Tijdvak 4 6.1 (DEEL 2) Woonplaats en werkplaats 13/06

Tijdvak 4: Steden en staten

Klas P1A & P1C

13/06-2025

Tijdvak 4: Steden en staten

6.1 Woonplaats en werkplaats

1 / 19
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 1

In deze les zitten 19 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Tijdvak 4: Steden en staten

Klas P1A & P1C

13/06-2025

Tijdvak 4: Steden en staten

6.1 Woonplaats en werkplaats

Planning

  • HW/ absentencontrole

  • Platteland en stad

  • De geldeconomie


  • Samenwerking in de nijverheid


  • Internationale handel

  • Hoe Europa weer een landbouwstedelijke samenleving wordt

  • Hoe de geldeconomie zich ontwikkelde


  • Op welke manier de nijverheid was georganiseerd


  • Hoe internationale handel plaatsvond


Wat leren we?

Kenmerkend aspect:

  • De opkomst van handel en het ontstaan van steden

Noteer steekwoorden over dit nieuwe tijdvak (blz 106-107)

Platteland en stad

  • Uitbreiding landbouwgrond

    • Moerassen droog leggen

    • Bossen kappen


  • Nieuwe landbouwtechnieken

    • Andere ploegen - minder onkruid, betere vermenging mest en grond

    • Ontginning - meer landbouwgrond

    • Drieslagstelsel i.p.v tweeslagstelsel - minder uitgeputte grond, grotere oogst


  • Landbouw overschot werd naar de markt gebracht

    • Gehouden op knooppunten van land en waterwegen

    • In de buurt van een kasteel


  • Indirect gevolg van de groeiende landbouwproductie was de uitbreiding van nijverheid

    • Beroep waarbij iets gemaakt of bewerkt kan worden

Wat is het nut van het drieslagstelsel?

A

Vermindert de biodiversiteit

B

Verbetert de bodemstructuur

C

Verhoogt de opbrengst van gewassen

D

Biedt geen voordelen voor de boer

Platteland en stad

  • Door de bevolkingsgroei kon een deel van de boeren iets anders gaan doen

    • Ambacht

    • Handel

      • Handelaren en ambachtslieden gingen bij markten wonen


  • Sommige markt-plaatsen groeide uit tot steden, zoals bij 's-Hertogenbosch

    • Handelaren moesten tol betalen voor het gebruik van de wegen


  • De tolheffing kwam in de middeleeuwen sterk op

    • Lokale heren en steden haalden hun inkomsten uit tol

    • Werd voor verschillende doeleinden ingezet:

      • Bescherming van handel

      • Politieke controle


  • Door de bloei van de economie ontstonden er duizenden steden en stadjes

    • Deze verstedelijking ging het snelst in Noord-Italië, Holland, en Vlaanderen

Wat zorgde ervoor dat de bevolking in Europa verdubbelde?

A

Geen invasies van Vikingen meer

B

Mensen konden leven op domeinen

C

Verbeteringen in landbouwtechnieken

D

Meer handel

De geldeconomie

  • Op markten in de steden werd van alles verhandeld

    • Boeren verkochten groenten etc., en kochten producten van de nijverheid

    • Vraag en aanbod


  • Door de opkomst van de handel gingen mensen meer geld gebruiken

    • Verschillende munten - geldwisselaar


  • Sommige geldwisselaars gingen geld bewaren en uitlenen

    • Ze werden een bank

    • Verdienden geld door rente - een vergoeding op het lenen van geld

    • Vaak Joods


  • Italiaanse bankiers bedachten iets slims

    • Gevaarlijk om met geld te reizen

    • Brief verkoper aan koper met welk bedrag betaald moest worden, betaling aan de verkoper of zijn bank kon met de brief kon later en op een andere plaats - Giro

Op welke manier werd eerst betaald voor goederen?

A

Ruilhandel tussen goederen

B

Directe uitwisseling van diensten

C

Gebruik van papiergeld

D

Betaling met munten

Samenwerking in de nijverheid

  • Je kon niet zomaar handel drijven

    • Je moest lid van een gilde zijn

    • Elke ambacht hand een eigen gilde

    • Kwamen samen op voor eigen belangen


  • Strenge regels bewaakte de productie

    • Werktijden

    • Prijzen

    • Stelden eisen aan kwaliteit van producten


  • De gilde zorgde voor een beroepsopleiding

    • Je leerde de ambacht van een meester

    • Je kwam als een gezel in dienst van deze meester

    • Een meesterproef was een soort eindexamen - beheers je de ambacht?


  • Leden van de gilden zorgden voor elkaar

    • Organiseerde ook feesten, begrafenissen, en kerkelijke bijeenkomsten

Wat is een gilde (in je eigen woorden)

Internationale handel

  • Op markten werden lokale producten verhandeld, maar ook producten uit het buitenland

    • Landen in het Noord, en Oostzee gebied werkten samen in een verbond: de Hanze

    • Deventer, Zutphen, en Kampen waren Hanzesteden

    • Kogge


  • Een Hanzestad had kantoren in andere Hanzesteden

    • Vroegen elkaar geen tol

    • Bestreden samen vijanden

    • Haalde vorsten over om geen tol te heffen, en de handelaren te beschermen


  • In Noord-Europa een levendige handel in producten als:

    • Bont

    • Vis

    • Graan

    • Textiel

    • Zout

Welk systeem werd vaak gebruikt voor handel?

A

Kredietkaarten

B

Geldhandel

C

Ruilhandel

D

Digitaal betalen

Internationale handel

  • Handel Noord- en Zuid-Europa groeide ook

    • In 1291 voeren handelaren van Genua om Spanje naar Brugge

    • Italiaanse handelaren brachten:

      • Wijn

      • Zout

      • Zuidvruchten (dadels)


  • Ook verhandelden de Italianen:

    • Zijde

    • Parfum

    • Specerijen

Wie waren vaak de tussenpersonen in de handel?

A

Soldaten

B

Handelaars

C

Boeren

D

Kooplieden

Internationale handel

Huiswerk voor:

16-06

WAT MOET AF:


  • OPDRACHT 1

  • OPDRACHT 2

  • OPDRACHT 3



Informatieboek blz: 106-107

Werkboek blz: 146

Huiswerk voor:

18-06

WAT MOET AF:


  • OPDRACHT 1 A, B, D

  • OPDRACHT 4 A, C, E

  • OPDRACHT 7 A, B

  • OPDRACT 8 A



Informatieboek blz: 108-111

Werkboek blz: 147-149