Congo

• newEditor
• PAV
• Secundair onderwijs

Congo

Rots en rivier

Afrika had vóór de kolonisatie geen echte beschaving.

De kolonisatie van Congo was vooral een menslievend project.

Europese afbeeldingen en teksten uit de 19e eeuw geven een betrouwbaar beeld van hoe Afrikanen leefden.

Zonder geschreven bronnen kun je geen echte geschiedenis reconstrueren.

Westerse fotografen en onderzoekers toonden Congo zoals het écht was.

Hoe de Belgen over Congo regeerden

Hoofdstuk 1

Congo voor 1870 & mythevorming

Eurocentrisme

Congo

X

Vergelijking grootte

Congo - België

Hoe zit dat met de bevolking?

Pre - koloniaal Afrika

Hoe kan je op deze kaart zien dat die grenzen een Europese constructie waren en niet overeenkwamen met de etnische grenzen?

A

De koloniale grenzen volgen meestal rechte lijnen en snijden door verschillende grijze vlakken heen.

B

De grenzen lopen precies rond elke taalgroep, zodat elke groep zijn eigen staat kreeg.

C

De kaart toont geen grenzen, dus je kan hier niets over zeggen.

D

De grenzen volgen natuurlijke landschappen zoals rivieren en gebergten, net zoals de etnische grenzen.

Deze kaart maakt duidelijk dat je niet zomaar over dé geschiedenis van Congo vóór 1870 kan spreken. Hoezo?

A

Omdat heel Congo al één grote, verenigde staat was met één taal en één cultuur.

B

Omdat verschillende volken en staten (zoals Kuba, Luba, Benin, Swahili‑steden…) elk hun eigen geschiedenis, cultuur en politieke structuur hadden.

C

Omdat er vóór 1870 helemaal geen mensen in het gebied leefden.

D

Omdat alle volkeren overal precies dezelfde tradities en levenswijze hadden.

Bronnenstudie

De Belgen hebben deze tentoonstelling gemaakt.

- De Belgen zijn ook de maker.

Historicus-antropoloog Jan Vansina die de verhalen van de Afrikanen opschrijft.

Het Kuba-volk

Eliot Elisofon voor

het Amerikaanse weekblad Life.

- De wereldtentoonstelling van 1897 in Brussel

- Tijdens de kolonisatie.

- De tijd speelt geen rol in de gekleurde voorstelling, wel de plaats.

-Hij verbleef er van 1953 – 1956.

-Tijdens de kolonisatie

De tijd speelt hier in zijn nadeel waardoor het gekleurd kan zijn

Wanneer de voorwerpen gemaakt zijn weten we niet. Het kan voor of tijdens de kolonisatie zijn.

-1947

-Tijdens de kolonisatie

- In België

-Bedoeld voor de Belgische bezoeker

Congo

-  In Congo.

-  Het masker is een symbool van macht en handelsconnecties, het beeld is bedoeld voor de inwijding van de jongens en de stof werd gebruikt als geld en het speelde een rol bij begrafenisceremonies

In Congo voor een westers publiek.

- Een geënsceneerd “traditioneel” dorp, geen representatieve bron.

- Het is een primaire bron van de Belgische koloniale blik op de Congolezen.

-Het is een secundaire bron omdat het vertelt wordt door een kubahistoricus.

-Het zijn objecten/voorwerpen.

Het zijn primaire bronnen maar de begeleidende teksten zijn secundaire bronnen geschreven door westerse kunstwetenschappers

-Foto’s

Het is een primaire bron

De kolonisatie legitimeren door Congolezen als “primitief” te tonen; Belgische bezoekers overtuigen van civiliseringsmissie.

-Omdat er niets geschreven bestond wou hij het documenteren.

De bron is niet om te overtuigen maar om de realiteit weer te geven.

Men wil de voorwerpen aan de rest van de wereld laten zien in een Engels museum zonder context, tegen een neutrale achtergrond

Voor een fotoreportage voor een westers publiek in Life.

Hoe beelden Europeanen zichzelf en de Afrikanen af?

Europees zelfbeeld

Beeld dat de Europeanen van Afrikanen maken.

gevaarlijk / kannibalistisch

modern

achtergebleven

kinderlijk

Christelijk

beschaafd

ontwikkeld

primitief

rationeel

Beeldvorming vertelt meer over de maker dan over de ander. Dat is ...

Tussencheck hoofdstuk 1

Noteer volgende zinnen op een blad papier (met je naam op).

1. Eén misvatting over Afrika voor de kolonisatie was ...

2. één feit dat deze misvatting tegenspreekt is ...

3. Dit toont eurocentrisme omdat ...

Vul zelf de zinnen aan om te laten zien of je dit hoofdstuk hebt begrepen.

De tussencheck ging goed. Ik heb alles begrepen.

Hoofdstuk 2

Belgische kolonisatie:

Propaganda of realiteit?

propaganda of realiteit?

propaganda of realiteit?

propaganda of realiteit?

propaganda of realiteit?

Wat is propaganda?

Techniek 1

wij zijn de redders, zij zijn de wilden

Techniek 2

Afrikanen worden als kinderen voorgesteld.

Techniek 3

schoolboek-taal

De inspanningen op het vlak van onderwijs en gezondheidszorg waren niettemin indrukwekkend. Bij het einde van de koloniale periode kende Belgisch-Kongo, althans wat het lager onderwijs betreft, de hoogste scholarisatiegraad van heel Zwart-Afrika. Ook de uitbouw van de gezondheidszorg, met een relatief hoog aantal beschikbare ziekenhuisbedden en talloze dispensaria verspreid tot diep in het binnenland, was in vele opzichten voorbeeldig.

Techniek 4

Wat niet getoond wordt, bestaat niet.

fake dorp Congolezen

Afbeelding onderschrift

De realiteit

Hoe gruwelijk was de kolonisatie?

https://arendt-academy.be/lessons/2-hoe-gruwelijk-was-de-kolonisatie/

Noteer 3 dingen die jij hoorde of zag over de realiteit.

Wat deed de Force Publique als mensen het rubberquotum niet haalden?

A

niets

B

geld geven

C

straffen, geweld gebruiken

Duid de juiste zin aan:

A

De Belgen behandelden alle Congolezen eerlijk en zonder geweld.

B

De realiteit was veel harder en gewelddager dan propaganda liet zien.

C

Het leven in de Congo Vrijstaat was moeilijk, maar er was geen echtedwang.

Propaganda versus realiteit

Propaganda

Historisch feit

Hoe verschillend wordt Congo getoond?

Propaganda

Historisch feit

Mini quiz

Wat is propaganda?

A

Informatie die altijd 100% neutraal is.

B

Informatie die je wil overtuigen door iets mooier of slechter voor te stellen.

C

Een gewone advertentie voor een product.

Wat toonden propaganda-beelden NIET over Congo?

A

Mooie natuur en avontuurlijke beelden.

B

België als beschaver.

C

Geweld, dwangarbeid en rubberquota.

Wat tonen de echte foto's van Congo Vrijstaat?

A

Dat er sprake was van dwang, geweld en zware straffen.

B

Dat Congolezen altijd met plezier werkten.

C

Dat het leven rustig en veilig was.

D

Answer D

Tussencheck hoofdstuk 2

1. Doel van deze bron is ...

2. Dit maakt de bron (on)betrouwbaar omdat ...

1. Doel van deze bron is ...

2. Dit maakt de bron (on)betrouwbaar omdat ...

De tussencheck ging goed. Ik heb alles begrepen.

Hoofdstuk 3

Koloniaal erfgoeddebat

Goede en slechte argumenten herkennen

https://arendt-academy.be/lessons/4-is-belgie-rijker-geworden-van-de-kolonisatie/

Is België rijker geworden van de kolonistaie?

Sleepvraag

Goede argumentatie

Slechte argumentatie

Geen argumentatie

België werd heel rijk door Congo, dus de kolonisatie was goed.

Volgens onderzoek was de economische winst voor België beperkt, maar de schade voor Congo enorm.

Congo is nu onafhankelijk, dus is het debat voorbij.

Het debat: voorbereiding

Casus A

Standbeelden van Leopold II

Kernvraag

Moeten koloniale standbeelden in publieke ruimten worden verwijderd, verplaatst of van tekst voorzien?

Casus B

Kuifje in Congo

Kernvraag

Moet "Kuifje in Congo" vrij in de bibliotheek, et waarschuwing/uitleg of in een aparte context?

Casus C

Teruggave Congolese kunstvoorwerpen

Kernvraag

Moet België Congolese kunst teruggeven? Aan wie? En onder welke voorwaarden?

Het debat

fishbowl

Debatregels

1. We praten om de beurt (vinger opsteken → leerkracht kiest volgorde).

2. We gebruiken bronnen, geen losse meningen.

3. We blijven rustig spreken (geen lachen, geen roepen).

4. We respecteren de persoon maar bekritiseren argumenten.

5. “Ik vind … omdat bron X zegt dat …” = correcte vorm.

6. Elke fish mag max. 1 min spreken → leerkracht houdt tijd bij.

 

Exit ticket

Dit exit ticket dient als eindevaluatie.