Onderwerp 7 (Blok 1.3/2.3) Week 3 - Lymfe, bloed en weefselvocht

• newEditor
• Anatomie
• MBO
• Studiejaar 1,2

Anatomie

Tandartsassistent

Lymfe, bloed en weefselvocht

Week 3

Wat ga je deze themakaart leren?

Aan het eind van deze themakaart:

• Kun je de belangrijkste onderdelen van het bloed benoemen.

• Kun je de functies van bloedcellen en bloedplasma globaal uitleggen.

• Kun je de functie van lymfe en lymfeklieren beschrijven.

• Kun je uitleggen welke rol bloed en afweer spelen bij wondgenezing en ontstekingen in de mond.

Lymfe, bloed en weefselvocht

E-learning van lymfe, bloed en weefselvocht gemaakt ter voorbereiding op de les?

A

Zeker!

B

Oeps, vergeten...

Kernbegrippen

1. bloed;

2. haarvaten;

3. weefselvocht;

4. lymfe;

5. lymfevaten;

6. lymfeklieren;

7. afweer;

8. ontsteking;

9. wondgenezing.

Hoe heet vocht dat tussen de lichaamscellen zit?

A

Bloedplasma

B

Weefselvocht

C

Lymfe

D

Speeksel

Wanneer noemen we weefselvocht lymfe?

A

Na opname in lymfevaten

B

Na opname in haarvaten

C

Na filtratie uit bloed

D

Na opslag in lymfeklieren

Bloed, weefselvocht en lymfe

Deze drie vloeistoffen werken samen om lichaamscellen te verzorgen en te beschermen.

Het zijn geen drie volledig losstaande vloeistoffen. Het vocht verandert van naam door de plaats waar het zich bevindt.

• In een bloedvat is het onderdeel van het bloed.

• Tussen de lichaamscellen noemen we het weefselvocht.

• In een lymfevat noemen we het lymfe.

Bloed

• stroomt door bloedvaten;

• brengt zuurstof en voedingsstoffen;

• neemt afvalstoffen mee.

Weefselvocht

• bevindt zich tussen de lichaamscellen;

• geeft zuurstof en voedingsstoffen door aan de cellen;

• neemt afvalstoffen van de cellen op.

Lymfe

• stroomt door lymfevaten;

• ontstaat uit achtergebleven weefselvocht;

• wordt via lymfeklieren gecontroleerd;

• komt uiteindelijk terug in het bloed.

Sleep de omschrijving naar de juiste vloeistof.

Bloed

Weefselvocht

Lymfe

bevindt zich tussen de cellen

zorgt voor uitwisseling met de cellen

stroomt door lymfevaten

stroomt door bloedvaten

brengt zuurstof naar de weefsels

bevat bloedcellen

gaat langs lymfeklieren

ontstaat uit achtergebleven weefselvocht

Hoe kun je een ontsteking herkennen?

Ontsteking

Veelvoorkomende kenmerken zijn:

• roodheid: er stroomt meer bloed naar het gebied;

• zwelling: er komt extra vocht in het weefsel;

• warmte: door de verhoogde bloedtoevoer;

• pijn: door prikkeling en druk in het weefsel;

• functieverlies: het gebied kan minder goed gebruikt worden.

Een ontsteking is een afweerreactie van het lichaam.

In de mond

In de mond kun je ook zien of horen:

1. bloedend tandvlees;

2. pus;

3. een vieze smaak;

4. een gezwollen wang;

5. moeite met kauwen;

6. moeite met het openen van de mond.

Een patiënt heeft gezwollen tandvlees rond een ontstoken kies.

Welke uitleg past het beste?

A

De kies wordt groter en drukt tegen het tandvlees.

B

Er komt meer bloed, vocht en afweeractiviteit in het gebied.

C

Rode bloedcellen maken het tandvlees dikker.

D

De lymfeklieren maken extra speeksel.

Waarom kunnen lymfeklieren opzwellen bij een infectie in de mond?

A

De tand of kies drukt tegen de lymfeklier.

B

Er zit te veel speeksel in de lymfeklier.

C

Er vindt meer afweeractiviteit plaats.

D

Rode bloedcellen hopen zich op in de lymfeklier.

Lymfeklieren

In de lymfeklieren:

• wordt de lymfe gecontroleerd;

• zitten veel afweercellen;

• worden ziekteverwekkers herkend;

• helpen afweercellen bacteriën en andere ziekteverwekkers bestrijden.

Bij een infectie zijn de afweercellen extra actief. Daardoor kunnen lymfeklieren:

• groter worden;

• gevoelig zijn;

• pijnlijk aanvoelen.

Hoe geneest een wond na een extractie? Zet de stappen op volgorde.

1

De wond wordt beschermd en opgeruimd: Witte bloedcellen helpen bacteriën bestrijden en beschadigde cellen opruimen.

2

De bloeding wordt gestopt: Bloedplaatjes en stollingseiwitten vormen een bloedstolsel.

3

Overtollig vocht wordt afgevoerd: Lymfevaten nemen overtollig weefselvocht en afvalstoffen op.

4

De wond wordt sterker: Het beschadigde weefsel wordt vervangen en de wond sluit zich steeds verder.

5

Nieuw weefsel wordt gevormd: Rode bloedcellen brengen zuurstof naar de wond. Bloedplasma vervoert voedingsstoffen en bouwstoffen.

Wondgenezing

• Wondgenezing is een samenwerking tussen verschillende onderdelen.

• Bloedplaatjes stoppen de bloeding.

• Witte bloedcellen beschermen tegen bacteriën.

• Rode bloedcellen en bloedplasma brengen stoffen voor herstel.

• Het lymfestelsel helpt overtollig vocht en afvalstoffen af te voeren.

• Het bloedstolsel vormt de basis van de genezing. Daarom moet het stolsel na een extractie zo veel mogelijk op zijn plaats blijven.

Patiënt A

• drie dagen geleden een verstandskies verwijderd;

• zwelling wordt groter;

• pijn neemt toe;

• voelt zich ziek;

• heeft moeite met slikken;

• heeft gevoelige lymfeklieren.

• één dag geleden een kies laten trekken;

• lichte zwelling;

• pijn is goed te verdragen;

• geen koorts;

• voelt zich verder goed.

Patiënt B

Bespreek in tweetallen:

1. Welke verschillen zie je?

2. Bij welke patiënt is overleg met de tandarts belangrijk?

3. Welke klachten geven reden tot extra aandacht?

4. Welke aanvullende vragen zou je stellen?

Normaal herstel of reden voor overleg?

Normaal herstel

• De pijn neemt toe.

• De zwelling neemt snel toe.

• De patiënt heeft koorts of voelt zich ziek.

• Er komt pus uit de wond.

• De patiënt krijgt moeite met slikken.

• De patiënt kan de mond steeds minder goed openen.

• De patiënt krijgt moeite met ademhalen.

• de pijn neemt langzaam af;

• de zwelling neemt af;

• er is geen koorts;

• de patiënt voelt zich verder goed;

• de wond blijft rustig.

Reden voor overleg

E-learnings afronden van dit blok

• Bloed en lymfe

• Bloedplasma en bloedcellen

• Lymfe, bloed en weefselvocht

Vergeet niet om een screenshot te maken als je klaar bent!

Volgende week toets tijdens de les