Tijdvak 4: Steden en staten
Klas P1A & P1C
13/06-2025
Tijdvak 4: Steden en staten
6.1 Woonplaats en werkplaats
Tijdvak 4: Steden en staten
Klas P1A & P1C
13/06-2025
Tijdvak 4: Steden en staten
6.1 Woonplaats en werkplaats
Planning
HW/ absentencontrole
Platteland en stad
De geldeconomie
Samenwerking in de nijverheid
Internationale handel
Hoe Europa weer een landbouwstedelijke samenleving wordt
Hoe de geldeconomie zich ontwikkelde
Op welke manier de nijverheid was georganiseerd
Hoe internationale handel plaatsvond
Wat leren we?
Kenmerkend aspect:
De opkomst van handel en het ontstaan van steden
Noteer steekwoorden over dit nieuwe tijdvak (blz 106-107)
Platteland en stad
Uitbreiding landbouwgrond
Moerassen droog leggen
Bossen kappen
Nieuwe landbouwtechnieken
Andere ploegen - minder onkruid, betere vermenging mest en grond
Ontginning - meer landbouwgrond
Drieslagstelsel i.p.v tweeslagstelsel - minder uitgeputte grond, grotere oogst
Landbouw overschot werd naar de markt gebracht
Gehouden op knooppunten van land en waterwegen
In de buurt van een kasteel
Indirect gevolg van de groeiende landbouwproductie was de uitbreiding van nijverheid
Beroep waarbij iets gemaakt of bewerkt kan worden
Wat is het nut van het drieslagstelsel?
Vermindert de biodiversiteit
Verbetert de bodemstructuur
Verhoogt de opbrengst van gewassen
Biedt geen voordelen voor de boer
Platteland en stad
Door de bevolkingsgroei kon een deel van de boeren iets anders gaan doen
Ambacht
Handel
Handelaren en ambachtslieden gingen bij markten wonen
Sommige markt-plaatsen groeide uit tot steden, zoals bij 's-Hertogenbosch
Handelaren moesten tol betalen voor het gebruik van de wegen
De tolheffing kwam in de middeleeuwen sterk op
Lokale heren en steden haalden hun inkomsten uit tol
Werd voor verschillende doeleinden ingezet:
Bescherming van handel
Politieke controle
Door de bloei van de economie ontstonden er duizenden steden en stadjes
Deze verstedelijking ging het snelst in Noord-Italië, Holland, en Vlaanderen
Wat zorgde ervoor dat de bevolking in Europa verdubbelde?
Geen invasies van Vikingen meer
Mensen konden leven op domeinen
Verbeteringen in landbouwtechnieken
Meer handel
De geldeconomie
Op markten in de steden werd van alles verhandeld
Boeren verkochten groenten etc., en kochten producten van de nijverheid
Vraag en aanbod
Door de opkomst van de handel gingen mensen meer geld gebruiken
Verschillende munten - geldwisselaar
Sommige geldwisselaars gingen geld bewaren en uitlenen
Ze werden een bank
Verdienden geld door rente - een vergoeding op het lenen van geld
Vaak Joods
Italiaanse bankiers bedachten iets slims
Gevaarlijk om met geld te reizen
Brief verkoper aan koper met welk bedrag betaald moest worden, betaling aan de verkoper of zijn bank kon met de brief kon later en op een andere plaats - Giro
Op welke manier werd eerst betaald voor goederen?
Ruilhandel tussen goederen
Directe uitwisseling van diensten
Gebruik van papiergeld
Betaling met munten
Samenwerking in de nijverheid
Je kon niet zomaar handel drijven
Je moest lid van een gilde zijn
Elke ambacht hand een eigen gilde
Kwamen samen op voor eigen belangen
Strenge regels bewaakte de productie
Werktijden
Prijzen
Stelden eisen aan kwaliteit van producten
De gilde zorgde voor een beroepsopleiding
Je leerde de ambacht van een meester
Je kwam als een gezel in dienst van deze meester
Een meesterproef was een soort eindexamen - beheers je de ambacht?
Leden van de gilden zorgden voor elkaar
Organiseerde ook feesten, begrafenissen, en kerkelijke bijeenkomsten
Wat is een gilde (in je eigen woorden)
Internationale handel
Op markten werden lokale producten verhandeld, maar ook producten uit het buitenland
Landen in het Noord, en Oostzee gebied werkten samen in een verbond: de Hanze
Deventer, Zutphen, en Kampen waren Hanzesteden
Kogge
Een Hanzestad had kantoren in andere Hanzesteden
Vroegen elkaar geen tol
Bestreden samen vijanden
Haalde vorsten over om geen tol te heffen, en de handelaren te beschermen
In Noord-Europa een levendige handel in producten als:
Bont
Vis
Graan
Textiel
Zout
Welk systeem werd vaak gebruikt voor handel?
Kredietkaarten
Geldhandel
Ruilhandel
Digitaal betalen
Internationale handel
Handel Noord- en Zuid-Europa groeide ook
In 1291 voeren handelaren van Genua om Spanje naar Brugge
Italiaanse handelaren brachten:
Wijn
Zout
Zuidvruchten (dadels)
Ook verhandelden de Italianen:
Zijde
Parfum
Specerijen
Wie waren vaak de tussenpersonen in de handel?
Soldaten
Handelaars
Boeren
Kooplieden
Internationale handel
Huiswerk voor:
16-06
WAT MOET AF:
OPDRACHT 1
OPDRACHT 2
OPDRACHT 3
Informatieboek blz: 106-107
Werkboek blz: 146
Huiswerk voor:
18-06
WAT MOET AF:
OPDRACHT 1 A, B, D
OPDRACHT 4 A, C, E
OPDRACHT 7 A, B
OPDRACT 8 A
Informatieboek blz: 108-111
Werkboek blz: 147-149