20. Kreeften

• Biologie
• Speciaal Onderwijs
• Leerroute 5

Kreeften

Doel van de les:

Aan het eind van de les weet ik:

- Waar het pantser van een kreeft uit bestaat

- Hoe groot de grootste krab is

- Waar de eitjes van een kreeft worden gedragen

Terugblik

Toets vissen

Wat weet je er nog van?

Kreeften

De eerste kreeften leefden al meer dan 500 miljoen jaar geleden in de zeeën.  In de loop van de tijd zijn veel kreeftensoorten uitgestorven, maar ook weer nieuwe ontstaan. Sommige oorspronkelijke soorten doen nog denken aan de eerste kreeftachtigen. Vandaag de dag leven kreeften in zout, maar ook in zoet water. Enkele hebben zelfs het land veroverd. 

Blauwe kreeft

Noorse kreeft

Waterdieren

De kreeft is gemakkelijk te onderscheiden van zespotige insecten en achtpotige spinnen; de meeste hebben 5 paar looppoten. Het voorste paar is bij veel kreeften veranderd in een paar sterke scharen. De kreeft heeft nog een stel kleine zwempoten. Opvallend bij de kreeft zijn de tastsprieten. Deze doen denken aan de voelsprieten van insecten. Als waterdier haalt de kreeft adem met kieuwen. Ook kreeften die op het land leven, hebben nog altijd een kieuwademhaling

Gepantserde ridders

Het opvallendste aan de grote kreeft is het pantser. Dit bestaat uit chitine, net als het geraamte van een insect. In dit pantser zijn nog kalkdeeltjes afgezet, zodat het heel stijf is. Daarom wordt een kreeft ook wel schaaldier genoemd. Het pantser beschermt de kreeft tegen vijanden. Als een kreeft echter groeit en uitdijt, groeit het pantser niet mee. Dan moet hij uit het oude omhulsel kruipen. De kreeft vervelt. Het duurt een poosje voodat het nieuwe pantser stevig en hard is geworden.

Grote en kleine kreeften

Kreeften worden in groepen onderscheiden naar de lengte van het achterlijf. Ze worden verdeeld in krabben, pantserkreeften en de krabbenkreeften. De grote kreeften zoals de rivierkreeft, de zeekreeft of de strandkrab zijn het bekendst. Er zijn ook ongelooflijk veel kleine kreeftjes. Sommige worden nauwelijks een mm groot, zoals de watervlo. De japanse reuzenkrab heeft poten van 1,50 m lang en kan zo groot worden als een pony.

Oranje dwergkreeft

Amerikaanse zeekreeft

Ei - Larve - Kreeft

Een kreeft ontstaat uit een ei. De hogerontwikkelde kreeften leggen slechts een paar honderd eieren. Deze kleven ze aan hun zwempoten onder de staart en dragen die zo mee. Bij sommige soorten kruipen daar dan meteen de jongen uit. Die klampen zich nog een week of twee vast aan de poten van de moeder. Meestal kruipen uit de kreefteneieren eerst de larven. Deze zwemmen in het water rond. De larven ontwikkelen zich na enkele malen vervellen tot jonge kreeften. Heel veel larven worden opgegeten door vissen en andere dieren. Daarom leggen veel kreeftenvrouwtjes wel zo'n 100.000 eieren.

Larven van de kreeft

Eitjes van de kreeft

Opdrachten maken

Hoe lang geleden leefden de eerste kreeften?

1. Meer dan 500 miljoen jaar geleden
2. 1 miljard jaar geleden
3. 500 jaar geleden
4. 5 miljoen jaar geleden

Waar leven kreeften?

1. In de lucht
2. In zout en zoet water
3. Op het land
4. Alleen in zout water

Wat is waar over kreeften?

1. Ze leven alleen in de zee
2. Ze zijn allemaal uitgestorven
3. Enkele soorten leven op het land
4. Ze zijn geen kreeftachtigen

Hoeveel paar looppoten heeft de kreeft?

1. Vijf paar looppoten
2. Vier paar looppoten
3. Zes paar looppoten
4. Drie paar looppoten

Waarmee haalt de kreeft adem?

1. Met kieuwen
2. Met longen
3. Met huid
4. Met schalen

Wat zijn tastsprieten?

1. Zwemorganen
2. Zintuigen voor aanraking
3. Voedingstokken
4. Voelsprieten van vissen

Waaruit bestaat het pantser van een kreeft?

1. Hout
2. Chitine
3. Kalkdeeltjes
4. Plastic

Waarom wordt een kreeft een schaaldier genoemd?

1. Door het stijf pantser
2. Omdat hij groot is
3. Omdat hij kan zwemmen
4. Omdat hij in zee leeft

Wat gebeurt er als een kreeft groeit?

1. Hij verliest zijn kleur
2. Hij vervelt
3. Hij kruipt uit zijn omhulsel
4. Hij wordt groter zonder vervellen

Welke kreeftensoort heeft poten van 1,50 m?

1. Rivierkreeft
2. Zeekreeft
3. Japanse reuzenkrab
4. Strandkrab

Welk type kreeften zijn het bekendst?

1. Watervlo
2. Krabbenkreeften
3. Kleinste kreeftjes
4. Rivierkreeft, zeekreeft, strandkrab

Hoeveel eieren kan
een kreeft leggen?

1. Tienduizenden
2. Enkele honderden
3. Enkele duizenden
4. Honderdduizenden

Wat gebeurt met kreefteneieren
na het leggen?

1. Ze kleven aan zwempoten
2. Ze vergaan in het water
3. Ze worden meteen opgegeten
4. Ze worden door de vader gedragen

Waarom leggen kreeftenvrouwtjes veel eieren?

1. Omdat larven vaak worden opgegeten
2. Om hun jongen te voeden
3. Omdat ze groot zijn
4. Omdat ze maar één keer leggen

Evaluatie

Zijn alle doelen behaald?

- Waar bestaat het pantser van een kreeft uit?

- Hoe groot is de grootste krab?

- Waar worden de eitjes van een kreeft gedragen?

En op welk niveau heb jij gewerkt?