Mens en milieu
Thema 6 – 4V
Mens en milieu
Thema 6 – 4V
Welke basisstoffen komen aan bod?
Kringlopen
Voedselproductie
Versterkt broeikaseffect
Duurzame ontwikkelingen
1. Kringlopen
Je kan de koolstofkringloop in hoofdlijnen beschrijven en schema’s hiervan interpreteren.
Je kan de stikstofkringloop in hoofdlijnen beschrijven en schema’s hiervan interpreteren.
Koolstofkringloop
97% van het gewicht van organismen is koolstof (C), zuurstof (O), waterstof (H) en stikstof (N)
Stoffen gaan altijd rond (verdwijnen nooit)
Hoe gaat koolstof (simpel) rond?
BINAS 93F
Wat betekenen de kleurtjes?
(oranje, blauw, groen)
Vergelijk de afbeelding in je
boek met die van de BiNaS.
Welke verschillen zie je?
Kan je de koolstofkringloop
uitleggen adhv de BiNaS?
De stikstof-
kringloop(N)
N in eiwitten,
DNA, ATP, etc.
79% van lucht
Wederom 93F
Bekijk deze tabel.
Waar vindt je de invloed van
het verkeer en industrie?
Kan je de BINAS tabel uitleggen?
Zelfstandig werken
Maak de opdrachten van BS1 af (tot en met opdracht 14).
Gebruik bij het maken van de opdrachten de BINAS (tabel 93)
Klaar? Kijk je opdrachten na.
De toets gaat over thema 5 (ecologie) en 6 (mens en milieu)
Volgende les gaan we naar BS2.
Afsluiting
Wat zijn de kleuren?
Wat zijn de pijlen?
Voedselproductie
Thema 6, basisstof 2
Aan het einde van de les..
Kan je de oorzaken en gevolgen van eutrofiëring van water uitleggen en mogelijke oplossingen hiervoor aandragen.
Kan je uitleggen op welke manieren een optimale productie van voedsel kan worden verkregen en wat eventuele gevolgen hiervan voor de natuur zijn.
Kan je de verschillen in de wijze van voedselproductie in de gangbare en biologische landbouw beschrijven.
De voedselproductie neemt toe…
Nederland is de tweede voedselexporteur ter wereld.
Hoe dan?
Grotere voedselproductie is mogelijk door:
Bemesting
Bescherming tegen ziekten en plagen
Aanpassing van organismen
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2022, July 6). Nederland in EU grootste importeur Braziliaanse landbouw. Centraal Bureau Voor De Statistiek
. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/27/nederland-in-eu-grootste-importeur-braziliaanse-landbouw#:~:text=De%20Verenigde%20Staten%20(196%2C0,landbouwimport%20voor%20de%20eigen%20export.
Bemesting
Voedingszouten in de bodem verdwijnen
Kunstmest
Drijfmest
Uitspoeling
Overschot?
Eutrofiëring
Sterke toename van fosfaat en nitraat
Waterbloei
Hoe tegen
te houden?
Bescherming tegen ziekten en plagen
Monocultuur
Snel planten, oogsten
Grotere kans op plagen, infecties
Chemische bestrijding
Pesticiden (tegen insecten), herbiciden (tegen onkruid)
Erg effectief, maar..
Niet soort-specifiek
Resistentie
Persistent
Accumulatie door persistentie
Op te lossen door…
Biologisch afbreekbaar
pesticiden
Verandering aan erfelijke eigenschappen
Veredeling
Biologische landbouw
Minder nadelen voor de natuur (bijv. geen pesticiden)
Europa heeft als doel in 2030 25% van landbouw te vervangen door biologische landbouw
Nadelen van biologische landbouw?
Biologische bestrijding
Natuurlijke vijanden
Wisselteelt
Overbevissing
Visquota
Bijvangst
Zelfstandig werken
Maak de opdrachten tot en met 28.
Kijk je opdrachten ook na.
Ben je klaar? Maak dan alvast een samenvatting van thema 5 en 6.
3. Versterkt broeikaseffect
Hoe werkt eutrofiëring?
Traditionele landbouw
Biologische landbouw
Voor en nadelen
Aan het einde van de les
Kan je uitleggen wat de oorzaken en gevolgen van het versterkte broeikaseffect zijn.
Het broeikaseffect is iets...
Goeds
Slechts
Neutraals
wat in de kassen afspeelt
Broeikaseffect
Zorgt ervoor dat onze temperatuur gem. +15 is ipv -18.
Klimaat bepaald door dampkring
Versterkt broeikaseffect
Van 278 CO2 moleculen (1750) per miljoen luchtmoleculen naar 417 (2021)
Broeikasgassen zijn CO2, Methaan (CH4), lachgas (N2O) en waterdamp (H2O)
Wat versterkt het broeikaseffect?
Uitstoot van broeikasgassen
Waarom is dit vermeerderd?
Sinds industriële revolutie (1750) enorm gestegen
Industrie, transport, elektriciteit, landbouw (methaan), verwarming
Ontbossing
Lachgas (N2O) door bacteriën tijdens nitrificatie en denitrificatie
Fluorgassen (in oude apparaten, nu strenge regelgeving)
Waterdamp (H2O) versterkt het effect van andere broeikasgassen
Klimaatverandering
Door het versterkte broeikaseffect
Maar ook door zonneactiviteit, vulkaanuitbarstingen en meteorietinslagen
Effecten van klimaatverandering
Smelten van de poolijskappen en gletsjers
Vorige eeuw zeespiegel met 14 tot 20 cm gestegen
Volgens IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) zal in 2100 de zeespiegel 82 cm (!) stijgen.
Maar gelukkig is het volgens Trump allemaal maar onzin...
KNMI. (2020, 6 februari). Zeespiegelstijging nu en in de toekomst. KNMI Specials. https://magazines.rijksoverheid.nl/knmi/knmispecials/2019/03/nu-en-in-de-toekomst
KNMI. (2020, 6 februari). Zeespiegelstijging nu en in de toekomst. KNMI Specials. https://magazines.rijksoverheid.nl/knmi/knmispecials/2019/03/nu-en-in-de-toekomst
Andere effecten van klimaatverandering
Weersomstandigheden worden extremer
Oceanen nemen meer CO2 op en verzuren hierdoor, calciumcarbonaat (kalkzouten) lost hierdoor op en is moeilijker te vormen door koralen en weekdieren
Koraalriffen en plankton sterft door te hoge temperatuur
Leefgebied neemt af (bosbranden, te warm worden)
Landbouw lijdt onder klimaatverandering
Overstromingen, modderstromen, etc.
Afspraken worden gemaakt
Klimaatverdrag Parijs (2015) zijn met 195 landen afspraken gemaakt
In 2050 mag de toename niet meer dan 2 graden zijn
Hoe dan?
En nu…
Wat kunnen we doen tegen het versterkte broeikaseffect?
Zelfstandig werken
Maak de opdrachten tot en met 42.
Ben je hiermee klaar? Kijk je opdrachten dan na.
Nagekeken? Ga verder met je samenvatting van thema 5 en 6. De toetsweek komt eraan…
Wat is de juiste volgorde van het versterkte broeikaseffect?
Duurzame ontwikkeling
Aan het einde van de les
´Kan je de voornaamste oorzaken en gevolgen van milieuproblemen toelichten.
´Kan je uitleggen wat duurzame ontwikkeling is.
Wat zijn de belangrijkste oorzaken van milieuproblemen?
Oorzaken van milieuproblemen
Enorme toename mensen
Fossiele brandstof gebruik
Vervuiling en uitputting
-We pakken teveel grond en brandstoffen
-We zorgen voor een overschot van andere stoffen
Sleepvraag
Uitputting
Vervuiling
Eutrofiëring
Cosmetica in grondwater
Microplastics in zee
Delven van fossiele brandstoffen
Fijnstof in de lucht
Fosfaat wordt uit de bodem gehaald
Hoe komt het dat grutto's een teken zijn voor matige biodiversiteit?
Duurzame ontwikkeling (2030)
Zijn deze doelen allemaal haalbaar?
Ja
Nee
Wat zou natuurbescherming hier moeten doen om overwoekeraars en exoten tegen te gaan?
Niets
Grazers toevoegen
Selectief maaien
Havik weghalen
Zelfstandig werken
Maak tot en met opdracht 54 af.
Enquête (laatste)