Delier en dehydratie

Delier en dehydratie

Module C2: Reageert op onvoorziene en crisissituaties

1 / 48
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 2

In deze les zitten 48 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 120 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Delier en dehydratie

Module C2: Reageert op onvoorziene en crisissituaties

Leerdoelen

  • een delier herkennen

  • oorzaken en risicofactoren benoemen

  • dehydratie herkennen

  • de relatie tussen dehydratie en delier uitleggen

  • passende verpleegkundige acties benoemen

Casus

Meneer De Jong (82) woont sinds een jaar in een verpleeghuis. Normaal gesproken is hij rustig, maakt graag een praatje en weet hij goed waar hij is.

Tijdens de avonddienst merk je dat hij plotseling anders reageert. Hij is onrustig, probeert steeds uit zijn stoel op te staan en zegt dat er beestjes over de vloer lopen. Ook vraagt hij meerdere keren waar hij is. Een collega vertelt dat meneer vandaag nauwelijks heeft gedronken.


  • Wat valt je op?

  • Waar zou je aan denken

  • Wat zou je nog meer willen weten

  • Wat zou je als verpleegkundige doen?

Delier --> definitie

  • Een acute, voorbijgaande, wisselend verlopende psycho-organische stoornis

  • Gekenmerkt door het falen van het cerebrale metabolisme(Stofwisseling van de hersenen)

  • Op basis van een somatische aandoening of intoxicatie

Acuut

Flucturerend

Lichamelijk

Verpleegkundige diagnose

  • het plotseling optreden van flucturerende verstoringen van bewustzijn, aandacht, waarneming, geheugen, oriëntatievermogen, denken, slaap-waakritme en psychomotorisch gedrag

Prodomen/voortekenen

  • Slapeloosheid

  • Rusteloosheid

  • Nachtmerries

  • Lichte desoriëntatie

  • Moeite met begrijpen

  • Schrikachtigheid

  • Achterdocht

  • Angst

  • Verlies van structuur/orde in kleding, bed, kast

Kenmerken /symptomen

  1. Verstoring van het bewustzijn

  2. Verstoring van oriëntatie en waarneming

  3. Verstoring in denken en stemming

  4. Verstoring van lichaamsfuncties

  5. Neurologische symptomen

  • Stil delier(hypoactief)

  • Actief delier (hyperactief)

  1. Verstoring bewustzijn

  • Wisselend in helderheid

  • Verhoogde of verlaagde waakzaamheid

  • Verminderd vermogen tot concentratie en de aandacht vast te kunnen houden

  1. Verstoring van oriëntatie en waarneming

  • Gestoorde oriëntatie m.n. in plaats en tijd

  • Stoornissen in de inprenting (vergeetachtigheid)

  • Persoonsmiskenningen (een bekend persoon wordt voor onbekend aangezien of andersom)

  • Illusionaire vervalsingen en hallucinaties (Mensen/dieren/dingen zien, voelen, horen, die er niet zijn)

  • Achterdocht

  1. Verstoring in denken en stemming

  • Versneld of vertraagd denken, onsamenhangend, ongericht

  • Angst

  • Somberheid

  • Agitatie

  • Overgevoeligheid voor licht en geluid

  • Boosheid

  1. Verstoring lichaamsfuncties

  • Verwijde pupillen

  • Tachycardie

  • Hypertensie

  • Transpireren

  • ¨plukken¨

  • Vaak motorische onrust, met name 's nachts

  1. Neurologische symptomen

  • Oogbeving (nystagmus)

  • Uitspraakstoornis (dysartrie)

  • Coördinatiestoornissen bij het lopen (ataxie)

  • Spiersamentrekkingen (myoclonieën)

  • Trillen en beven (tremoren)

Oorzaken

  • Slechte voedingstoestand en deficiënties

  • Intoxicaties met medicijnen of alcohol

  • Onttrekkingsreactie: alcohol, sedativa, opiaten

  • Cardio-vasculaire stoornissen 

  • Respiratoire insufficiëntie

  • Plotseling ontstane anemie

  • Wanneer sprake is van een groot trauma

  • Infecties

Oorzaken

  • Endocriene stoornissen, zoals DM, hyperthyreoïdie

  • Metabole stoornissen, zoals uremie, leverfunctiestoornissen

  • Ruimte-innemende processen in de schedel, zoals tumoren e.d.

  • Beschadiging van de hersenen

  • Het ondergaan van een grote operatie

Risicofactoren

  • Leeftijd boven 60 jaar

  • Visus- en/of gehoorstoornissen 

  • Zelfverwaarlozing

  • Misbruik van alcohol, drugs of medicamenten (of in de voorgeschiedenis)

  • Polyfarmacie

  • Verandering van meer of drie geneesmiddelen op een dag

  • Dementie

  • Delier in de voorgeschiedenis

  • Bestaande- of vroegere psychiatrische stoornissen

Beïnvloedende factoren

  • Angst, stress (bijv. rond een ziekenhuisopname/ operatie)

  • Slaapproblemen

  • Slechte voedingstoestand

  • Te weinig of juist overprikkeling van de zintuigen

  • Blaasretentie of obstipatie

  • Hevige pijn / koorts

  • Immobiliteit

Wat is de taak van een verpleegkundige?

Taak van de verpleegkundige

  • Vroegtijdig signaleren van delirant gedrag

  • Zorg dragen voor bescherming van de patiënt

  • Familie informeren en begeleiden

  • Treffen van preventieve maatregelen

  • Zie omgangsadviezen

Meetinstrument

  • DOS-score (Delirium Observatie Screening






  • Helpt bij het objectief vast leggen, maar stelt niet zelfstandig de diagnose delier

Preventieve maatregelen

  • Herhaling oriëntatie

  • Herhaling en stimulatie cognitieve functies

  • Maatregelen treffen t.b.v. een goede slaap

  • Mobilisatie, oefeningen

  • Tijdig verwijderen van katheters, slangen (van bijv. O2) en fixatie

  • Gebruik bril, gehoorapparaat of juist oordopjes

  • Vocht toedienen

  • Verminderen herrie, licht

Hoe benader je een cliënt met een delier? Wat doe je wel en wat doe je juist niet?

Omgangsadviezen

  • Ondersteunen van de realiteit en de oriëntatie (Kalender, klok, krant)

  • Emotionele ondersteuning

  • Prikkeldosering

  • In ziekenhuis --> eenpersoonskamer

  • Foto´s van bekenden

  • Let op bril en gehoorapparaat

  • In contact letten op oogcontact

  • Bij de naam noemen

  • Op oogniveau gaan zitten

  • Leg uit wie je bent en wat je gaat doen

Omgangsadviezen

  • Vertel de dag en het tijdstip

  • Leg uit waar de patiënt is

  • Korte, duidelijke zinnen, wees concreet

  • Leg uit welke geluiden te horen zijn en wat dat is

  • Verklaar de verwardheid

  • Niet meegaan in hallucinaties

  • Bij agressie: rust, vriendelijkheid, neutraliteit, zo nodig beschermende maatregelen

Behandeling

  • Opsporen van organische oorzaak en deze behandelen

  • Medicatie: Psychofarmaca, zoals Haldol en Temesta

  • Rooming in

Je moet aan een familielid in het kort uitleggen wat een delier is. Wat zeg je?

Terug naar meneer de Jong

Een collega vertelt dat meneer vandaag nauwelijks heeft gedronken.


  • Wat kan te weinig drinken met zijn plotselinge gedragsvermindering te maken hebben?

Dehydratie (uitdroging)

Bij dehydratie wordt meer vocht uitgescheiden dan er in het lichaam opgenomen wordt.

Je hebt 3 vormen:

  • hypertone dehydratie: het waterverlies is groter dan het zoutverlies (dit komt vaak voor bij infecties of tijdens hitteperioden)

  • isotone dehydratie: een evenredig verlies aan water en zout (bijvoorbeeld als gevolg van braken en diarree)

  • hypotone dehydratie: het zoutverlies is groter dan het waterverlies (bijvoorbeeld als gevolg van diureticagebruik)

Oorzaken

Veranderingen die een oudere meer kwetsbaar maken voor uitdroging zijn:

  • afname van de hoeveelheid lichaamswater (hoe hoger de leeftijd, des te lager de hoeveelheid lichaamswater)

  • afname van het dorstgevoel, waardoor de cliënt zich minder snel uitgedroogd voelt. Hierdoor gaat de cliënt minder drinken en ook de eetlust neemt af

  • de nieren gaan minder goed werken. Hierdoor gaat het vermogen om water en zout vast te houden achteruit.


Symptomen

  • hoofdpijn

  • sufheid, 

  • een lage bloeddruk, 

  • droge tong en slijmvliezen, 

  • een verslechterde spraak met verslikkingsgevaar, 

  • een afgenomen huidturgor en urineproductie, 

  • ingezonken ogen en gewichtsafname (≥1kg per dag)

  • spierzwakte, vermoeidheid

  • schilferige huid

  • slechte uitscheiding van afvalstoffen (medicatie hoopt zich op!)

Gevolgen

  • Lusteloosheid

  • Verwardheid

  • Sufheid

  • Flauwvallen

  • Bewusteloosheid

  • Een snelle of onregelmatige ademhaling

  • Een snelle of onregelmatige hartslag

  • Koude of klamme ledematen

  • Coma

  • Extra aandacht: Zorgvragers die lithium gebruiken

Screeninglijst dehydratie

  • Checklist om systematisch informatie te verzamelen wanneer je uitdroging vermoedt

Meneer de Jong: Wat doe je nu?

Meneer De Jong (82) woont sinds een jaar in een verpleeghuis. Normaal gesproken is hij rustig, maakt graag een praatje en weet hij goed waar hij is.
Tijdens de avonddienst merk je dat hij plotseling anders reageert. Hij is onrustig, probeert steeds uit zijn stoel op te staan en zegt dat er beestjes over de vloer lopen. Ook vraagt hij meerdere keren waar hij is. Een collega vertelt dat meneer vandaag nauwelijks heeft gedronken.


Maak samen een kort stappenplan:

  • Wat signaleer je?

  • Welke mogelijke oorzaken zie je?

  • Welke risico´s zijn er?

  • Wat ga je observeren?

  • Welke verpleegkundige acties zet je in?

Quizje

Wat is een delier?

A

Een blijvende achteruitgang van het geheugen

B

Een acute verwardheid door lichamelijke ontregeling

C

Een psychiatrische aandoening zonder lichamelijke oorzaak

D

Een normale verandering bij het ouder worden

Welke drie kenmerken passen het beste bij een delier?

A

Chronisch, stabiel en psychisch

B

Langzaam, voorspelbaar en blijvend

C

Acuut, flucterend en een lichamelijke oorzaak

D

Aangeboren, stabiel en lichamelijk

Welke van de volgende uitspraken over delier (delirium) is niet waar?

A

Is een tijdelijke stoornis waarbij de patiënt na het verdwijnen van het delier altijd weer terugkomt op zijn oude cognitieve niveau

B

Delier is meestal geassocieerd met een onderliggend medisch probleem

C

Delier komt vaak voor, kost veel geld en meer mensen met een delier komen te overlijden

D

Dehydratie alleen kan het ontstaan van een delier triggeren

Welke van de volgende omgevingsfactoren zijn geassocieerd met een verhoogd delierrisico tijdens ziekenhuisopname?

A

Overplaatsingen (transfers tussen afdelingen of kamers)

B

Op een meerpersoonskamer liggen

C

Op een bed van een ander specialisme liggen (bijv. intern bed op de afdeling chirurgie)

D

Alle bovengenoemde factoren

Meneer De Jong zegt dat er beestjes over zijn bed lopen. Hoe heet dit?

A

Desoriëntatie

B

Polyfarmacie

C

Hallucinatie

D

Wanen

Welke van de volgende scenario´s omschrijft de verminderde aandacht van een patiënt?

A

De patiënt denkt niet logisch en gaat van het ene onderwerp naar het andere tijdens een gesprek

B

De patiënt barst plotseling in tranen uit wanneer de diagnose met hem wordt besproken

C

De patiënt volgt het gesprek niet omdat hij steeds is afgeleid en focust op andere dingen, zoals ordenen van de lakens.

D

De patiënt is alert, georiënteerd en zich bewust van zijn recente medische problemen, maar valt in slaap tijdens het gesprek

Welke vorm van delier wordt het vaakst over hoofd gezien?

A

Hyperactief

B

Hypoactief

C

Gemengd delier

D

Cognitief delier

Wat is een risicofactor voor een delier?

A

Depressie

B

Cognitieve beperking

C

Eerder doorgemaakt delier

D

Alle bovengenoemde factoren

Wat is het verschil tussen een oorzaak en een risicofactor?

A

Er is geen verschil

B

Een oorzaak speelt alleen bij jonge zorgvragers

C

Een risicofactor veroorzaakt altijd een delier

D

Een oorzaak veroorzaakt lichamelijke ontregeling, een risicofactor maakt iemand kwetsbaarder

Als een patiënt in de avond- of nachtdienst delirant wordt, onderneem je in ieder geval de volgende acties.

A

Je past prikkelreductie toe en hangt oriëntatiepunten op

B

Je houdt de DOSS bij

C

Je zet valpreventie in

D

Je gaat op zoek naar onderliggende oorzaken en informeert de arts

Wat is dehydratie?

A

Het lichaam neemt meer vocht op dan het verliest

B

Het lichaam verliest meer vocht dan het opneemt

C

Het lichaam bevat te veel zout

D

Het lichaam maakt te veel urine aan

Welke combinatie past het beste bij dehydratie?

A

Droge slijmvliezen, weinig urine en sufheid

B

Veel urine, gewichtstoename en een vochtige huid

C

Meer eetlust, een hartslag en onrust

D

Een rode huid, veel energie en veel drinken

Hoe kunnen dehydratie en een delier samenhangen?


A

Een delier veroorzaakt altijd dehydratie

B

Alleen ernstige dementie veroorzaakt deze combinatie

C

Dehydratie en een delier hebben niets met elkaar te maken

D

Dehydratie kan lichamelijke ontregeling veroorzaken en een delier uitlokken

Afsluiting