De Eerste Wereldoorlog

De Eerste Wereldoorlog

1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 3

In deze les zitten 26 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

De Eerste Wereldoorlog

Open met het idee dat deze oorlog niet alleen groot was door het aantal landen, maar ook doordat oude spanningen in Europa ineens ontploften.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wie elkaar bestreden in de Eerste Wereldoorlog, waardoor de oorlog ontstond, hoe hij begon en hoe de oorlog verliep in het westen en in het oosten.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden denk jij aan bij de Eerste Wereldoorlog?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als bondgenootschappen, loopgraven, Sarajevo of Duitsland.

Wie vochten tegen elkaar?

  • In de oorlog stonden twee grote bondgenootschappen tegenover elkaar.

  • De Centralen: vooral Duitsland en Oostenrijk-Hongarije.

  • De Geallieerden: vooral Frankrijk, Groot-Brittannië en Rusland.

  • Later deden ook andere landen mee.

  • Zo werd een conflict tussen landen op de Balkan een grote Europese oorlog.

Houd het bij de belangrijkste landen. Het doel is overzicht: leerlingen moeten de twee kampen herkennen.

Bondgenootschappen in Europa

  • Landen hadden vooraf al beloofd elkaar te helpen.

  • Daardoor bleef een ruzie niet klein.

  • Als één bondgenoot werd aangevallen, konden andere landen mee de oorlog in gaan.

Leg uit dat bondgenootschappen bedoeld waren voor veiligheid, maar juist zorgden voor uitbreiding van het conflict.

Spanningen vóór 1914

  • Europese landen wantrouwden elkaar.

  • Er was nationalisme: veel mensen waren trots op hun eigen volk en land.

  • Er was een wapenwedloop: landen bouwden sterke legers op.

  • Vooral op de Balkan waren veel conflicten en rivaliteit.

Benadruk dat de oorlog niet door één oorzaak ontstond. De aanslag was de aanleiding, maar de spanningen bestonden al langer.

De Balkan als onrustige regio

  • Op de Balkan woonden veel volken dicht bij elkaar.

  • Nationalisme zorgde daar voor botsingen.

  • Grote mogendheden bemoeiden zich met deze regio.

Gebruik de Balkan als voorbeeld van hoe lokale spanningen konden uitgroeien tot een internationaal probleem.

De directe aanleiding

  • Op 28 juni 1914 werd Frans Ferdinand vermoord in Sarajevo.

  • Hij was de troonopvolger van Oostenrijk-Hongarije.

  • Oostenrijk-Hongarije gaf Servië de schuld.

  • Hierdoor liep de spanning snel op.

Noem dat Sarajevo in Bosnië lag en dat de moord veel betekenis kreeg omdat grote landen al klaarstonden in hun bondgenootschappen.

Hoe begon de oorlog?

Aanslag in Sarajevo → Oostenrijk-Hongarije verklaart Servië de oorlog → Rusland steunt Servië → Duitsland steunt Oostenrijk-Hongarije → Frankrijk en Groot-Brittannië raken betrokken → Europese oorlog

Deze keten helpt leerlingen zien hoe snel het conflict groeide. Laat merken dat bondgenootschappen de escalatie versterkten.

Welk duo hoorde vooral bij de Centralen?

A

Frankrijk en Rusland

B

Duitsland en Oostenrijk-Hongarije

C

Servië en België

D

Groot-Brittannië en Frankrijk

Toetst of leerlingen de twee hoofdgroepen herkennen. Afleiders zijn landen die wel in de oorlog voorkwamen, maar niet samen de Centralen vormden.

Maak de oorzaak en het begin compleet

Voor 1914 waren er veel spanningen in Europa. Door bondgenootschappen bleef een conflict niet klein. De moord op Frans Ferdinand in Sarajevo werd de directe aanleiding voor de oorlog.

spanningen
bondgenootschappen
Frans Ferdinand
loopgraven
westfront
Geallieerden
Balkan

Alle drie de begrippen komen letterlijk of bijna letterlijk terug in de voorgaande slides.

Waarom werd een ruzie op de Balkan een Europese oorlog?

Bespreek dat leerlingen in hun antwoord minstens noemen: de aanslag in Sarajevo, Oostenrijk-Hongarije tegen Servië, steun van bondgenoten, en dat daardoor meer landen betrokken raakten.

De aanval in het westen

  • Duitsland wilde Frankrijk snel verslaan.

  • Daarom trok het Duitse leger via België naar Frankrijk.

  • Groot-Brittannië kwam daarna ook in de oorlog.

Houd het eenvoudig: leerlingen hoeven hier vooral te begrijpen dat Duitsland een snelle overwinning in het westen wilde.

De oorlog in het westen

  • In het westen liep de aanval vast.

  • Er ontstond een lange loopgravenoorlog.

  • Soldaten zaten tegenover elkaar in ingegraven linies.

  • Het front verschoof vaak maar heel weinig.

Leg uit dat dit voor veel leerlingen het bekendste beeld van de Eerste Wereldoorlog is: modder, prikkeldraad en weinig beweging.

Kenmerken van het westfront

  • Loopgraven beschermden tegen kogels en artillerie.

  • Het leven was zwaar: modder, kou en gevaar.

  • Aanvallen kostten vaak veel levens.

Je kunt hier noemen dat nieuwe wapens de verdediging sterker maakten dan de aanval, zonder technisch te diep te gaan.

De oorlog in het oosten

  • In het oosten vochten vooral Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Rusland.

  • Het oostfront was veel groter dan het westfront.

  • Legers bewogen daar meer heen en weer.

  • De oorlog was in het oosten dus minder vastgelopen.

Maak het contrast expliciet: westfront = vast; oostfront = meer beweging.

Verschil tussen west en oost

  • Westen: smal front, veel loopgraven, weinig beweging.

  • Oosten: groot front, meer ruimte, meer verplaatsing van legers.

  • Daarom verliep de oorlog in beide gebieden anders.

Deze vergelijking is de kern van het tweede deel van het leerdoel.

Wat past het best bij het westfront?

A

Veel beweging

B

Korte strijd

C

Loopgravenoorlog

D

Open vlaktes

Controleert het kernverschil: westfront liep vast en veranderde in een loopgravenoorlog.

Vul west en oost goed in

In het westen liep de aanval vast. Daar ontstond een loopgravenoorlog met weinig beweging. In het oosten was het front groter en bewogen legers meer heen en weer.

westen
loopgravenoorlog
oosten
Balkan
nationalisme
Sarajevo
wapenwedloop

De blanks testen de kernwoorden uit de vergelijking tussen west en oost.

Welk verschil tussen west en oost is voor jou het duidelijkst?

1

Loopgraven

2

Beweging

3

Grootte front

4

Betrokken landen

Deze slide heeft geen instructies

Samengevat

  • Twee kampen stonden tegenover elkaar: de Centralen en de Geallieerden.

  • De oorlog ontstond door nationalisme, bondgenootschappen, bewapening en spanningen op de Balkan.

  • De aanslag in Sarajevo zorgde voor het begin van de oorlog.

  • In het westen kwam een loopgravenoorlog.

  • In het oosten bleef meer beweging in de strijd.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is één ding dat jij uit deze les onthoudt?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld over bondgenootschappen, Sarajevo, westfront of oostfront.

Welk deel hielp jou het meest om dit onderwerp te begrijpen?

Gebruik antwoorden om te zien welke werkvorm of uitleg hielp: schema, kaart, samenvatting of vergelijking tussen fronten.

Welk deel van deze les vond jij het lastigst?

Laat leerlingen benoemen wat nog lastig is, bijvoorbeeld oorzaken, begin van de oorlog of verschil tussen west en oost.

Begrippen

Centralen - landen die in de Eerste Wereldoorlog vooral bestonden uit Duitsland en Oostenrijk-Hongarije.

Geallieerden - landen die onder andere Frankrijk, Groot-Brittannië en Rusland omvatten.

bondgenootschap - afspraak tussen landen om elkaar te steunen.

nationalisme - sterke trots op het eigen volk of land.

wapenwedloop - situatie waarin landen steeds meer en sterkere wapens maken.

Balkan - regio in Zuidoost-Europa waar veel spanningen waren.

troonopvolger - persoon die later de heerser van een land zou worden.

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

Sarajevo - stad waar Frans Ferdinand in 1914 werd vermoord.

loopgravenoorlog - oorlog waarbij soldaten vanuit loopgraven tegenover elkaar vechten.

westfront - gebied van de oorlog in het westen van Europa, vooral in België en Frankrijk.

oostfront - gebied van de oorlog in Oost-Europa, vooral waar Duitsland en Oostenrijk-Hongarije tegen Rusland vochten.

Deze slide heeft geen instructies