Humanisme
Een nieuwe kijk op mens, kennis en wereld
4 Doorstroom
Humanisme
Een nieuwe kijk op mens, kennis en wereld
4 Doorstroom
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Instap: wie mag beslissen?
Ga links of rechts staan.
Er is geen juist antwoord.
We onderzoeken wanneer jij een autoriteit volgt
en wanneer je zelf wil beslissen.
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 1
Een personal shopper mag elke dag bepalen wat ik aantrek.
LINKS
klopt
RECHTS
klopt niet
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 2
Mijn moeder of vader mag elke dag bepalen wat ik aantrek.
LINKS
klopt
RECHTS
klopt niet
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 3
Mijn ouders bepalen hoe laat ik thuis moet zijn na een fuif.
LINKS
klopt
RECHTS
klopt niet
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 4
Ik vind het oké dat mijn ouders bepalen hoe laat ik thuis moet zijn na een fuif.
LINKS
ja
RECHTS
nee
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 5
Ik ben ziek en wil weten wat er aan de hand is.
LINKS
Ik ga naar de dokter.
De dokter weet het best.
RECHTS
Ik zoek eerst zelf mijn symptomen op via Google.
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 6
Je krijgt een toets terug. Jij denkt dat een fout gerekend antwoord eigenlijk klopt.
LINKS
Ik neem aan dat de leerkracht gelijk heeft.
RECHTS
Ik vraag uitleg en wil controleren waarom het fout is.
Deze slide heeft geen instructies
Autoriteit: wat is dat? Is dit altijd terecht?
In elke stelling geef je iemand gezag: ouders, dokter, leerkracht, expert of zoekmachine.
Wanneer neem je iets aan omdat een autoriteit het zegt,
en wanneer onderzoek je het zelf?
Humanisten wilden niet alles zomaar afwijzen.
Ze wilden wél controleren, vergelijken en terug naar de oorspronkelijke teksten.
In de middeleeuwen
Men vertrouwde sterk op wat de Kerk en bekende geleerden zeiden.
Deze slide heeft geen instructies
Vandaag noteer je in Cornell
CORNELL - kernbegrippen / vragen
Links schrijf je:
- begrippen
- vragen
- personen
- data
- kernwoorden
Vb.autoriteit
CORNELL - notities
Hier noteer je de uitleg in korte zinnen.
Geen volledige tekst overschrijven.
Wel: oorzaken, kenmerken, voorbeelden en verbanden.
Gebruik pijlen: oorzaak gevolg; verandering continuïteit
Autoriteit is het wettige of aanvaarde gezag van een persoon of organisatie om beslissingen te nemen, te leiden of sturing te geven
CORNELL - samenvatting na de uitleg
Onderaan vat je na elk deel in één of twee zinnen samen wat je geleerd hebt.
Deze slide heeft geen instructies
Onderzoeksvragen
OV1
Welke oorzaken lagen aan de basis van het humanisme in Italië in de 14de eeuw en welke kenmerken bepaalden deze nieuwe stroming?
OV2
Hoe droeg de revolutie van de boekdrukkunst bij aan de verspreiding van het humanisme in Europa?
Deze slide heeft geen instructies
Je situeert het humanisme in tijd en ruimte en plaatst het binnen de overgang van middeleeuwen naar vroegmoderne tijd.
Je verklaart waarom het humanisme in Italië ontstond aan de hand van economische, politieke en culturele oorzaken.
Je herkent en verklaart de belangrijkste kenmerken van het humanisme: ad fontes, kritisch denken, antropocentrisme en uomo universale.
Je vergelijkt het middeleeuwse en humanistische mens- en wereldbeeld en benoemt daarbij continuïteit en verandering.
Je verklaart waarom de boekdrukkunst revolutionair was en hoe ze de verspreiding van kennis en humanistische ideeën versnelde.
Je legt uit waarom de boekdrukkunst een scharniermoment vormt in de overgang naar de vroegmoderne tijd.
Je verbindt oorzaken en gevolgen en gebruikt daarbij correcte historische begrippen.
Je contextualiseert en analyseert een historische bron op basis van maker, tijd, plaats, doel, inhoud en bronbewerking.
Je beoordeelt de bruikbaarheid, betrouwbaarheid en representativiteit van een bron in functie van een historische onderzoeksvraag.
Je formuleert een onderbouwd antwoord op een historische onderzoeksvraag met correcte historische begrippen.
Lesdoelen
Deze slide heeft geen instructies
Structuur van de les
1
Situeren
Wanneer en waar ontstaat het humanisme?
2
Ontstaan
Waarom precies in Italië?
3
Kenmerken
Wat denken humanisten anders?
4
Verspreiding
Waarom is boekdrukkunst een scharniermoment?
5
Gevolgen
Wat verandert in kennis, geloof en samenleving?
Cornell: noteer dezelfde vijf onderdelen
Deze slide heeft geen instructies
Waar (en wanneer) ontstond het humanisme en wat zijn de kenmerken?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Waar en wanneer vond de 'eerste' intellectuele revolutie plaats?
Griekenland tijdens de middeleeuwen
Nederlanden tijdens de vroegmoderne tijd
Griekenland tijdens de klassieke oudheid
Nederlanden tijdens de klassieke oudheid
Deze slide heeft geen instructies
Hoe kon de waarheid volgens de Griekse filosofen worden achterhaald?
Door het gebruik van de rede - redeneren en je gezond verstand gebruiken.
Door naar de Kerk te luisteren - de wijze mannen van de Kerk weten alles.
Door het gebruik van mythes - verhalen die veel wijsheid bevatten.
Deze slide heeft geen instructies
De 'middeleeuwen' danken hun naam aan de intellectuelen van de periode erna. Denk je dat ze dit positief of negatief bedoelden?
Positief
Negatief
Deze slide heeft geen instructies
Wie is de intellectuele autoriteit in de middeleeuwen? (=naar wie werd er geluisterd?)
Deze slide heeft geen instructies
Als we kijken naar het aantal universiteiten in 1400 op het laatste kaartje, springt één gebied wel erg opvallend in het oog. Welk gebied?
Spanje
Nederlanden
Frankrijk
Noord-Italië
start
Situeren in tijd en ruimte
Humanisme ontstaat vanaf de 14de eeuw in Italië.
Het hoort bij de overgang van de middeleeuwen naar de vroegmoderne tijd.
Het maakt deel uit van de bredere Renaissance: een hernieuwde belangstelling voor de klassieke oudheid.
Noteer
tijd: vanaf 14de eeuw
ruimte: Noord- en Midden-Italië
periode: overgang naar vroegmoderne tijd
1. Situeren
Deze slide heeft geen instructies
Economische oorzaak: rijke stadstaten
Florence, Venetië en Genua worden rijk door handel en bankwezen.
Een stedelijke elite van kooplieden, bankiers en bestuurders krijgt daardoor geld en invloed.
Die elite investeert in kunst, onderwijs en kennis.
Deze slide heeft geen instructies
Politieke oorzaak: zelfstandige steden
Italië is geen één land.
Het gebied is politiek versnipperd.
De strijd om invloed tussen paus en keizer verzwakte het centrale gezag in Noord- en Midden-Italië. Daardoor konden veel steden zich vrij zelfstandig besturen.
Verschillende steden krijgen veel autonomie: ze besturen zichzelf in grote mate.
De macht kwam daar vaak in handen van een stedelijke elite: rijke koopmannen, bankiers en invloedrijke families.
Sommige families behoorden tot de adel, andere hadden hun macht opgebouwd via handel en bankwezen.
De stedelijke elite kan daardoor niet alleen geld verdienen, maar ook macht uitoefenen.
Begrip
autonomie = zelfstandigheid / zichzelf kunnen besturen
Deze slide heeft geen instructies
Cultureel: kunst en cultuur
In Noord- en Midden-Italië was er veel belangstelling voor kunst, cultuur en kennis.
Rijke families en handelaars investeerden in kunstenaars en geleerden. Dit noemen we patronage.
Voorbeeld: de familie de’ Medici in Florence
Deze rijke bankiersfamilie steunde kunstenaars en geleerden financieel. Zo konden onder andere kunstenaars als
Michelangelo en Botticelli hun werk verder ontwikkelen.
Ook de klassieke oudheid bleef in Italië sterk aanwezig:
Romeinse gebouwen en beelden waren nog zichtbaar;
Gevolg: er ontstond een gunstig klimaat voor nieuwe ideeën en voor het humanisme.
Begrip
patronage = financiële steun van rijke of machtige personen aan kunstenaars en geleerden.
Deze slide heeft geen instructies
Onderwijs
Noord- en Midden-Italië hadden al vanaf de late middeleeuwen belangrijke universiteiten en kenniscentra.
Voorbeelden:
Bologna – een van de oudste universiteiten van Europa, bekend voor rechten
Padua – belangrijk voor geneeskunde, filosofie en wetenschap
Pisa en Siena – belangrijke studiecentra
In de rijke Italiaanse steden konden geleerden samenkomen, teksten bestuderen en ideeën uitwisselen. De rijke stedelijke elite kon haar zonen laten studeren. Daardoor groeide een groep goed opgeleide burgers en geleerden.
Door handel en contacten met andere gebieden bereikten ook nieuwe teksten en kennis Italië.
Gevolg: er ontstond geleidelijk een omgeving waarin kritisch onderzoek en het humanistische denken konden groeien.
Deze slide heeft geen instructies
Het Byzantijnse rijk
Deze slide heeft geen instructies
Culturele oorzaak: klassieke kennis
In Italië is het Romeinse verleden sterk zichtbaar.
Via contacten met Byzantijnse geleerden komen ook Griekse teksten opnieuw sterker binnen.
Na de val van Constantinopel in 1453 komen nog meer geleerden en manuscripten naar Italië.
Mozaïek van keizerin Zoë en keizer Constantijn IX in de Hagia Sofia (11de eeuw)
Deze slide heeft geen instructies
Waarom ontstaat het humanisme in Italië?
CORNELL - kernbegrippen / vragen
Oorzaken
CORNELL - notities
CORNELL - samenvatting na de uitleg
Het humanisme ontstaat in Noord-Italië omdat meerdere factoren elkaar versterken: rijkdom, zelfstandige stadsstaten, patronage, onderwijs en klassieke kennis. De val van het Oost-Romeinse Rijk versterkt die ontwikkeling
Deze slide heeft geen instructies
Vertrekpunt: middeleeuws mensbeeld
In het middeleeuwse christelijke wereldbeeld stond de verhouding tussen mens en God sterk centraal.
Het aardse leven werd vaak gezien als voorbereiding op het hiernamaals.
Memento mori: denk eraan dat je gaat sterven.
Begrip
memento mori = focus op vergankelijkheid en hiernamaals
Deze slide heeft geen instructies
Kenmerk 1: Klassieke oudheid en ad fontes
Petrarca: terug naar de oudheid
Petrarca wordt vaak de “vader van het humanisme” genoemd.
Hij verzamelde en bestudeerde Latijnse handschriften uit de klassieke oudheid.
Hij stimuleerde anderen om originele teksten te lezen, niet alleen latere commentaren.
HUMANISTEN:
Bewonderen de Klassieke Oudheid
Willen niet enkel latere samenvattingen of commentaren lezen
Ad Fontes: terug naar de bronnen
Leren de talen
Let op
Wanneer humanisten de middeleeuwen “duister” noemen, is dat standplaatsgebonden. Waarom?
Deze slide heeft geen instructies
Kenmerk 2: Kritisch denken
Niet zomaar aannemen!
In de middeleeuwen vertrouwde men sterk op de Kerk en bekende geleerden.
Humanisten wilden niet alles zomaar afwijzen
Ze wilden wél teksten zelf lezen, vergelijken en controleren
Nieuw accent: zelf onderzoeken in plaats van alleen vertrouwen op autoriteit.
Deze slide heeft geen instructies
Kenmerk 3: Uomo Universale
Ideaal: brede ontwikkeling
Een mens moet zich op veel domeinen ontwikkelen
Talen, kunst, wetenschap, techniek, filosofie en religie kunnen samengaan.
Da Vinci is het bekendste voorbeeld: kunstenaar, onderzoeker, uitvinder, anatoom
Uomo Universale = veelzijdige mens
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Waarom leren jullie zoveel verschillende vakken?
Het humanistische ideaal leeft nog deels verder in ons onderwijs.
Je leert niet alleen één vaardigheid. Je krijgt talen, wetenschappen, geschiedenis, kunst, wiskunde, levensbeschouwing en burgerschap.
Doel: een brede basisvorming.
In welk vak merk jij het meest dat je leert om zelf na te denken?
Deze slide heeft geen instructies
Kenmerk 4: Antropocentrisme
Ideaal: mens centraal
De mens en zijn mogelijkheden krijgen meer aandacht.
Humanisten geloven dat mensen:
zelf kunnen nadenken;
zichzelf kunnen ontwikkelen;
kennis kunnen verwerven door studie en onderzoek.
Belangrijk: God en het geloof blijven belangrijk. Het verschil is dat de mens nu sterker centraal komt te staan in het denken.
Antropocentrisme:
Een mens- en wereldbeeld waarbij de mens centraal staat en veel aandacht gaat naar zijn mogelijkheden, kennis en ontwikkeling.
Deze slide heeft geen instructies
Carpe Diem
Pluk de dag
Humanisten leggen meer nadruk op het aardse leven:
genieten van het leven;
talenten ontwikkelen;
kennis en ervaringen opdoen.
Dit verschilt van memento mori: de middeleeuwse nadruk op de vergankelijkheid van het leven en het hiernamaals.
Deze slide heeft geen instructies
Verandering én continuïteit
Middeleeuws mensbeeld
God centraal
Aardse leven als voorbereiding
Memento mori
Humanistisch mensbeeld
Mens en mogelijkheden centraler
Aardse leven krijgt meer waarde
Carpe diem
Belangrijke nuance
Humanisten waren meestal christelijk. Het geloof verdwijnt dus niet. De klemtoon verschuift.
3. Kenmerken - historisch denken
Deze slide heeft geen instructies
3
Kenmerken
vragen / kernwoorden
notities
klassieke oudheid/
ad fontes
hernieuwde interesse in Griekse en Romeinse teksten
terug naar oorspronkelijke bronnen: zelf lezen, niet enkel samenvattingen
kritisch denken
controleren, vergelijken, vragen stellen bij autoriteit
antropocentrisme
mens en mogelijkheden meer centraal; geloof blijft belangrijk
carpe diem
meer aandacht voor het aardse leven en persoonlijke ontwikkeling
uomo universal
Leonardo Da Vinci
ideaal van de veelzijdige mens; brede vorming
Humanisten combineren belangstelling voor klassieke teksten met kritisch onderzoek en een sterkere aandacht voor de mens en zijn ontwikkeling.
Meer aandacht voor de mens: Carpe diem (verandering van Memento Mori)
Geloof blijft belangrijk (continuïteit)
CORNELL - samenvatting na de uitleg
Deze slide heeft geen instructies
Bronnenanalyse p.9
start 4EC - 19/9/24
Bronnenonderzoek: eerst determineren
Wie maakte de bron?
Wanneer en waar?
Waarom en voor wie?
Primaire of secundaire bron?
Bewerkt of oorspronkelijk?
Bruikbaar, betrouwbaar, representatief?
Historische vaardigheid
Deze slide heeft geen instructies
Dit is een historische bron, want het is een originele tekst uit de tijd zelf
Primair, want geschreven in 1486, tijdens de Renaissance.
Geschreven bron (filosofische tekst).
Giovanni Pico della Mirandola, Italiaanse humanist en filosoof
1486 - Florence
Om een rede te schrijven waarin hij de waardigheid en vrijheid van de mens verdedigde – een soort manifest van het humanisme - om te overtuigen
Voor geleerde kringen, het pauselijk hof, medehumanisten.
Dit fragment is vertaald naar modern Nederlands - dus bewerkt.
Deze slide heeft geen instructies
Welke eigenschap dicht Mirandola de mens toe?
Deze slide heeft geen instructies
Wie staat centraal in de tekst van Mirandola? God of de mens? Beargumenteer!
Deze slide heeft geen instructies
Welke grote breuk zie je met het middeleeuwse denken?
Deze slide heeft geen instructies
Welke continuïteit zie je met het middeleeuwse denken?
Het kritische denken van de humanistische geleerden leidde tot een nieuwe visie op de wereld.
Het wereldbeeld in de middeleeuwen was dat van een tijdelijke plek , waar de hulpeloze mens zich naar de regels van de Kerk moest schikken en daarna Gods oordeel moest afwachten. De leuze was niet voor niks 'Memento mori' - denk eraan dat je gaat sterven!
Het wereldbeeld van het humanisme bleef dat van een tijdelijke plek, maar tegelijk plaatsten ze de mens veel meer op de voorgrond - en God dus iets minder. Niet langer God, maar de mens stond centraal. De mens moest zelf nadenken, kritisch zijn en niet meer zomaar alles aannemen wat anderen hem zeiden: de mens werd zefbewust. Hun leuze greep terug naar een uitspraak uit de klassieke oudheid: 'Carpe Diem' - pluk de dag, geniet van je leven. Dit nieuwe denken met de mens in het middelpunt noemen we antropocentrisme.
Het ideaal van de humanisten was de uomo universale: de universele mens. Dit betekent een persoon die zo veelzijdig mogelijk gevormd is (onderwijs!) : kent zijn talen (vnl de klassieke talen om de bronnen te bestuderen), die wetenschappelijke studies beoefent, die thuis is in de kunsten én godsdienst.
Een haast onbereikbaar ideaal, waaraan Leonardo Da Vinci misschien nog het best beantwoordde.
Is de bron betrouwbaar?
Het kritische denken van de humanistische geleerden leidde tot een nieuwe visie op de wereld.
Het wereldbeeld in de middeleeuwen was dat van een tijdelijke plek , waar de hulpeloze mens zich naar de regels van de Kerk moest schikken en daarna Gods oordeel moest afwachten. De leuze was niet voor niks 'Memento mori' - denk eraan dat je gaat sterven!
Het wereldbeeld van het humanisme bleef dat van een tijdelijke plek, maar tegelijk plaatsten ze de mens veel meer op de voorgrond - en God dus iets minder. Niet langer God, maar de mens stond centraal. De mens moest zelf nadenken, kritisch zijn en niet meer zomaar alles aannemen wat anderen hem zeiden: de mens werd zefbewust. Hun leuze greep terug naar een uitspraak uit de klassieke oudheid: 'Carpe Diem' - pluk de dag, geniet van je leven. Dit nieuwe denken met de mens in het middelpunt noemen we antropocentrisme.
Het ideaal van de humanisten was de uomo universale: de universele mens. Dit betekent een persoon die zo veelzijdig mogelijk gevormd is (onderwijs!) : kent zijn talen (vnl de klassieke talen om de bronnen te bestuderen), die wetenschappelijke studies beoefent, die thuis is in de kunsten én godsdienst.
Een haast onbereikbaar ideaal, waaraan Leonardo Da Vinci misschien nog het best beantwoordde.
Is de bron bruikbaar?
Het kritische denken van de humanistische geleerden leidde tot een nieuwe visie op de wereld.
Het wereldbeeld in de middeleeuwen was dat van een tijdelijke plek , waar de hulpeloze mens zich naar de regels van de Kerk moest schikken en daarna Gods oordeel moest afwachten. De leuze was niet voor niks 'Memento mori' - denk eraan dat je gaat sterven!
Het wereldbeeld van het humanisme bleef dat van een tijdelijke plek, maar tegelijk plaatsten ze de mens veel meer op de voorgrond - en God dus iets minder. Niet langer God, maar de mens stond centraal. De mens moest zelf nadenken, kritisch zijn en niet meer zomaar alles aannemen wat anderen hem zeiden: de mens werd zefbewust. Hun leuze greep terug naar een uitspraak uit de klassieke oudheid: 'Carpe Diem' - pluk de dag, geniet van je leven. Dit nieuwe denken met de mens in het middelpunt noemen we antropocentrisme.
Het ideaal van de humanisten was de uomo universale: de universele mens. Dit betekent een persoon die zo veelzijdig mogelijk gevormd is (onderwijs!) : kent zijn talen (vnl de klassieke talen om de bronnen te bestuderen), die wetenschappelijke studies beoefent, die thuis is in de kunsten én godsdienst.
Een haast onbereikbaar ideaal, waaraan Leonardo Da Vinci misschien nog het best beantwoordde.
Is de bron representatief?
Het kritische denken van de humanistische geleerden leidde tot een nieuwe visie op de wereld.
Het wereldbeeld in de middeleeuwen was dat van een tijdelijke plek , waar de hulpeloze mens zich naar de regels van de Kerk moest schikken en daarna Gods oordeel moest afwachten. De leuze was niet voor niks 'Memento mori' - denk eraan dat je gaat sterven!
Het wereldbeeld van het humanisme bleef dat van een tijdelijke plek, maar tegelijk plaatsten ze de mens veel meer op de voorgrond - en God dus iets minder. Niet langer God, maar de mens stond centraal. De mens moest zelf nadenken, kritisch zijn en niet meer zomaar alles aannemen wat anderen hem zeiden: de mens werd zefbewust. Hun leuze greep terug naar een uitspraak uit de klassieke oudheid: 'Carpe Diem' - pluk de dag, geniet van je leven. Dit nieuwe denken met de mens in het middelpunt noemen we antropocentrisme.
Het ideaal van de humanisten was de uomo universale: de universele mens. Dit betekent een persoon die zo veelzijdig mogelijk gevormd is (onderwijs!) : kent zijn talen (vnl de klassieke talen om de bronnen te bestuderen), die wetenschappelijke studies beoefent, die thuis is in de kunsten én godsdienst.
Een haast onbereikbaar ideaal, waaraan Leonardo Da Vinci misschien nog het best beantwoordde.
Deze slide heeft geen instructies
Bronnenanalyse
Deze slide heeft geen instructies
Is deze bron een primaire of een secundaire bron?
primaire bron
secundaire bron
Deze slide heeft geen instructies
Vanuit de verste grens van Europa...'. Wat wordt daarmee bedoeld?
Vlaanderen
Genua
Rome
Constantinopel
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is het geschenk dat Petrarca krijgt van Sigeros zo waardevol voor hem?
Deze slide heeft geen instructies
Hoe wordt de periode ook genoemd waarin de humanisten leefden?
Humanissance: wedergeboorte van de humanisten
middeleeuwen: een naam bedacht door de humanisten om de periode tussen 2 'klassiek georiënteerde' periodes te beschrijven.
Renaissance: wedergeboorte van de klassieke oudheid
Deze slide heeft geen instructies
OV2: hoe verspreiden ideeën zich?
Vóór de boekdrukkunst werden boeken vooral met de hand overgeschreven.
Dat was traag, duur en foutgevoelig.
Kennis bleef daardoor sterker in handen van een beperkte groep.
Begrip
kennismonopolie = kennis vooral in handen van een beperkte groep
Deze slide heeft geen instructies
Boekdrukkunst: een technologische revolutie
Rond 1450 gebruikt Gutenberg in Europa losse metalen letters.
Letters kunnen telkens opnieuw gebruikt worden.
Gevolg: sneller, goedkoper, meer exemplaren en minder afhankelijk van kopiisten.
Boekdrukkunst in China: veel vroeger (ca. 11e eeuw drukken met losse lettertekens)
Boekdrukkunst in Europa: eerst blokdruk.
Deze slide heeft geen instructies
Boekdrukkunst: vanaf vijftiende eeuw
Deze slide heeft geen instructies
Voor en na de boekdrukkunst
VOOR
NA
monnikenwerk
traag
duur
weinig boeken
Kerk heeft veel controle over kennis
boekdrukkunst
sneller
goedkoper
meer exemplaren
kennis verspreidt sneller en breder
scharniermoment = een verandering die de overgang naar een nieuwe periode versnelt
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is de boekdrukkunst een scharniermoment?
Boeken worden sneller en goedkoper geproduceerd.
Meer mensen krijgen toegang tot teksten.
Humanistische ideeën over bronnen, kritisch denken en onderwijs verspreiden zich over Europa.
De kennispositie van de Kerk wordt minder exclusief.
Besluit OV2
De boekdrukkunst maakt kennis sneller en ruimer verspreidbaar.
Deze slide heeft geen instructies
Kennisrevolutie toen en nu
De boekdrukkunst maakte kennis sneller en toegankelijker.
Vandaag doen internet en AI iets gelijkaardigs.
Maar sneller toegang tot informatie betekent niet automatisch betere kennis.
Hoe meer informatie, hoe belangrijker bronkritiek wordt.
Deze slide heeft geen instructies
4
Verspreiding
vragen / kernwoorden
notities
vóór
boeken met de hand overgeschreven → traag, duur, weinig exemplaren
controle
Kerk en kloosters spelen grote rol in bewaren en verspreiden van kennis
Gutenberg
ca. 1450: losse metalen letters → letters opnieuw bruikbaar
na
sneller + goedkoper + meer boeken → kennis verspreidt breder
humanisme
humanistische ideeën en klassieke teksten bereiken sneller meer mensen
scharniermoment
versnelt overgang naar vroegmoderne tijd: kennis wordt minder beperkt
De boekdrukkunst verspreidde humanistische ideeën sneller en ondermijnde het oude kennismonopolie.
CORNELL - samenvatting na de uitleg
vandaag
vergelijking met internet/AI: toegang tot info vraagt bronkritiek
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen van het humanisme
Wetenschap
waarnemen, vergelijken, berekenen en onderzoeken krijgen meer belang
Reformatie
Bijbelteksten worden kritischer onderzocht in oorspronkelijke talen
Onderwijs en cultuur
meer aandacht voor brede vorming, talen en klassieke teksten
Wereldbeeld
meer nieuwsgierigheid naar mens en wereld, maar ontdekkingsreizen hebben meerdere oorzaken
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
kennisrevolutie bij ons? internet, ChatGpt
Deze slide heeft geen instructies
Exit ticket
Beantwoord op je blad:
1. Wat betekent ad fontes? Waarom is dit belangrijk voor een humanist?
2. Geef één verschil tussen middeleeuws en humanistisch mensbeeld.
3. Waarom was de boekdrukkunst revolutionair?
Deze slide heeft geen instructies