Humanisme_2026/27

Humanisme

Een nieuwe kijk op mens, kennis en wereld

4 Doorstroom

1 / 66
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisSecundair onderwijsAlgemeen secundair onderwijsDomeinoverschrijdendLeerjaar 4

In deze les zitten 66 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Humanisme

Een nieuwe kijk op mens, kennis en wereld

4 Doorstroom

Deze slide heeft geen instructies


Deze slide heeft geen instructies

Instap: wie mag beslissen?

Ga links of rechts staan.

Er is geen juist antwoord.

We onderzoeken wanneer jij een autoriteit volgt

en wanneer je zelf wil beslissen.

Deze slide heeft geen instructies

Stelling 1

Een personal shopper mag elke dag bepalen wat ik aantrek.

LINKS

klopt

RECHTS

klopt niet

Deze slide heeft geen instructies

Stelling 2

Mijn moeder of vader mag elke dag bepalen wat ik aantrek.

LINKS

klopt

RECHTS

klopt niet

Deze slide heeft geen instructies

Stelling 3

Mijn ouders bepalen hoe laat ik thuis moet zijn na een fuif.

LINKS

klopt

RECHTS

klopt niet

Deze slide heeft geen instructies

Stelling 4

Ik vind het oké dat mijn ouders bepalen hoe laat ik thuis moet zijn na een fuif.

LINKS

ja

RECHTS

nee

Deze slide heeft geen instructies

Stelling 5

Ik ben ziek en wil weten wat er aan de hand is.

LINKS

Ik ga naar de dokter.

De dokter weet het best.

RECHTS

Ik zoek eerst zelf mijn symptomen op via Google.

Deze slide heeft geen instructies

Stelling 6

Je krijgt een toets terug. Jij denkt dat een fout gerekend antwoord eigenlijk klopt.

LINKS

Ik neem aan dat de leerkracht gelijk heeft.

RECHTS

Ik vraag uitleg en wil controleren waarom het fout is.

Deze slide heeft geen instructies

Autoriteit: wat is dat? Is dit altijd terecht?

In elke stelling geef je iemand gezag: ouders, dokter, leerkracht, expert of zoekmachine.

Wanneer neem je iets aan omdat een autoriteit het zegt,

en wanneer onderzoek je het zelf?

Humanisten wilden niet alles zomaar afwijzen.
Ze wilden wél controleren, vergelijken en terug naar de oorspronkelijke teksten.

In de middeleeuwen
Men vertrouwde sterk op wat de Kerk en bekende geleerden zeiden.

Deze slide heeft geen instructies

Vandaag noteer je in Cornell

CORNELL - kernbegrippen / vragen

Links schrijf je:

- begrippen

- vragen

- personen

- data

- kernwoorden



Vb.autoriteit

CORNELL - notities

Hier noteer je de uitleg in korte zinnen.


Geen volledige tekst overschrijven.

Wel: oorzaken, kenmerken, voorbeelden en verbanden.

Gebruik pijlen: oorzaak gevolg; verandering continuïteit



Autoriteit is het wettige of aanvaarde gezag van een persoon of organisatie om beslissingen te nemen, te leiden of sturing te geven

CORNELL - samenvatting na de uitleg

Onderaan vat je na elk deel in één of twee zinnen samen wat je geleerd hebt.

Deze slide heeft geen instructies

Onderzoeksvragen

OV1

Welke oorzaken lagen aan de basis van het humanisme in Italië in de 14de eeuw en welke kenmerken bepaalden deze nieuwe stroming?

OV2

Hoe droeg de revolutie van de boekdrukkunst bij aan de verspreiding van het humanisme in Europa?

Deze slide heeft geen instructies

Je situeert het humanisme in tijd en ruimte en plaatst het binnen de overgang van middeleeuwen naar vroegmoderne tijd.

Je verklaart waarom het humanisme in Italië ontstond aan de hand van economische, politieke en culturele oorzaken.

Je herkent en verklaart de belangrijkste kenmerken van het humanisme: ad fontes, kritisch denken, antropocentrisme en uomo universale.

Je vergelijkt het middeleeuwse en humanistische mens- en wereldbeeld en benoemt daarbij continuïteit en verandering.

Je verklaart waarom de boekdrukkunst revolutionair was en hoe ze de verspreiding van kennis en humanistische ideeën versnelde.

Je legt uit waarom de boekdrukkunst een scharniermoment vormt in de overgang naar de vroegmoderne tijd.

Je verbindt oorzaken en gevolgen en gebruikt daarbij correcte historische begrippen.

Je contextualiseert en analyseert een historische bron op basis van maker, tijd, plaats, doel, inhoud en bronbewerking.

Je beoordeelt de bruikbaarheid, betrouwbaarheid en representativiteit van een bron in functie van een historische onderzoeksvraag.

Je formuleert een onderbouwd antwoord op een historische onderzoeksvraag met correcte historische begrippen.

Lesdoelen

Deze slide heeft geen instructies

Structuur van de les

1

Situeren

Wanneer en waar ontstaat het humanisme?

2

Ontstaan

Waarom precies in Italië?

3

Kenmerken

Wat denken humanisten anders?

4

Verspreiding

Waarom is boekdrukkunst een scharniermoment?

5

Gevolgen

Wat verandert in kennis, geloof en samenleving?

Cornell: noteer dezelfde vijf onderdelen

Deze slide heeft geen instructies

Waar (en wanneer) ontstond het humanisme en wat zijn de kenmerken?

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Waar en wanneer vond de 'eerste' intellectuele revolutie plaats?

A

Griekenland tijdens de middeleeuwen

B

Nederlanden tijdens de vroegmoderne tijd

C

Griekenland tijdens de klassieke oudheid

D

Nederlanden tijdens de klassieke oudheid

Deze slide heeft geen instructies

Hoe kon de waarheid volgens de Griekse filosofen worden achterhaald?

A

Door het gebruik van de rede - redeneren en je gezond verstand gebruiken.

B

Door naar de Kerk te luisteren - de wijze mannen van de Kerk weten alles.

C

Door het gebruik van mythes - verhalen die veel wijsheid bevatten.

D


Deze slide heeft geen instructies

De 'middeleeuwen' danken hun naam aan de intellectuelen van de periode erna. Denk je dat ze dit positief of negatief bedoelden?

A

Positief

B

Negatief

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Wie is de intellectuele autoriteit in de middeleeuwen? (=naar wie werd er geluisterd?)

Deze slide heeft geen instructies

Als we kijken naar het aantal universiteiten in 1400 op het laatste kaartje, springt één gebied wel erg opvallend in het oog. Welk gebied?

A

Spanje

B

Nederlanden

C

Frankrijk

D

Noord-Italië

start

Situeren in tijd en ruimte

Humanisme ontstaat vanaf de 14de eeuw in Italië.


Het hoort bij de overgang van de middeleeuwen naar de vroegmoderne tijd.


Het maakt deel uit van de bredere Renaissance: een hernieuwde belangstelling voor de klassieke oudheid.

Noteer

tijd: vanaf 14de eeuw

ruimte: Noord- en Midden-Italië

periode: overgang naar vroegmoderne tijd

1. Situeren

Deze slide heeft geen instructies

Economische oorzaak: rijke stadstaten

Florence, Venetië en Genua worden rijk door handel en bankwezen.


Een stedelijke elite van kooplieden, bankiers en bestuurders krijgt daardoor geld en invloed.


Die elite investeert in kunst, onderwijs en kennis.

Deze slide heeft geen instructies

Politieke oorzaak: zelfstandige steden

Italië is geen één land.
Het gebied is politiek versnipperd.


De strijd om invloed tussen paus en keizer verzwakte het centrale gezag in Noord- en Midden-Italië. Daardoor konden veel steden zich vrij zelfstandig besturen.

Verschillende steden krijgen veel autonomie: ze besturen zichzelf in grote mate.


De macht kwam daar vaak in handen van een stedelijke elite: rijke koopmannen, bankiers en invloedrijke families.


Sommige families behoorden tot de adel, andere hadden hun macht opgebouwd via handel en bankwezen.


De stedelijke elite kan daardoor niet alleen geld verdienen, maar ook macht uitoefenen.

Begrip

autonomie = zelfstandigheid / zichzelf kunnen besturen

Deze slide heeft geen instructies

Cultureel: kunst en cultuur

In Noord- en Midden-Italië was er veel belangstelling voor kunst, cultuur en kennis.


Rijke families en handelaars investeerden in kunstenaars en geleerden. Dit noemen we patronage.


Voorbeeld: de familie de’ Medici in Florence
Deze rijke bankiersfamilie steunde kunstenaars en geleerden financieel. Zo konden onder andere kunstenaars als


Michelangelo en Botticelli hun werk verder ontwikkelen.

Ook de klassieke oudheid bleef in Italië sterk aanwezig:

  • Romeinse gebouwen en beelden waren nog zichtbaar;

Gevolg: er ontstond een gunstig klimaat voor nieuwe ideeën en voor het humanisme.

Begrip

patronage = financiële steun van rijke of machtige personen aan kunstenaars en geleerden.

Deze slide heeft geen instructies

Onderwijs

Noord- en Midden-Italië hadden al vanaf de late middeleeuwen belangrijke universiteiten en kenniscentra.


Voorbeelden:

  • Bologna – een van de oudste universiteiten van Europa, bekend voor rechten

  • Padua – belangrijk voor geneeskunde, filosofie en wetenschap

  • Pisa en Siena – belangrijke studiecentra

In de rijke Italiaanse steden konden geleerden samenkomen, teksten bestuderen en ideeën uitwisselen. De rijke stedelijke elite kon haar zonen laten studeren. Daardoor groeide een groep goed opgeleide burgers en geleerden.


Door handel en contacten met andere gebieden bereikten ook nieuwe teksten en kennis Italië.


Gevolg: er ontstond geleidelijk een omgeving waarin kritisch onderzoek en het humanistische denken konden groeien.

Deze slide heeft geen instructies

Het Byzantijnse rijk 

Deze slide heeft geen instructies

Culturele oorzaak: klassieke kennis

In Italië is het Romeinse verleden sterk zichtbaar.


Via contacten met Byzantijnse geleerden komen ook Griekse teksten opnieuw sterker binnen.


Na de val van Constantinopel in 1453 komen nog meer geleerden en manuscripten naar Italië.

Mozaïek van keizerin Zoë en keizer Constantijn IX in de Hagia Sofia (11de eeuw)

Deze slide heeft geen instructies

Waarom ontstaat het humanisme in Italië?

CORNELL - kernbegrippen / vragen

Oorzaken

CORNELL - notities

CORNELL - samenvatting na de uitleg

Het humanisme ontstaat in Noord-Italië omdat meerdere factoren elkaar versterken: rijkdom, zelfstandige stadsstaten, patronage, onderwijs en klassieke kennis. De val van het Oost-Romeinse Rijk versterkt die ontwikkeling

Deze slide heeft geen instructies

Vertrekpunt: middeleeuws mensbeeld

In het middeleeuwse christelijke wereldbeeld stond de verhouding tussen mens en God sterk centraal.


Het aardse leven werd vaak gezien als voorbereiding op het hiernamaals.


Memento mori: denk eraan dat je gaat sterven.

Begrip

memento mori = focus op vergankelijkheid en hiernamaals

Deze slide heeft geen instructies

Kenmerk 1: Klassieke oudheid en ad fontes

Petrarca: terug naar de oudheid

Petrarca wordt vaak de “vader van het humanisme” genoemd.

Hij verzamelde en bestudeerde Latijnse handschriften uit de klassieke oudheid.

Hij stimuleerde anderen om originele teksten te lezen, niet alleen latere commentaren.


HUMANISTEN:

  • Bewonderen de Klassieke Oudheid

  • Willen niet enkel latere samenvattingen of commentaren lezen

Ad Fontes: terug naar de bronnen

Leren de talen


Let op

Wanneer humanisten de middeleeuwen “duister” noemen, is dat standplaatsgebonden. Waarom?

Deze slide heeft geen instructies

Kenmerk 2: Kritisch denken

Niet zomaar aannemen!

In de middeleeuwen vertrouwde men sterk op de Kerk en bekende geleerden.


Humanisten wilden niet alles zomaar afwijzen


Ze wilden wél teksten zelf lezen, vergelijken en controleren

Nieuw accent: zelf onderzoeken in plaats van alleen vertrouwen op autoriteit.

Deze slide heeft geen instructies

Kenmerk 3: Uomo Universale

Ideaal: brede ontwikkeling

Een mens moet zich op veel domeinen ontwikkelen


Talen, kunst, wetenschap, techniek, filosofie en religie kunnen samengaan.


Da Vinci is het bekendste voorbeeld: kunstenaar, onderzoeker, uitvinder, anatoom


Uomo Universale = veelzijdige mens

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Waarom leren jullie zoveel verschillende vakken?

Het humanistische ideaal leeft nog deels verder in ons onderwijs.


Je leert niet alleen één vaardigheid. Je krijgt talen, wetenschappen, geschiedenis, kunst, wiskunde, levensbeschouwing en burgerschap.


Doel: een brede basisvorming.

In welk vak merk jij het meest dat je leert om zelf na te denken?

Deze slide heeft geen instructies

Kenmerk 4: Antropocentrisme

Ideaal: mens centraal

De mens en zijn mogelijkheden krijgen meer aandacht.

Humanisten geloven dat mensen:

  • zelf kunnen nadenken;

  • zichzelf kunnen ontwikkelen;

  • kennis kunnen verwerven door studie en onderzoek.


Belangrijk: God en het geloof blijven belangrijk. Het verschil is dat de mens nu sterker centraal komt te staan in het denken.


Antropocentrisme:

Een mens- en wereldbeeld waarbij de mens centraal staat en veel aandacht gaat naar zijn mogelijkheden, kennis en ontwikkeling.

Deze slide heeft geen instructies

Carpe Diem

Pluk de dag

Humanisten leggen meer nadruk op het aardse leven:

  • genieten van het leven;

  • talenten ontwikkelen;

  • kennis en ervaringen opdoen.


Dit verschilt van memento mori: de middeleeuwse nadruk op de vergankelijkheid van het leven en het hiernamaals.



Deze slide heeft geen instructies

Verandering én continuïteit

Middeleeuws mensbeeld

God centraal

Aardse leven als voorbereiding

Memento mori

Humanistisch mensbeeld

Mens en mogelijkheden centraler

Aardse leven krijgt meer waarde

Carpe diem

Belangrijke nuance

Humanisten waren meestal christelijk. Het geloof verdwijnt dus niet. De klemtoon verschuift.

3. Kenmerken - historisch denken

Deze slide heeft geen instructies

3

Kenmerken


vragen / kernwoorden

notities

klassieke oudheid/

ad fontes

hernieuwde interesse in Griekse en Romeinse teksten

terug naar oorspronkelijke bronnen: zelf lezen, niet enkel samenvattingen


kritisch denken

controleren, vergelijken, vragen stellen bij autoriteit

antropocentrisme

mens en mogelijkheden meer centraal; geloof blijft belangrijk

carpe diem

meer aandacht voor het aardse leven en persoonlijke ontwikkeling

uomo universal

Leonardo Da Vinci

ideaal van de veelzijdige mens; brede vorming

Humanisten combineren belangstelling voor klassieke teksten met kritisch onderzoek en een sterkere aandacht voor de mens en zijn ontwikkeling.

Meer aandacht voor de mens: Carpe diem (verandering van Memento Mori)

Geloof blijft belangrijk (continuïteit)

CORNELL - samenvatting na de uitleg

Deze slide heeft geen instructies

Bronnenanalyse p.9

start 4EC - 19/9/24

Bronnenonderzoek: eerst determineren

Wie maakte de bron?

Wanneer en waar?

Waarom en voor wie?

Primaire of secundaire bron?

Bewerkt of oorspronkelijk?

Bruikbaar, betrouwbaar, representatief?

Historische vaardigheid

Deze slide heeft geen instructies

Dit is een historische bron, want het is een originele tekst uit de tijd zelf 

Primair, want geschreven in 1486, tijdens de Renaissance.

Geschreven bron (filosofische tekst).

Giovanni Pico della Mirandola, Italiaanse humanist en filosoof

1486 - Florence

Om een rede te schrijven waarin hij de waardigheid en vrijheid van de mens verdedigde – een soort manifest van het humanisme - om te overtuigen

Voor geleerde kringen, het pauselijk hof, medehumanisten.

Dit fragment is vertaald naar modern Nederlands - dus bewerkt.

Deze slide heeft geen instructies

Welke eigenschap dicht Mirandola de mens toe?

Deze slide heeft geen instructies

Wie staat centraal in de tekst van Mirandola? God of de mens? Beargumenteer!

Deze slide heeft geen instructies

Welke grote breuk zie je met het middeleeuwse denken?

Deze slide heeft geen instructies

Welke continuïteit zie je met het middeleeuwse denken?

Het kritische denken van de humanistische geleerden leidde tot een nieuwe visie op de wereld. 


Het wereldbeeld in de middeleeuwen was dat van een tijdelijke plek , waar de hulpeloze mens zich naar de regels van de Kerk moest schikken en daarna Gods oordeel moest afwachten. De leuze was niet voor niks 'Memento mori' - denk eraan dat je gaat sterven!


Het wereldbeeld van het humanisme bleef dat van een tijdelijke plek, maar tegelijk plaatsten ze de mens veel meer op de voorgrond - en God dus iets minder. Niet langer God, maar de mens stond centraal. De mens moest zelf nadenken, kritisch zijn en niet meer zomaar alles aannemen wat anderen hem zeiden: de mens werd zefbewust. Hun leuze greep terug naar een uitspraak uit de klassieke oudheid: 'Carpe Diem' - pluk de dag, geniet van je leven. Dit nieuwe denken met de mens in het middelpunt noemen we antropocentrisme.


Het ideaal van de humanisten was de uomo universale: de universele mens. Dit betekent een persoon die zo veelzijdig mogelijk gevormd is (onderwijs!) : kent zijn talen (vnl de klassieke talen om de bronnen te bestuderen), die wetenschappelijke studies beoefent, die thuis is in de kunsten én godsdienst. 

Een haast onbereikbaar ideaal, waaraan Leonardo Da Vinci misschien nog het best beantwoordde.



Is de bron betrouwbaar?

Het kritische denken van de humanistische geleerden leidde tot een nieuwe visie op de wereld. 


Het wereldbeeld in de middeleeuwen was dat van een tijdelijke plek , waar de hulpeloze mens zich naar de regels van de Kerk moest schikken en daarna Gods oordeel moest afwachten. De leuze was niet voor niks 'Memento mori' - denk eraan dat je gaat sterven!


Het wereldbeeld van het humanisme bleef dat van een tijdelijke plek, maar tegelijk plaatsten ze de mens veel meer op de voorgrond - en God dus iets minder. Niet langer God, maar de mens stond centraal. De mens moest zelf nadenken, kritisch zijn en niet meer zomaar alles aannemen wat anderen hem zeiden: de mens werd zefbewust. Hun leuze greep terug naar een uitspraak uit de klassieke oudheid: 'Carpe Diem' - pluk de dag, geniet van je leven. Dit nieuwe denken met de mens in het middelpunt noemen we antropocentrisme.


Het ideaal van de humanisten was de uomo universale: de universele mens. Dit betekent een persoon die zo veelzijdig mogelijk gevormd is (onderwijs!) : kent zijn talen (vnl de klassieke talen om de bronnen te bestuderen), die wetenschappelijke studies beoefent, die thuis is in de kunsten én godsdienst. 

Een haast onbereikbaar ideaal, waaraan Leonardo Da Vinci misschien nog het best beantwoordde.



Is de bron bruikbaar?

Het kritische denken van de humanistische geleerden leidde tot een nieuwe visie op de wereld. 


Het wereldbeeld in de middeleeuwen was dat van een tijdelijke plek , waar de hulpeloze mens zich naar de regels van de Kerk moest schikken en daarna Gods oordeel moest afwachten. De leuze was niet voor niks 'Memento mori' - denk eraan dat je gaat sterven!


Het wereldbeeld van het humanisme bleef dat van een tijdelijke plek, maar tegelijk plaatsten ze de mens veel meer op de voorgrond - en God dus iets minder. Niet langer God, maar de mens stond centraal. De mens moest zelf nadenken, kritisch zijn en niet meer zomaar alles aannemen wat anderen hem zeiden: de mens werd zefbewust. Hun leuze greep terug naar een uitspraak uit de klassieke oudheid: 'Carpe Diem' - pluk de dag, geniet van je leven. Dit nieuwe denken met de mens in het middelpunt noemen we antropocentrisme.


Het ideaal van de humanisten was de uomo universale: de universele mens. Dit betekent een persoon die zo veelzijdig mogelijk gevormd is (onderwijs!) : kent zijn talen (vnl de klassieke talen om de bronnen te bestuderen), die wetenschappelijke studies beoefent, die thuis is in de kunsten én godsdienst. 

Een haast onbereikbaar ideaal, waaraan Leonardo Da Vinci misschien nog het best beantwoordde.



Is de bron representatief?

Het kritische denken van de humanistische geleerden leidde tot een nieuwe visie op de wereld. 


Het wereldbeeld in de middeleeuwen was dat van een tijdelijke plek , waar de hulpeloze mens zich naar de regels van de Kerk moest schikken en daarna Gods oordeel moest afwachten. De leuze was niet voor niks 'Memento mori' - denk eraan dat je gaat sterven!


Het wereldbeeld van het humanisme bleef dat van een tijdelijke plek, maar tegelijk plaatsten ze de mens veel meer op de voorgrond - en God dus iets minder. Niet langer God, maar de mens stond centraal. De mens moest zelf nadenken, kritisch zijn en niet meer zomaar alles aannemen wat anderen hem zeiden: de mens werd zefbewust. Hun leuze greep terug naar een uitspraak uit de klassieke oudheid: 'Carpe Diem' - pluk de dag, geniet van je leven. Dit nieuwe denken met de mens in het middelpunt noemen we antropocentrisme.


Het ideaal van de humanisten was de uomo universale: de universele mens. Dit betekent een persoon die zo veelzijdig mogelijk gevormd is (onderwijs!) : kent zijn talen (vnl de klassieke talen om de bronnen te bestuderen), die wetenschappelijke studies beoefent, die thuis is in de kunsten én godsdienst. 

Een haast onbereikbaar ideaal, waaraan Leonardo Da Vinci misschien nog het best beantwoordde.



Deze slide heeft geen instructies

Bronnenanalyse

Deze slide heeft geen instructies

Is deze bron een primaire of een secundaire bron?

A

primaire bron

B

secundaire bron

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Vanuit de verste grens van Europa...'. Wat wordt daarmee bedoeld?

A

Vlaanderen

B

Genua

C

Rome

D

Constantinopel

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is het geschenk dat Petrarca krijgt van Sigeros zo waardevol voor hem?

Deze slide heeft geen instructies

Hoe wordt de periode ook genoemd waarin de humanisten leefden?

A

Humanissance: wedergeboorte van de humanisten

B

middeleeuwen: een naam bedacht door de humanisten om de periode tussen 2 'klassiek georiënteerde' periodes te beschrijven.

C

Renaissance: wedergeboorte van de klassieke oudheid

D


Deze slide heeft geen instructies

OV2: hoe verspreiden ideeën zich?

Vóór de boekdrukkunst werden boeken vooral met de hand overgeschreven.


Dat was traag, duur en foutgevoelig.


Kennis bleef daardoor sterker in handen van een beperkte groep.

Begrip

kennismonopolie = kennis vooral in handen van een beperkte groep

Deze slide heeft geen instructies

Boekdrukkunst: een technologische revolutie

Rond 1450 gebruikt Gutenberg in Europa losse metalen letters.


Letters kunnen telkens opnieuw gebruikt worden.


Gevolg: sneller, goedkoper, meer exemplaren en minder afhankelijk van kopiisten.

Boekdrukkunst in China: veel vroeger (ca. 11e eeuw drukken met losse lettertekens)


Boekdrukkunst in Europa: eerst blokdruk.

Deze slide heeft geen instructies

Boekdrukkunst: vanaf vijftiende eeuw

Deze slide heeft geen instructies

Voor en na de boekdrukkunst



VOOR

NA

monnikenwerk

traag

duur

weinig boeken

Kerk heeft veel controle over kennis

boekdrukkunst

sneller

goedkoper

meer exemplaren

kennis verspreidt sneller en breder

scharniermoment = een verandering die de overgang naar een nieuwe periode versnelt

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is de boekdrukkunst een scharniermoment?

Boeken worden sneller en goedkoper geproduceerd.


Meer mensen krijgen toegang tot teksten.


Humanistische ideeën over bronnen, kritisch denken en onderwijs verspreiden zich over Europa.


De kennispositie van de Kerk wordt minder exclusief.

Besluit OV2

De boekdrukkunst maakt kennis sneller en ruimer verspreidbaar.

Deze slide heeft geen instructies

Kennisrevolutie toen en nu

De boekdrukkunst maakte kennis sneller en toegankelijker.


Vandaag doen internet en AI iets gelijkaardigs.


Maar sneller toegang tot informatie betekent niet automatisch betere kennis.

Hoe meer informatie, hoe belangrijker bronkritiek wordt.

Deze slide heeft geen instructies

4

Verspreiding


vragen / kernwoorden

notities

vóór

boeken met de hand overgeschreven → traag, duur, weinig exemplaren

controle

Kerk en kloosters spelen grote rol in bewaren en verspreiden van kennis

Gutenberg

ca. 1450: losse metalen letters → letters opnieuw bruikbaar

na

sneller + goedkoper + meer boeken → kennis verspreidt breder

humanisme

humanistische ideeën en klassieke teksten bereiken sneller meer mensen

scharniermoment

versnelt overgang naar vroegmoderne tijd: kennis wordt minder beperkt

De boekdrukkunst verspreidde humanistische ideeën sneller en ondermijnde het oude kennismonopolie.

CORNELL - samenvatting na de uitleg

vandaag

vergelijking met internet/AI: toegang tot info vraagt bronkritiek

Deze slide heeft geen instructies

Gevolgen van het humanisme

Wetenschap

waarnemen, vergelijken, berekenen en onderzoeken krijgen meer belang

Reformatie

Bijbelteksten worden kritischer onderzocht in oorspronkelijke talen

Onderwijs en cultuur

meer aandacht voor brede vorming, talen en klassieke teksten

Wereldbeeld

meer nieuwsgierigheid naar mens en wereld, maar ontdekkingsreizen hebben meerdere oorzaken

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

kennisrevolutie bij ons? internet, ChatGpt

Deze slide heeft geen instructies

Exit ticket

Beantwoord op je blad:

1. Wat betekent ad fontes? Waarom is dit belangrijk voor een humanist?

2. Geef één verschil tussen middeleeuws en humanistisch mensbeeld.

3. Waarom was de boekdrukkunst revolutionair?

Deze slide heeft geen instructies