de Nederlandse Opstand

de Nederlandse Opstand

1568-1648

Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600

Vroegmoderne tijd 1500-1800

1 / 9
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvwoLeerjaar 2

In deze les zitten 9 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

de Nederlandse Opstand

1568-1648

Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600

Vroegmoderne tijd 1500-1800

Voor de Opstand

Karel V regeert over enorm rijk: het Habsburgse Rijk

  • Karel V wil centraal bestuur (centraliseren) met dezelfde regels en belasting om zo alle oorlogen te betalen

  • Vervangt Nederlandse adel door ambtenaren

  • Eist een centraal geloof: katholicisme

De Nederlanden onder Filips II

Vanaf 1555 heerst Filips II over de Nederlanden. 

  • Continuïteit: centralisatie en katholicisme

  • Stelt landvoogd in als plaatsvervanger om de Nederlanden te besturen: Margareta van Parma

  • Verder was er in elk van de 17 gewesten een stadhouder: voor Holland, Zeeland en Utrecht was dit Willem van Oranje

Filips II

Willem van Oranje

Margareta van Parma

Nederlandse onvrede

Drie redenen voor verzet

  1. Nederlandse edelen wilden geen centraal bestuur

  2. Nederlanders tegen vaste (hoge) belastingen

  3.  Spaanse koning is te streng katholiek en verbood het protestantse geloof


Nederlandse edelen waren voor godsdienstvrijheid en hadden vooral kritiek op de strenge vervolgingen van protestanten.


Daarom schrijven zij het Smeekschrift der Edelen (1566) waarin zij eisen dat de vervolgingen stoppen. Margareta gaat hier tijdelijk mee akkoord

Start van de Nederlandse Opstand

Na het Smeekschrift ontstaan er hagenpreken in de zuidelijke Nederlanden, dit zijn openbare protestante diensten. Protestanten hadden geen kerken dus het moest wel buiten.

  • Tijdens die hagenpreken lieten volgers zich ophitsen en gingen ze katholieke kerken vernielen dit is de Beeldenstorm 1566

  • Als reactie op de vernielingen en chaos komt de Hertog van Alva naar de Nederlanden om orde te brengen: hij vervolgt de protestanten nog harder


Start Nederlandse Opstand: 1568

De Nederlandse edelen vinden de vervolgingen te streng en komen in opstand tegen Filips II.


Hoewel dat de opstandelingen in het begin veel verliezen, nemen de watergeuzen op 1 April 1572 het stadje Den Briel in. Hierdoor sloten andere steden en gewesten buiten Holland en Zeeland zich bij de Opstand aan.


Het Spaanse leger bezet steden zoals Alkmaar en Leiden en vermoord veel Nederlandse burgers. Zij maken gebruik van huurlingen, maar doordat zij nu op meerdere fronten moeten vechten hebben zij geen geld om hun soldaten te betalen dus wint het Nederlandse leger steeds vaker.



Meer verdeeldheid in de Nederlanden

De Nederlanden raken steeds meer verdeeld, een deel blijft de Spaanse heersers steunen en een deel blijft zich verzetten. Deze deling wordt zichtbaar in 1579

  • Unie van Utrecht: Noordelijke Nederlanden gaan samenwerken tegen Spanje

  • Unie van Atrecht: Zuidelijke Nederlanden gaan samenwerken met Spanje

Hierna wordt Willem van Oranje vogelvrij verklaard.

De verdeeldheid gaat verder: in 1581 erkennen de gewesten Filips II niet meer als vorst met het Plakkaat van Verlatinghe

  • De gewesten gaat opzoek naar een nieuwe vorst, maar dit lukt niet.

Onafhankelijk van Spanje

Omdat het de gewesten niet lukt om een vervangende vorst te vinden roepen zij zich onafhankelijk van Spanje in 1588 als: De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Bestaande uit de gewesten Groningen, Friesland, Overijssel, Gelderland, Utrecht, Holland, Zeeland en Drenthe*.

Kenmerken:

  • Geen vorst: wel één stadhouder Maurits van Oranje

  • Gewesten bepalen weer zelf wetten en bestuur

  • Oorlog bepalen ze samen in de Staten-Generaal

Er is geloofsvrijheid..... als je protestants bent, katholieken mogen geen openbare kerkdiensten houden

*later toegevoegd

Einde Opstand?

Na de onafhankelijkheid van de Republiek blijft de Opstand nog 60 jaar doorgaan.


In 1648 wordt uiteindelijk de Vrede van Münster getekend: hierin wordt de onafhankelijkheid van de Republiek door Spanje erkend.