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Checklist:

• Bepaal welke voorkennis relevant is voor de nieuwe lesstof.
• Ontwerp een terugblik-opdracht die deze voorkennis activeert.
• Overweeg of en hoe thuistalen ingezet kunnen worden om de voorkennis te activeren.

Terugblik opdracht

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

           Leerdoelen

• Je kunt het verband uitleggen tussen verbranding in cellen en lichamelijke activiteit
• Je weet dat bij verbranding zuurstof wordt verbruikt en koolstofdioxide ontstaat
  
• Je kunt het verschil in verbranding bij warm- en koudbloedige dieren beschrijven

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

Fotosynthese

• In de groene delen (afb.2) energie van de zon opgeslagen als glucose
• Wat is glucose?
• Waarom maakt de plant glucose?

water + koolstofdioxide + licht -> glucose + zuurstof 

Glucose is een soort suiker

De plant maakt allerlei andere stoffen uit glucose, zo ook de stoffen waar de plant uit bestaat. 

door afbraak van glucose komt de opgeslagen energie vrij, de energie en de resten van de glucose kan de cel gebruiken om bijvoorbeeld andere stoffen te maken.

Fotosynthese

Zonlicht

Koolstofdioxide

Glucose

Zuurstof

Water

+

+

+

Fotosynthese

Koolstofdioxide

Glucose

Water

Zuurstof

Licht

Stofwisseling 

In ALLE organismen vindt stofwisseling plaats
beweging, warm blijven, groei en herstel
Wat zou er gebeuren als je stofwisseling stopte?

Stofwisseling is nodig om in leven te blijven. zonder stofwisseling ga je dood. Het kan zijn dat een deel van je stofwisseling niet werkt, dan heb je een stofwisselingsziekte. Dit komt vooral voor bij kinderen omdat je er niet oud mee wordt. 

voorbeelden zijn diabetes en taaislijmziekte

Verbranding

Glucose wordt afgebroken om energie vrij te maken

Dit noem je; verbranding

Verbranding vindt plaats  in mitochondriën

plantaardige en dierlijke cellen

Mitochondriën zijn celorganellen die voorkomen in zowel plantaardige als dierlijke cellen.

mitochondriën = energiefabriekjes in de cel

Mitochondriën 

cellen die veel energie nodig hebben, hebben meer mitochondriën.

De afbraak van glucose vindt plaats in mitochondriën

Wat is de functie van een mitochondrium?

1. Hier vindt fotosynthese plaats
2. Cellen van energie voorzien
3. Geven kleur aan bloemen en vruchten
4. Zorgt voor stevigheid binnen de cel

Fotosynthese

Plant heeft (zon)licht nodig voor fotosynthese

Fotosynthese kan alleen in de bladgroenkorrels

Foto= licht   synthese= maken

Verbranding

Ezelsbruggetje

Relatie tussen een mitochondrium en een bladgroenkorrel --->

Verbranding

voor verbranding heb je nodig:

- zuurstof

- brandstof (in je lichaam is dat glucose)

Verbranding vindt plaatst in ELKE cel van je lichaam

Hierbij ontstaan (afval)stoffen:

- water en koolstofdioxide 

en komt er ENERGIE vrij

Verbranding in organismen

Longen =  zuurstof en koolstofdioxide 

darmen = brandstof

bloed = vervoer brandstof en zuurstof

Vul voor jezelf aan

Substraat: is wat wordt omgezet/verwerkt in een enzym

Active centrum: waar substraat bind met enzym

reactieproduct: wat uit de reactie komt

Hoe komen spieren aan energie?

Energie uit glucose komt 

vrij door verbranding

Verbranding in ons lichaam

Een soort gelijk proces gebeurd in ons lichaam. 

Wij gebruiken glucose als brandstof, om de energie die erin zit vrij te laten doen wij ook aan verbranding maar dan in onze cellen.

Glucose krijgen wij binnen door ons eten, de zuurstof door te ademen.

O2

Brandstof

verbranding

energie

CO2

H2O

verbranding vindt plaats in al onze cellen -> mitochondria

Verbranding bij een kaars

1. Verbranding bij een kaars. Wat ontstaat er?
2. Wat is er nodig?
3. Hoe zou je deze stoffen kunnen aantonen?

Verbranding bij een kaars

1. Verbranding bij een kaars. Wat ontstaat er?
   Warmte, licht, water
2. Verbranding bij een kaars. Wat is er nodig?
   Zuurstof, kaarsvet
3. Hoe zou je deze stoffen kunnen aantonen?
   Warmte: voelen / thermometer
   Licht: zien / lichtmeter (fotometer/luxmeter)
   Water: je kan de waterdamp op het glas zien

Fotosynthese vindt plaats in het...

1. donker
2. licht
3. donker en licht
4. nooit

verbranding vindt plaats in het..

1. donker
2. licht
3. donker en licht
4. nooit

In welke soort cellen zullen de meeste mitochondriën zitten?

1. Huidcellen
2. Oogcellen
3. Spiercellen
4. In iedere soort zitten evenveel mitochondriën

cellen die veel energie nodig hebben bevatten veel mitochondriën

Wat is de functie van mitochondriën?

1. Hier wordt glucose afgebroken zodat zuurstof vrijkomt
2. Hier wordt glucose afgebroken zodat energie vrijkomt
3. Hier wordt zuurstof afgebroken zodat energie vrijkomt
4. Hier wordt energie afgebroken zodat glucose vrij komt

Wie doen er aan verbranding?

1. Alleen planten
2. Alleen dieren
3. Planten en dieren
4. Alle levende organismen

Verbranding is?

1. De afbraak van CO2 in cellen
2. De productie van glucose in cellen
3. De toename van water in de cel
4. De afbraak van glucose in cellen

Verbranding is ...

1. glucose + zuurstof -> koolstofdioxide + water + energie
2. koolstofdioxide + water =-> glucose + zuurstof + energie
3. koolstofdioxide + glucose + energie -> zuurstof + water
4. glucose + water + energie -> koolstofdioxide + zuurstof

Verbranding bij een kaars

Tekst

kaarsvet verdwijnt

de kaars gaat uit

Alle organismen hebben energie nodig !

verbranding in je lichaam

Welke reactievergelijking is juist?

1. C6H12O6 + O2 --> H2O + CO2 + energie
2. C6H12O6 + 3O2 --> 3H2O + 3CO2 + energie
3. C6H12O6 + 6O2 --> 6H2O + 6CO2 + energie
4. C6H12O6 + 6O2 --> 3H2O + 3CO2 + energie

C₆H₁₂O₆ + 6O₂       6H₂O + 6CO₂

Energie 

Dit moet je kennen!!!

Hoe noemen we water en koolstofdioxide bij de celverbranding?

1. Verbrandingsproducten
2. Beide zijn een brandstof
3. CO2 is brandstof en H2O is een verbrandingsproduct
4. Beide zijn een katalysator

Wanneer vindt in plantaardige cellen vebranding plaats?

1. Alleen overdag
2. Alleen 's nachts
3. overdag en 's nachts
4. nooit

	Fotosynthese	Verbranding
In welk organisme vindt het proces plaats	planten	alle organismen
In welk celorganel vindt het proces plaats?	bladgroenkorrels	mitochondriën
Vindt het proces plaats in het licht, donker, of in beide gevallen?	licht	beide
Wordt glucose gemaakt of verbruikt?	gemaakt	verbruikt
Wordt koolstofdioxide gemaakt of verbruikt?	verbruikt	gemaakt
Wordt zuurstof gemaakt of verbruikt?	gemaakt	verbruikt

Vraag 3

Samenstelling van lucht

	Ingeademde lucht	Uitgeademde lucht
Stikstof	78%	78%
Zuurstof	21%	17%
Edelgassen	1%	1%
Koolstofdioxide	0,04%	4%
Waterdamp	Weinig	Veel
Temperatuur	Lager dan 32 °C	32 °C

Wat gebeurt er met stikstof in je longen als je stikstof inademt?

1. Niks, want stikstof komt niet in je longen.
2. Niks, want de longblaasjes vervoeren het stikstof niet naar het bloed.
3. Stikstof komt in het bloed maar wordt verder niet opgenomen door je cellen. Je ademt het weer uit.
4. Stikstof komt in het bloed en ook in de cellen. De cellen gebruiken stikstof voor hun energie.

Koudbloedige dieren nemen de temperatuur van hun omgeving aan.

Lichaam opwarmen: in de zon liggen
Lichaam afkoelen: in de schaduw/in het water

Te koud: verbranding langzamer, minder energieproductie dus bewegen trager.

Koudbloedig dier

• vissen
• amfibieën
• ongewervelde dieren

Vogels en zoogdieren zijn warmbloedige dieren. 

Bij warmbloedige dieren blijft de lichaamstemperatuur steeds tussen een bepaalde waarde en is dus constant. 

Warmbloedige dieren hebben aanpassingen in hun lichaamsbouw of gedrag om niet te veel op te warmen of af te koelen.

                                                                                                                                 

Warmbloedig dier

Aanpassingen warmbloedige dieren 

Isoleren

- wintervacht

- vetlaag

Afkoelen

- grote oren

Waarom koelen grotere oren (zoals bij de fennek- woestijnvos) beter af
dan kleinere oren?

1. Met grotere oren kan er meer regenwater worden opgevangen wat voor afkoeling zorgt.
2. Grotere oren kunnen beter 'wapperen' en dat geeft verkoeling.
3. De binnenkant van de oren bevat nauwelijks vacht dus weinig isolatie.
4. Er lopen meer bloedvaatjes aan de oppervlakte die hun warmte kunnen afstaan (door de wind).

Je kan het verband uitleggen tussen verbranding in cellen en lichamelijke activiteit

Je kan uitleggen welke stoffen nodig zijn bij verbranding en welke stoffen ontstaan

           Begrippen
           uit deze les

• fotosynthese 
• verbranding 
• reactievergelijking 
• 
  

Eindslide.

Ruimte voor een afsluitend woord.