Par. 1.5: Voorvoegsels

Start van de les

Telefoon uit of op stil.

Neem plaats. Plattegrond!


Jas/vest uit.

Op tafel: Werkboek Nederlands of laptop/ Chromebook en schrift dicht 

Tas op de grond.

Geen eten of drinken


Presentie!

1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo k, tLeerjaar 2

In deze les zitten 26 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Start van de les

Telefoon uit of op stil.

Neem plaats. Plattegrond!


Jas/vest uit.

Op tafel: Werkboek Nederlands of laptop/ Chromebook en schrift dicht 

Tas op de grond.

Geen eten of drinken


Presentie!

Deze slide heeft geen instructies

Toets 1: Hoofdstuk 1 + 2


1 oktober 2026

Par. 1.3: Lezen

Par. 1.5: Woorden


Par. 2.3: Lezen

Par. 2.5: Woorden

Deze slide heeft geen instructies

Voorvoegsels en betekenis

Deze slide heeft geen instructies

Par. 1.5 en 2.5

In deze paragraaf leer je:


  • Wat voorvoegsels zijn;

  • Schooltaalwoorden;

  • Wat achtervoegsels zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel(en)

Aan het einde van deze les kan ik:

  • uitleggen wat een voorvoegsel is en hoe het de betekenis van een woord verandert.

Deze slide heeft geen instructies

Het lesdoel is behaald als:

Je kan uitleggen wat een voorvoegsel is, een voorvoegsel herkennen in een woord, en hoe een voorvoegsel de betekenis van een woord verandert.

Deze slide heeft geen instructies

Woensdag 16 september 2026

Wat: Par. 1.5 voorvoegsels

Wanneer: 14:20 - 15:10 uur

Hoe: Gezamelijk/ zelfstandig werken

Klaar: Par. 1.5 opdrachten maken

HW:  Par. 1.5 opdrachten maken

Lesdoel: Zie vorige slide!

Taaldoel:

Deze slide heeft geen instructies

Wat valt je op aan deze woorden?


gelukkig → ongelukkig
mogelijk → onmogelijk
betalen → terugbetalen

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeelden van voorvoegsels


  • on- + gelukkig → niet gelukkig

  • on- + mogelijk → niet mogelijk

  • terug- + betalen → opnieuw betalen wat je eerder hebt betaald / geld teruggeven, afhankelijk van de context (verhaal)

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een voorvoegsel?

  • Een voorvoegsel is een stukje dat vóór een woord staat.

  • Door dat stukje verandert de betekenis van het woord.

  • Je gebruikt een voorvoegsel niet als los woord.

  • Het hoort vast bij het hele woord.

Benadruk dat een voorvoegsel geen apart woord is, maar een deel van een woord dat betekenis toevoegt of verandert.

Een woord verandert van betekenis

rustig betekent kalm.


onrustig = on- + rustig


Door on- verandert de betekenis in niet rustig.

Gebruik dit als eerste, eenvoudige voorbeeld. Laat zien dat leerlingen vaak de betekenis al kunnen raden als ze het voorvoegsel herkennen.

Voorvoegsel staat vooraan

  • Eerst komt het voorvoegsel.

  • Daarna komt het basiswoord.

  • Samen vormen ze één nieuw woord.


Voorbeeld: on- + juist = onjuist

Deze slide heeft geen instructies

Veelvoorkomende voorvoegsels

Voorbeeldwoorden

onjuist = niet juist

herexamen = examen opnieuw

informeel = niet formeel taalgebruik

Betekenis

on- = niet

her- = opnieuw

in- verandert de betekenis van het woord

Bij 'informeel' is het belangrijk dat leerlingen vooral zien dat het voorvoegsel helpt bij woordbetekenis. Houd het eenvoudig en functioneel voor deze les.

Moeilijke woorden begrijpen

  • Kijk eerst naar het voorvoegsel.

  • Bedenk wat dat voorvoegsel betekent.

  • Lees daarna het hele woord.

  • Zo kun je de betekenis beter afleiden.

Koppel dit aan leesstrategieën: leerlingen kunnen bij vakteksten delen van woorden gebruiken om betekenis te voorspellen.

Wat is een voorvoegsel?

A

Een stukje vóór een woord

B

Een woord achteraan

C

Een losse zin

D

Een leesteken

Toetst de kern van slides 2 t/m 6: een voorvoegsel staat vooraan, hoort vast aan het woord en verandert de betekenis.

Wat betekent her- in herexamen?

A

niet

B

vooraf

C

opnieuw

D

moeilijk

Sluit aan bij slides 7 t/m 8 over de betekenis van veelvoorkomende voorvoegsels.

Leg uit wat on- doet in een woord.

Verwachte elementen: leerlingen noemen dat on- vaak 'niet' betekent en geven een passend voorbeeld, zoals onjuist of onrustig. Bespreek ook dat het nieuwe woord de tegenovergestelde betekenis krijgt.

Vul de juiste woorden in

Een voorvoegsel staat vóór een woord en verandert de betekenis ervan. In het woord onjuist is on- het deel dat vooraan staat. Dat voorvoegsel betekent vaak niet.

voorvoegsel
betekenis
on-
niet
basiswoord
zin
her-
opnieuw
achteraan

Laat leerlingen de woorden koppelen aan de uitleg uit de eerste subtopic: vorm, plaats en betekenis van voorvoegsels.

Wat doe je eerst bij een moeilijk woord?

A

Het woord overslaan

B

Naar het voorvoegsel kijken

C

Alleen de laatste letters lezen

D

Meteen gokken

Toetst de leesstrategie uit slides 9 t/m 12: eerst het voorvoegsel bekijken om betekenis af te leiden.

Oefening 1: Schrijf on-, her- of in- voor elk woord.


______ bekend

______ lezen

______ pakken

______ eerlijk

______ starten

______ leveren

______ veilig

______ halen

______ schrijven

______ gelukkig

______ bouwen

______ laden


Maak duidelijk dat 'on-' niet bij elk woord kan, maar dat het vaak een ontkennende betekenis geeft.

Oefening 2: Maak een zin met het voorvoegsel.

______ bekend

______ lezen

______ pakken

______ eerlijk

______ starten

______ leveren

______ veilig

______ halen

______ schrijven

______ gelukkig

______ bouwen

______ laden

Leg 'schooltaalwoorden' uit als woorden die vaker in schoolboeken, instructies en toetsen voorkomen dan in gewone spreektaal.

Samenvatting

  • Een voorvoegsel staat vóór een woord.

  • Het verandert de betekenis van dat woord.

  • Voorbeelden zijn on-, her- en in-.

  • Door naar het voorvoegsel te kijken, kun je moeilijke woorden beter begrijpen.

Deze slide heeft geen instructies

Waar ga jij dit straks gebruiken?

Bespreek antwoorden waarin leerlingen benoemen dat voorvoegsels helpen bij lezen, begrijpen van opdrachten, leerteksten of andere vakken zoals geschiedenis of biologie.

Wat is één ding dat je hebt geleerd?

Laat leerlingen kort terugblikken op de belangrijkste lesinhoud. Mogelijke antwoorden: wat een voorvoegsel is, dat het vooraan staat, of dat het de betekenis verandert.

Wat hielp jou het meest bij begrijpen?

Gebruik dit als metacognitieve reflectie. Vraag eventueel door: hielp het voorbeeld met on-, her- of het kijken naar moeilijke woorden?

Begrippen

voorvoegsel - een stukje dat vóór een woord staat en de betekenis verandert

basiswoord - het woord zonder voorvoegsel

betekenis - wat een woord inhoudt

on- - voorvoegsel dat vaak betekent: niet

her- - voorvoegsel dat betekent: opnieuw

in- - voorvoegsel dat de betekenis van een woord verandert


Deze slide heeft geen instructies