Havo-Katern-5-H1---presentatie (1).pptx
Samenwerken en risico
Les 1
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Samenwerken en risico
Les 1
Als je financiële keuzes moet maken, weeg je opbrengsten en kosten (risico’s) af.
We gaan er vanuit dat iedereen op basis hiervan rationele keuzes maakt…
… maar is dat ook zo?
Dit bestuderen we met speltheorie.
Speltheorie:
Theorie over de manier waarop mensen beslissingen nemen, waarbij ze rekening houden met de mogelijk uitkomst van keuzes van anderen.
Speltheorie
Er zijn twee soorten spellen:
Simultaan spel
Bekendste spel is het Prisoners’ dilemma (gevangenendilemma)
Sequentieel spel
Simultaan spel:
Spelers nemen gelijktijdig beslissingen.
Prisoners’ dilemma:
Een situatie of spel waarin een evenwicht ontstaat waarbij de uitkomst voor beide spelers niet optimaal is.
Sequentieel spel:
Spelers nemen achtereenvolgens beslissingen.
Korte uitleg van het prisoners’ dilemma:
Dit zijn de spelvoorwaarden van een prisoners’ dilemma:
Dit zijn de mogelijke uitkomsten het klassieke prisoners’ dilemma:
De mogelijke uitkomsten noteer je in een opbrengstenmatrix (payoff-matrix):
Als Finn bekent, dan zal Jesse ook ‘bekennen’, want 3 jaar < 5 jaar
De mogelijke uitkomsten noteer je in een opbrengstenmatrix (payoff-matrix):
Ook als Finn niet bekent zal Jesse ‘bekennen’, want vrij < 1 jaar
De dominante strategie voor Jesse is ‘bekennen’
Dominante strategie:
De keuze die een partij maakt, ongeacht de keuze die de ander maakt.
De mogelijke uitkomsten noteer je in een opbrengstenmatrix (payoff-matrix):
Als Jesse bekent, dan zal Finn ook ‘bekennen’, want 3 jaar < 5 jaar
De mogelijke uitkomsten noteer je in een opbrengstenmatrix (payoff-matrix):
Ook als Jesse niet bekent, dan zal Finn ‘bekennen’, want vrij < 1 jaar
De dominante strategie voor Finn is ‘bekennen’
Als beide spelers hun dominante strategie volgen en kiezen voor hun individuele belang is de uitkomst: ‘bekennen, bekennen’
Individuele belang:
Het vooropstellen van het eigen belang in een dilemma.
Dit is een niet-optimale uitkomst voor beide spelers (optimaal zou zijn (1 jaar, 1 jaar)
Niet-optimale uitkomst:
Een uitkomst in een gevangenendilemma die mogelijk voor beide spelers beter zou kunnen, maar niet tot stand komt.
Collectief belang:
Het kiezen voor een gezamenlijk belang om een betere uitkomst voor alle partijen te krijgen.
Omdat de dominante strategie kan leiden tot een niet-optimale uitkomst voor het collectief belang, is overleg soms een oplossing.
Nul-som-spel:
De uitkomst van het spel is een constante waarde.
Niet nul-som-spel:
Een combinatie van strategieën is mogelijk, waarbij beide spelers winst of verlies hadden kunnen maken.
Of overleg nuttig is hangt af van de spelsituatie:
Nul-som-spel
(uitkomsten: 0-1, ½-½ of 1-0)
Overleg levert nooit een groter gezamenlijk belang op.
Niet nul-som-spel
Hierbij kan overleg wel tot een betere gezamenlijke uitkomst leiden.
Een prijsverlaging door een bedrijf lokt vaak een zelfde reactie op van de concurrent. Hierdoor kan een prijzenoorlog ontstaan.
Het ontstane voordeel van een lagere prijs is dan vrijwel direct weer verdwenen. Het enige wat overblijft (bij gelijkblijvende kosten) is een lagere winstmarge.
Toch doen bedrijven in een oligopolistische markt (supermarkten, telecombedrijven, tankstations) het vaak. Doel is dan om de concurrent uit te schakelen.
Prijzenoorlog:
Strijd tussen concurrenten op basis van prijsverlagingen.
Lezen paragraaf 1.1 en 1.2
Leren begrippen
Maken opgaven:
Havo: opgave 10, 11,12, blz 15 herhalingsopgave 3 blz 18 opgave 2 blz 25
VWO: opgave 9, 10 blz 15 herhalingsopgave 4 blz 19 opgave 14 blz 22 opg 20 blz 26
