Start van de les
Telefoon uit of op stil.
Neem plaats. Plattegrond!
Jas/vest uit.
Op tafel: Werkboek Nederlands of laptop/ Chromebook en schrift dicht
Tas op de grond.
Geen eten of drinken
Presentie!
Start van de les
Telefoon uit of op stil.
Neem plaats. Plattegrond!
Jas/vest uit.
Op tafel: Werkboek Nederlands of laptop/ Chromebook en schrift dicht
Tas op de grond.
Geen eten of drinken
Presentie!
Deze slide heeft geen instructies
Toets 1: Hoofdstuk 1 + 2
1 oktober 2026
Par. 1.3: Lezen
Par. 1.5: Woorden
Par. 2.3: Lezen
Par. 2.5: Woorden
Deze slide heeft geen instructies
Voorvoegsels en betekenis
Deze slide heeft geen instructies
Par. 1.5 en 2.5
In deze paragraaf leer je:
Wat voorvoegsels zijn;
Schooltaalwoorden;
Wat achtervoegsels zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel(en)
Aan het einde van deze les kan ik:
uitleggen wat een voorvoegsel is en hoe het de betekenis van een woord verandert.
Deze slide heeft geen instructies
Het lesdoel is behaald als:
Je kan uitleggen wat een voorvoegsel is, een voorvoegsel herkennen in een woord, en hoe een voorvoegsel de betekenis van een woord verandert.
Deze slide heeft geen instructies
Woensdag 16 september 2026
Wat: Par. 1.5 voorvoegsels
Wanneer: 14:20 - 15:10 uur
Hoe: Gezamelijk/ zelfstandig werken
Klaar: Par. 1.5 opdrachten maken
HW: Par. 1.5 opdrachten maken
Lesdoel: Zie vorige slide!
Taaldoel:
Deze slide heeft geen instructies
Wat valt je op aan deze woorden?
gelukkig → ongelukkig
mogelijk → onmogelijk
betalen → terugbetalen
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van voorvoegsels
on- + gelukkig → niet gelukkig
on- + mogelijk → niet mogelijk
terug- + betalen → opnieuw betalen wat je eerder hebt betaald / geld teruggeven, afhankelijk van de context (verhaal)
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een voorvoegsel?
Een voorvoegsel is een stukje dat vóór een woord staat.
Door dat stukje verandert de betekenis van het woord.
Je gebruikt een voorvoegsel niet als los woord.
Het hoort vast bij het hele woord.
Benadruk dat een voorvoegsel geen apart woord is, maar een deel van een woord dat betekenis toevoegt of verandert.
Een woord verandert van betekenis
rustig betekent kalm.
onrustig = on- + rustig
Door on- verandert de betekenis in niet rustig.
Gebruik dit als eerste, eenvoudige voorbeeld. Laat zien dat leerlingen vaak de betekenis al kunnen raden als ze het voorvoegsel herkennen.
Voorvoegsel staat vooraan
Eerst komt het voorvoegsel.
Daarna komt het basiswoord.
Samen vormen ze één nieuw woord.
Voorbeeld: on- + juist = onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Veelvoorkomende voorvoegsels
Voorbeeldwoorden
onjuist = niet juist
herexamen = examen opnieuw
informeel = niet formeel taalgebruik
Betekenis
on- = niet
her- = opnieuw
in- verandert de betekenis van het woord
Bij 'informeel' is het belangrijk dat leerlingen vooral zien dat het voorvoegsel helpt bij woordbetekenis. Houd het eenvoudig en functioneel voor deze les.
Moeilijke woorden begrijpen
Kijk eerst naar het voorvoegsel.
Bedenk wat dat voorvoegsel betekent.
Lees daarna het hele woord.
Zo kun je de betekenis beter afleiden.
Koppel dit aan leesstrategieën: leerlingen kunnen bij vakteksten delen van woorden gebruiken om betekenis te voorspellen.
Wat is een voorvoegsel?
Een stukje vóór een woord
Een woord achteraan
Een losse zin
Een leesteken
Toetst de kern van slides 2 t/m 6: een voorvoegsel staat vooraan, hoort vast aan het woord en verandert de betekenis.
Wat betekent her- in herexamen?
niet
vooraf
opnieuw
moeilijk
Sluit aan bij slides 7 t/m 8 over de betekenis van veelvoorkomende voorvoegsels.
Leg uit wat on- doet in een woord.
Verwachte elementen: leerlingen noemen dat on- vaak 'niet' betekent en geven een passend voorbeeld, zoals onjuist of onrustig. Bespreek ook dat het nieuwe woord de tegenovergestelde betekenis krijgt.
Vul de juiste woorden in
Een voorvoegsel staat vóór een woord en verandert de betekenis ervan. In het woord onjuist is on- het deel dat vooraan staat. Dat voorvoegsel betekent vaak niet.
Laat leerlingen de woorden koppelen aan de uitleg uit de eerste subtopic: vorm, plaats en betekenis van voorvoegsels.
Wat doe je eerst bij een moeilijk woord?
Het woord overslaan
Naar het voorvoegsel kijken
Alleen de laatste letters lezen
Meteen gokken
Toetst de leesstrategie uit slides 9 t/m 12: eerst het voorvoegsel bekijken om betekenis af te leiden.
Oefening 1: Schrijf on-, her- of in- voor elk woord.
______ bekend
______ lezen
______ pakken
______ eerlijk
______ starten
______ leveren
______ veilig
______ halen
______ schrijven
______ gelukkig
______ bouwen
______ laden
Maak duidelijk dat 'on-' niet bij elk woord kan, maar dat het vaak een ontkennende betekenis geeft.
Oefening 2: Maak een zin met het voorvoegsel.
______ bekend
______ lezen
______ pakken
______ eerlijk
______ starten
______ leveren
______ veilig
______ halen
______ schrijven
______ gelukkig
______ bouwen
______ laden
Leg 'schooltaalwoorden' uit als woorden die vaker in schoolboeken, instructies en toetsen voorkomen dan in gewone spreektaal.
Samenvatting
Een voorvoegsel staat vóór een woord.
Het verandert de betekenis van dat woord.
Voorbeelden zijn on-, her- en in-.
Door naar het voorvoegsel te kijken, kun je moeilijke woorden beter begrijpen.
Deze slide heeft geen instructies
Waar ga jij dit straks gebruiken?
Bespreek antwoorden waarin leerlingen benoemen dat voorvoegsels helpen bij lezen, begrijpen van opdrachten, leerteksten of andere vakken zoals geschiedenis of biologie.
Wat is één ding dat je hebt geleerd?
Laat leerlingen kort terugblikken op de belangrijkste lesinhoud. Mogelijke antwoorden: wat een voorvoegsel is, dat het vooraan staat, of dat het de betekenis verandert.
Wat hielp jou het meest bij begrijpen?
Gebruik dit als metacognitieve reflectie. Vraag eventueel door: hielp het voorbeeld met on-, her- of het kijken naar moeilijke woorden?
Begrippen
voorvoegsel - een stukje dat vóór een woord staat en de betekenis verandert
basiswoord - het woord zonder voorvoegsel
betekenis - wat een woord inhoudt
on- - voorvoegsel dat vaak betekent: niet
her- - voorvoegsel dat betekent: opnieuw
in- - voorvoegsel dat de betekenis van een woord verandert
Deze slide heeft geen instructies