Geschiedenis Havo 4
PTO 1: Van Prehistorie tot een Bloeiende Republiek
Les 3: Oudheid: Verder met Griekse staatsvormen en vormentaal
Geschiedenis Havo 4
PTO 1: Van Prehistorie tot een Bloeiende Republiek
Les 3: Oudheid: Verder met Griekse staatsvormen en vormentaal
Spijkerschrift
Geschreven of ongeschreven bron?
Waarom was het handig om iets op te schrijven?
Planning + lesdoelen
Startopdracht Spijkerschrift
Opdrachten van gisteren afmaken: kort bespreken ötzi.
Uitleg en aantekeningen: Griekse staatsvormen en klassieke vormentaal
Tussendoor: Hitler’s vormentaal
Tussendoor: 2 bronvragen
Lesdoelen:
Je onderscheidt de staatsvormen democratie, monarchie, aristocratie, oligarchie, dictatuur; en kan voor-en nadelen van deze staatsvormen benoemen. (T2)
Je herkent uit de Klassieke vormentaal: type zuilen (dorisch, ionisch, korintisch), je weet wat een architraaf, een tympanon en een fries zijn; je herkent dat standbeelden tijdens de Griekse Oudheid het gespierde naakte mannenlichaam verheerlijkten. (T1)
Bespreking opdracht Otzi
Aantekeningen Les 1: introductie en prehistorie
Prehistorie
Nomadisch
Hypothese
Sedentair
Analfabeet
Autarkisch
TV 1
TV 2
TV3
TV4
TV5
TV6
TV7
TV8
TV9
TV10
Prehistorie
Oudheid
Middeleeuwen
Vroegmoderne Tijd
Moderne Tijd
Tijdvak 2: Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v. Chr. tot 500 n. Chr)
Periode: Oudheid
Maatschappijtype: Agrarisch-urbaan
Onderwerpen
Klassieke vormentaal
Staatsvormen
Romanisering
Polytheïsme
Opkomst christendom
TV 1
Overal koloniën: allemaal stadstaatjes!
De Griekse polis
In Griekenland: rond 750 v Chr. leefden volken in stadstaten met een landbouwstedelijke samenleving : POLEIS
Autonomie, zelfbestuur per polis
Dus geen politieke eenheid
Rivaliteit onderling
Maar ook: gezamenlijke cultuur (goden, taal, architectuur)
Olympische Spelen
Je kunt de Atheense democratie met de huidige vorm van democratie in Nederland vergelijken.
Betrouwbaarheid (van bronnen)
Betrouwbaar beeld van Atheense democratie?
Is dit betrouwbaar?
Zijn deze afbeeldingen betrouwbaar?
Gemaakt in 450 v.C., gevonden in Griekenland
Opdracht tussendoor: vul het schema in (5 min.)
Bronvraag
Vraag 2 Gebruik bron 2.
bron 2 Een reconstructietekening en een foto van een kleroterion uit de Griekse stadstaat Athene:
Toelichting Een soortgelijk kleroterion wordt gebruikt om te bepalen welke burgers mochten deelnemen aan juryrechtbanken. In de gleufjes worden in willekeurige volgorde de naamplaatjes van Atheense burgers gestoken. Met een soort lottoballetjes wordt bepaald uit welke kolom van het kleroterion de naamplaatjes meedoen bij de keuze van de juryleden. Hierdoor is tot het laatste moment onbekend wie er jurylid wordt.
Een bewering: Het gebruik van het kleroterion beschermt de democratie van Athene.
(T2 x 2p) Leg dit uit.
Ik zie/ ik lees…..
Dus… (herhaling vraag)
Romeinen zijn geïnspireerd door de Grieken (I)
Religie: veel dezelfde goden, maar dan met andere namen (polytheïsme)
Architectuur: ook zuilen, friesen en architraven, maar ook: beton, bogen en koepels
Beeldhouwkunst: weer veel naakt en dynamische houdingen, maar ook: meer realisme, met imperfecties
Romeinen zijn geïnspireerd door de Grieken (II)
Romeinen waren dus ook op zoek naar culturele eenheid, maar dan gekoppeld aan politieke eenheid!
Dus geen poleis met veel verschillende besturen, maar centraal bestuur vanuit Rome:
Eerst: Koninkrijk (753 v. Chr. tot 509 v. Chr.)
Dan: Republiek (509 v. Chr. tot 27 v. Chr.)
Later: Keizerrijk (27 v. Chr. tot 476 n. Chr.)
Hitler droomde van een “Duizendjarig Rijk”
Echo’s van het Oude Romeinse Rijk
1940
44 v.C.
In de Oudheid (3000 v.C. – 500 n.C.)
zoektocht naar hoe je een land het best kan besturen
Athene (500 v.C.) - Democratie
Vrije Atheense mannen kiezen elk jaar nieuwe leiders
Rome (500 v.C.) - Monarchie
Eén man regeert, van vader op zoon
Rome (500 v.C.) - Oligarchie
Regering van rijke mannen
44 v.C. –Augustus schaft de oligarchie af
“Er komt een imperium (keizerrijk). Keizers moeten (1) oorlog voeren en (2) bouwen voor het volk”
Romeinse Rijk is een culturele eenheid
Overal dezelfde gebouwen, overal dezelfde standbeelden
PTO 1 in beelden
Griekse poleis
Romanisering
1
2
3
4
De Griekse cultuur: bouwkunst en beeldhouwkunst
Zuilen
Dorische zuil
Ionische zuil
Korinthische zuil
Kapiteel = bekroning van de zuil
Allemaal dezelfde cultuur: vergelijk de architectuur maar
Tempel op Sicilië
Tempel in Zuid-Italie
Tempel in Athene
Beeldhouwkunst
Klassiek schoonheidsideaal:
Jong
Naakt
Gespierd
Man
In beweging
2. Beeldhouwkunst
Hitler gaat naar huis, 1937
Hitlers huis in 1937: de Reichskanzlei
Architraaf
Dorische Zuil
Hitler sliep vaak op de bank
Hitler wilde een nieuwe naam voor Berlijn: Germania
Plannen voor “Germania”
Bron 3
Herodotos, Het verslag van mijn onderzoek, Boek 3, 81, 5e eeuw v.Chr.:
Megabyzos reageerde: ‘Ik ben het eens met de argumenten van Otanes voor de afschaffing van de alleenheerschappij. Maar hij vergist zich wanneer hij adviseert de macht aan het volk te geven. (…). Het is toch echt absurd om je eerst van de machtswellust van de alleenheerser te bevrijden en vervolgens het slachtoffer te worden van de willekeur van het ordeloze volk! Als de alleenheerser iets doet, doet hij het tenminste met overleg, maar het volk kán zelfs niet nadenken. Het heeft dat nooit geleerd! Zonder enig benul stort het zich plompverloren op de staatszaken.’
Oefenvraag 3
Gebruik bron 3
(Met bron) Leg uit of Megabyzos een voorstander of tegenstander is van de democratie. Verwijs in je antwoord naar een gedeelte uit de bron.
(Zonder bron) Zou de mening van Megabyzos representatief zijn voor de mening van inwoners van Athene over de werking van de democratie? Leg je antwoord uit.
(Zonder bron) Bedenk zelf nog een nadeel van de bestuursvorm van de democratie.
Bronvraag
Planning + lesdoelen
Startopdracht
Opdrachten van gisteren afmaken: prehistorie
Uitleg en aantekeningen: Griekse staatsvormen
Uitleg en aantekeningen: vormentaal
Aan de slag: 2 bronvragen
Lesdoelen:
Je onderscheidt de staatsvormen democratie, monarchie, aristocratie, oligarchie, dictatuur; en kan voor-en nadelen van deze staatsvormen benoemen. (T2)
Je herkent uit de Klassieke vormentaal: type zuilen (dorisch, ionisch, korintisch), je weet wat een architraaf, een tympanon en een fries zijn; je herkent dat standbeelden tijdens de Griekse Oudheid het gespierde naakte mannenlichaam verheerlijkten. (T1)
Aantekeningen Les 2: introductie en prehistorie
Analfabeet
Autarkisch
Polytheïsme
Polis
Griekse staatsvormen
Griekse vormentaal