Diabetes kennisflits

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3

Kennisflits 3.3.2

Carla Otter 

2-9-2026

Diabetes en model van Lalonde 

Lesdoelen

De student zegt de kennis rondom diabetes weer opgefrist te hebben en nieuwe kennis verkregen. 

Heeft het model van Lalonde toegepast op eigen casus

Kan verpleegkundige interventies gericht op Gezondheidsbevordering en preventie zoeken en toepassen met behulp van het handboek verpleegkundige diagnosen

Waar ligt de alvleesklier in het lichaam?

1. Voor de maag
2. Achter de maag
3. Onder de lever
4. Naast de slokdarm

Via welke buis wordt alvleeskliersap naar de twaalfvingerige darm vervoerd?

1. Galbuis
2. Slokdarm
3. Alvleesklierbuis
4. Papil van Vater

Wat wordt verstaan
onder interne secretie?

Dat hormonen rechtstreeks worden afgegeven aan het bloed en niet via een buis zoals het gal naar de twaalfvingerige darm stroomt.
Interne secretie betekent dat hormonen rechtstreeks aan het bloed worden afgegeven en niet via een afvoerbuis. De eilandjes van Langerhans geven insuline en glucagon af aan het bloed. Insuline verlaagt het glucosegehalte in het bloed door glucose op te laten nemen in lichaamscellen. Glucagon verhoogt het glucosegehalte in het bloed door opgeslagen glucose vrij te maken uit de lever.

Wat is de grootste oorzaak van toename van diabetes type 2?

1. Obesitas
2. Cardiaal problemen
3. Medicatie gebruik
4. Minder bewegen

Wanneer spreek je van de diagnose diabetes?

1. Nuchtere blds <6.1.
2. Nuchtere blds van 7.0 of >
3. Nuchtere blds van 6.8
4. Nuchtere blds van < 7.0

Pancreas

Bestaat uit kop, lichaam en staart

Exocriene funtie:

• Ductus pancreaticus verloopt van staart naar kop
• Verteringssap wordt via de d. pancreaticus vervoerd naar het duodenum (uitscheiding)

Endocriene functie:

• Alvleesklier geeft hormonen (insuline en glucagon) af aan bloed

Eilandjes van Langerhans

De eilandjes van Langerhans bevatten 4x meer Bèta dan alfacellen

Betacellen produceren insuline

Alfacellen produceren glucagon 

      

Diabetes type 1

Ontstaat: Op kinder- of tienerleeftijd (LADA oudere leeftijd en langzaam ontstaan)

Oorzaak: Auto-immuunziekte (De T-cellen vallen eigen bètacellen aan)

Diabetes type 1 = insulineafhankelijke diabetes

Pancreas maakt te weinig of geen insuline aan

Glucosewaarde in het bloed stijgt

Risicofactoren: Erfelijkheid. Hygiënemaatregelen. Doorgemaakte virale infecties. Eten van gluten. Koemelk

Symptomen type 1

Diabetes mellitus type 2

Ontstaat meestal > 40 jaar. 

    Soms genetisch (MODY)

   Diabetes gravidarum

Lichaamscellen reageren minder goed op insuline = insulineresistentie

Lichaamscellen nemen minder of geen glucose op

Ontstaat heel langzaam

Oorzaken en risicofactoren

Erfelijkheid

Afkomst (Turkije, Azië, Marokko, Suriname)

Hogere leeftijd

BMI > 27

Pancreatitis

Zwangerschapsdiabetes doorgemaakt

Prednisongebruik

Ongezonde leefstijl

Eigenschappen diabetes type 1 en 2

Waardoor kunnen bls. waarden veranderen in het lichaam bij cliënten?

Hoe wordt diabetes type 1 behandeld?

Instellen op insuline. 
Afhankelijk van: 

• Hoeveelheid eten en drinken
• Hoeveelheid bewegen
• Glucosewaarde in het bloed

Hoe wordt diabetes type 2 behandeld?

Gezondere leefstijl (afvallen, meer bewegen, gezonder eten, stoppen met roken) waardoor de insulineresistentie afneemt

Metformine: lichaamscellen reageren beter op insuline

Gliclazide: stimuleert de alvleesklier om insuline af te geven

Insuline

Als stap 2 niet voldoende werkt, wordt stap 3 toegevoegd aan de behandeling.

Als stap 2 en 3 onvoldoende werken, wordt stap 4 toegevoegd aan de behandeling

www.dvn.nl

Link naar e-learnings 

Model van Lalonde toepassen

Na afloop van de les kan de student:

1. De vier determinanten van gezondheid volgens Lalonde benoemen.

2. Uitleggen hoe deze factoren invloed hebben op de gezondheid van een zorgvrager.

3. Een praktijksituatie analyseren aan de hand van het model van Lalonde.

4. Verpleegkundige interventies formuleren gericht op gezondheidsbevordering m.b.v. het handboek verpleegkundige diagnosen.

Wat wordt bedoeld
met een
trend gericht op
gezondheid?

De trend was eerst gericht op ziekte en nu op gezondheid 

Waarom wordt de ene persoon gezond oud en ontwikkelt een ander al op jonge leeftijd gezondheidsproblemen?

De factoren noemen ze determinanten.

1.  Biologische factoren

• Leeftijd

• Geslacht

• Erfelijkheid

• Aangeboren aandoeningen

2. Leefstijl

• Voeding

• Bewegen

• Roken

• Alcoholgebruik

• Slaap

3. Omgevingsfactoren

• Wonen

• Inkomen

• Werk

• Sociale omgeving

• Luchtkwaliteit

4. Gezondheidszorg

• Toegang tot zorg

• Preventieprogramma's

• Kwaliteit van zorg

• Behandelmogelijkheden

Vragen 

Wat wordt verstaan onder voorlichting? 

Wat wordt verstaan onder advies? 

Wat wordt verstaan onder instructie? 

Waarom zijn voorgaande onderdelen belangrijk voor de cliënt?

Voorbereiding = altijd eerst je doel bepalen. 

Determinant Factoren uit de casus

Factoren uit de casus volgens de determinanten van Lalonde uitwerken:

• Biologie: .... 
• Leefstijl: ....
• Omgeving: ....
• Gezondheidszorg: ...

Zoek per determinant 2 verpleegkundige interventies m.b.v. het vpk diagnosen boek.

Maak een voorlichtingsplan bij deze interventies en werk de stappen uit volgens de theorie in Thieme/Traject( zie canvas). 
Pas het toe in je praktijk en reflecteer op het proces en je eigen rol & effect op de situatie.
Wat zou jij anders doen? 
Volgende les ga jij je ervaring nabespreken met medestudenten. 

Onderwerpen volgende week? 

Klinisch redeneren: leervragen?

Rode en witte loper?

AFP onderwerp?