Basistraining Veilig Thuis
MODULE
Stalking
Versie
november 2023
Basistraining Veilig Thuis
MODULE
Stalking
Versie
november 2023
Programma
Stalkgedrag
Wissel in 2-tallen uit welke soorten stalkgedrag je kent of tegen bent gekomen in meldingen of privé.
Soorten stalkgedrag
Ongewenste communicatie: telefoon, brief, e-mail, app.
Ongewenste contacten: rondhangen in buurt, bespieden, volgen, stalking by proxy.
Ander gedrag: cadeaus, bestellen of afbestellen van goederen, vernielingen, bedreigen, mishandelen.
Cyberstalken: traceren, hacken, online searches.
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
Wettelijke definitie: Artikel 285b Belaging
Hij, die wederrechtelijk stelselmatig opzettelijk inbreuk maakt op een anders persoonlijke levenssfeer met het oogmerk die ander te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden dan wel vrees aan te jagen wordt, als schuldig aan belaging, gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of een geldboete van de vierde categorie.
Vervolging vindt niet plaats van op klacht van hem tegen wie het misdrijf is begaan.”
Gedragswetenschappelijke definitie:
Herhaaldelijke pogingen om ongewenste communicatie en / of contacten op te dringen aan een ander op een manier waarvan verwacht kan worden dat
een redelijk persoon bang wordt.
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
Wat betekent dit concreet?
Patroon van incidenten
Aangifte is mogelijk als:
het gedrag van de stalker structureel is;
het opzettelijk is;
de persoon het slachtoffer wil dwingen te reageren of
contact te herstellen/bang te maken en dwars te zitten.
Niet strafbaar als beide partijen elkaar lastigvallen
Meer dan 2 weken -> sprake van problematisch gedrag
Klachtdelict -> aangifte voor vervolging
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
Hoeveel procent van de Nederlandse bevolking boven de 15 kreeg in 2021 te maken met stalking?
a. 0,75 %
b. 1,5 %
c. 3,2 %
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
Hoeveel procent (bij benadering) van deze gestalkten in 2021 geven aan dat zij emotionele of psychische gevolgen hebben als gevolg van het belagen?
a. 19,7 %
b. 39,1 %
c. 43,9 %
d. 79,0 %
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Aard en omvang
Wie is volgens landelijke afspraken casusregisseur bij stalkingszaken bij midden en hoge mate van ongerustheid.
a. VT als daar de melding binnenkomt
b. Het OM
c. De Politie
d. Dat verschilt per zaak
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
Hoeveel % van de personen die werden gestalkt in 2021 zagen dit niet als misdrijf maar “gewoon als iets verkeerds”?
a. 0,9 %
b. 41,6 %
c. 72,3 %
d. 90,8 %
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
5. Welk percentage van de gestalkten is vrouw?
a. 60%
b. 70%
c. 80%
d. 90%
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
6. Welk percentage van de stalkers is man?
a. 60%
b. 70%
c. 80%
d. 90%
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
7. Wat is de belangrijkste reden dat mensen geen aangifte doen van stalking?
a. Door schuld of schaamte gevoel
b. Uit angst voor een vervelende reactie
c. Geen zin/tijd, teveel moeite
d. Het helpt toch niet
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
8. Welke stelling is waar?
a. Vrouwelijke stalkers zijn even vervelend en
gewelddadig als mannelijke stalkers.
b. Mannelijke gestalkten worden niet altijd serieus genomen.
c. Ex-partners gebruiken veel vaker geweld dan onbekenden of kennissen.
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
9. Bijna 70 % van alle slachtoffers in 2021 deed melding bij familie, vrienden, school, de politie, Veilig Thuis, de werkgever. Welk percentage deed dat bij Veilig Thuis?
a. 50,1 %
b. 30,4 %
c. 17,6 %
d. 4,7 %
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
Bron: Inspectie J&V, inspectierapport ‘aanpak stalking Bekir E’
Vier essentiële elementen aanpak stalking:
Signaleren
Risico inschatting
Regie
Samenwerking en communicatie
De dood van Hümeyra leidde tot het ‘Inspectieonderzoek naar de aanpak van de stalking door Bekir E’ (2019) en tot een nieuwe landelijke werkwijze bij de politie en een model voor ketensamenwerking.
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Herkennen van stalking
Zicht krijgen op patroon van stalking
Historische gegevens in kaart brengen
Signalering
Alice Ruggles
Gehele plaatje, opeenstapeling van feiten in ogenschouw nemen
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
……………………… appjes X
………………… emails X
……………… social media X
.
.
.
…………………… volgen van de gestalkte
.
.
…………………… kaartjes achterlaten
…………………… bloemen achterlaten
Einde van de relatie
Historie in beeld
Historie stalker incl. antecedenten, eerdere stalking, overige grensoverschrijdend gedrag
Historie relatie gestalkte – stalker incl. geweld tijdens relatie
Check andere VT (VT register)
Informatie bronnen
Op de eerste plaats:
Politie en justitie
Gestalkte
Stalker
Maar ook: kinderen, netwerk, betrokken professionals
Herkennen van stalking
Match één van de genoemde typen stalkers met één van de beschrijvingen van de typen
Typen stalkers
Afgewezen stalker
Rancuneuze stalker
Stalker met intimiteitswanen
De incompetente aanbidder
De seksueel gemotiveerde stalker
definitie
soorten stalkgedrag
omvang
signalering
typen
landelijke aanpak
Risico-inschatting en veiligheid
Risico-inschatting
Ernst van de stalking
Risico’s voor gestalkte (en stalker)
Risico op geweld of escalatie
Koppelen aan tijdige en passende interventies
Veiligheid
Uitgangspunt van alle netwerkpartners: veiligheid van betrokkenen staat altijd voorop.
ernst
gevolgen
instrumenten
veiligheid
Risico-inschatting en veiligheid
Gevolgen voor de stalker
Stalking is geen fijne bezigheid
Constant gevoel van falen
Verlies vrienden / familie / baan
Verergering van psychische problemen.
Represailles door familie of vrienden van gestalkte
Verhoogt risico op zelfmoord
Juridische implicaties, risico op moord / ernstige mishandeling
Gevolgen voor gestalkte
Angst, depressie, PTSS
Toename voorzichtigheid of achterdocht
Veranderingen (vermindering) in sociaal en / of professioneel leven (verminderde productiviteit) en / of woonsituatie (verhuizen)
Aanpassing dagelijkse patronen
Veiligheidsmaatregelen in leven: alarmsysteem, Aware, tweede telefoon
ernst
gevolgen
instrumenten
veiligheid
Risico-inschatting en veiligheid
ernst
gevolgen
instrumenten
veiligheid
SRP
SASH
Risico is dynamisch en behoeft herhaalde inschatting.
Stalking Risk Profile
opschaling, escalatie-inschatting
Screening Assessment for
Stalking and Harassment
Vragenlijst stalking
1e verkenning
Risico-inschatting en veiligheid
SRP
SASH
ernst
gevolgen
instrumenten
veiligheid
Investeerde de stalker veel tijd, energie en/of geld?
Wordt de stalking de laatste tijd erger (vaker/heviger/beangstigender)?
Is de stalker een ex-partner?
Is er nog (verplicht) contact tussen stalker en slachtoffer?
Zijn er conflicten over gezamenlijke kinderen of bezittingen?
Heeft de stalker het slachtoffer fysiek benaderd of zich toegang verschaft tot de woning van het slachtoffer?
Heeft de stalker eerder geweld gebruikt?
Heeft de stalker spullen van het slachtoffer vernield?
Heeft de stalker aangegeven ten einde raad te zijn en hem niets anders rest dan geweld te gebruiken?
Heeft de stalker expliciet gedreigd met geweld, moord of zelfmoord?
Heeft de stalker ervaring of affiniteit met wapens?
Heeft de stalker problemen die veroorzaakt worden door middelengebruik?
Heeft de stalker recent een ingrijpend verlies ervaren dat veel stress oplevert?
Geeft het slachtoffer aan erg bang te zijn voor geweld door de stalker?
Vragenlijst stalking
1e verkenning
Risico-inschatting en veiligheid
SRP
SASH
Korte kennismaking met SASH
(Screening Assessment for Stalking and Harassment)
Niveau van ongerustheid: laag, gemiddeld, hoog
Risico is dynamisch en behoeft
re-assessment.
Casus Ben
Welke gedragingen vertoont Ben die typerend zijn bij stalking?
Hoe schatten de deelnemers de ernst van de casus in?
Welke risico’s zijn er voor Ineke?
Welke risico’s zijn er voor Ben?
Welke interventies vanuit VT zouden passend kunnen zijn?
ernst
gevolgen
instrumenten
veiligheid
Risico-inschatting en veiligheid
SRP
SASH
Risicodomeinen SRP (Stalking Risk Profile)
Risico op Geweld
Risico op Volharding
Risico op Terugval
Risico op Psychosociale schade bij de stalker
ernst
gevolgen
instrumenten
veiligheid
Gevaarsmomenten
Separatie van de gestalkte
Verlies van werk of andere life events
Toename van contact door stalker of toename van stalkgedrag (escalatie van gedrag)
Aangifte
Stopgesprek
Aanhouding, hechtenis
Uitspraak over contactverbod
Gedrag stalker
Overgaan tot volgen van de gestalkte
Stalker beschikt over wapen of is gefascineerd door wapens
Overtreden van contactverbod
Stalker is bekend met emotionele uitbarstingen, woede, agressie
Dreiging met moord of suïcide
Risico-inschatting en veiligheid
Veiligheidsplan stalking maken
Beschermende maatregelen gestalkte
Beschermende maatregelen VT / hulpverlening
Beschermende maatregelen politie
Beschermende maatregelen justitie
ernst
gevolgen
instrumenten
veiligheid
Pauze
Regie
Regie, zaak verantwoordelijkheid
Netwerksamenwerking, netwerkaanpak
Stappen Veilig Thuis:
Verrijken
Contact leggen met netwerkpartners
Informatie uitwisseling
Risico-inschatting
Interventies gericht op veiligheid
Aanpak stoppen stalkingsproces
Samenwerking en communicatie
Samenwerking en communicatie (informatie delen) is essentieel om patroon stalking te herkennen en te doorbreken
Bij hoog risico zaken altijd gezamenlijk komen tot een risico-inschatting
Veiligheid is primaire doel
knelpunten
4 elementen
communicatie
Samenwerking en communicatie
Knelpunten
Stalking zaken worden niet als zodanig herkend
Complexe problematiek
Incidentgericht opgepakt
Ontbreken regie
Analyse vindt niet altijd plaats
Kennis van stalking ontbreekt
Veiligheid slachtoffer onderbelicht
knelpunten
4 elementen
communicatie
Samenwerking en communicatie
Wees empathisch
Belicht zijn / haar last
Wees bereid om naar zijn of haar kant van het verhaal te luisteren.
Wees enorm alert dat jij niet de verbinding voor de stalker met de gestalkte wordt
Kijk naar signalen van: afhankelijkheid, obsessiviteit, achterdocht, entitlement en self righteousness, hardvochtigheid, gebrek aan vertrouwen, impulsiviteit
Vraag naar sociale isolatie, psychisch welzijn, instabiliteit van wonen en werk, middelengebruik, preoccupatie, sociale onhandigheid
Wees alert op uitspraken aangaande het dreigen met geweld, wraak of suïcide
STALKER
Luister
Vraag door (in het kader van risico-inschatting)
Neem de gestalkte serieus
Erken de gestalkte in de gevoelens die zij / hij heeft (angst, gevoel van isolement, behoefte aan controle)
Oordeel niet
Heb respect voor het tempo dat de gestalkte verkiest (tenzij er sprake is van acute dreiging)
Wees duidelijk over de motivatie van de stalker: het enige wat de stalker wil is contact, iedere vorm van contact voedt de behoefte (stalking zal hierdoor niet stoppen)
Realiseer het dilemma dat ontstaat bij stalking wanneer er kinderen in het spel zijn
GESTALKTE
knelpunten
4 elementen
communicatie
Samenwerking en communicatie
Vier essentiële elementen aanpak stalking:
Samenwerking en communicatie
Regie
Risico inschatting
Signaleren
knelpunten
4 elementen
communicatie
Let op!
Tot slot
Elke vorm van contact met of informatie over het slachtoffer kan de stalker voeden.
Wees niet onbedoeld een doorgeefluik:
nodig stalker en gestalkte NIET samen uit of voorkom contact, bijv. op kantoor;
adviseer geen interventies zoals mediation, kinderen uit de knel e.d. waardoor je de stalker en gestalkte alsnog met elkaar in contact brengt.
Stalking met een hoge (en soms midden) SASH wordt als gestopt beschouwd als er meer dan 6 maanden geen stalkingsgedrag/incident is geweest. Heroverweeg dan pas omgangsmogelijkheden rond minderjarige kinderen.
MODULE
Stalking
Basistraining Veilig Thuis