Voortplanting en seksualiteit
Thema 4, klas 2 havo – vwo
Voortplanting en seksualiteit
Thema 4, klas 2 havo – vwo
Iedereen mag vragen stellen zonder uitgelachen of beoordeeld te worden.
Wat we bespreken blijft in het lokaal
(zodat iedereen zich veilig voelt om vragen te stellen.)
We praten niet buiten de klas over wat iemand heeft gevraagd of gezegd.
Alle vragen zijn welkom. Als iemand iets niet weet, is dat normaal.
De docent is er om vragen te beantwoorden, niet om te oordelen.
Geen persoonlijke ervaringen delen (tenzij je dat zelf wil)
We gebruiken correcte termen. Dus uit het biologieboek.
Planning
Basisstof 1: De pubertijd
Basisstof 2: Een vrouw
Bassistof 3: Een man
Basisstof 4: Seks enzo
Bassistof 5: Veilig vrijen
Basisstof 6: Zwangerschap
Basisstof 7: Meer voorbehoedsmiddelen
Basisstof 8: Geboorte
Proefwerk – Basisstof 1 t/m 8
Klik op het bovenstaande symbool voor de internetlink
B1. De pubertijd
Leerdoelen:
je kunt uitleggen welke organen tot het voortplantingsstelsel behoren
je kunt de lezen van de geslachtsorganen van een man en een vrouw noemen
je kunt primaire geslachtskenmerken noemen
Primaire geslachtskenmerken
= Geslachtskenmerken die vanaf de geboorte aanwezig zijn.
Meisjes
Meisjes hebben een vulva.
Vulva = schaamlippen, clitoris en opening van de vagina.
Jongens
Jongens hebben een penis en balzak
De Pubertijd
periode waarin een persoon lichamelijk, geestelijk en sociaal verandert.
Schooltv
NEMO
Secundaire geslachtskenmerken
= zijn de geslachtskenmerken die ontstaan in de pubertijd
Meisjes – vrouwen
Onder invloed van oestrogenen:
Bredere heupen
Borsten
Jongens – mannen
Onder invloed van testosteron
Gespierdere lichaamsbouw
Lagere stem
Borst- en baardgroei
Bij meisjes en jongens:
Groeispurt = een korte periode waarin iemand veel groeit
Lichaamsbeharing, beide geslachten krijgen oksel- en schaamhaar
Iedereen ontwikkelt op zijn/haar eigen tempo
Wanneer ben je
“ vroeg of juist laat met je ontwikkeling?”
Groeispurt als meisje
Groei van de penis
Groei van de borsten?
Intersekse
personen zijn geboren met mannelijke en vrouwelijke geslachtskenmerken. bijvoorbeeld:
-een volgroeide penis en een vagina-ingang of baarmoeder.
-een vulva en een grote clitoris die op een penis lijkt.
Andere intersekse personen hebben wel de volgroeide geslachtskenmerken van 1 sekse maar een mix van vrouwelijke en mannelijke hormonen, chromosomen of genen.
Het hebben van een intersekse lichaam veroorzaakt geen pijn. Het is niet ongezond of iets dat moet genezen.
Hermafrodiet
Vroeger werden mensen met mannelijke en vrouwelijke geslachtskenmerken ‘hermafrodiet’ genoemd. Hermaphroditus is de naam van een oud-Griekse god die borsten had en een penis. Deze term wordt nauwelijks nog gebruikt.
70-100 AD
Verschil tussen intersekse en transgender
Intersekse is niet hetzelfde als trans, transgender of transseksueel.
Transgender personen zijn als jongen geboren maar voelen zich een meisje, of als meisje geboren, maar voelen zich een jongen. Andere transgender personen voelen zich beiden of allebei niet.
Intersekse personen hebben een combinatie van mannelijke of vrouwelijke geslachtsdelen, hormonen, chromosomen of genen. Toch voelen de meesten zich man of vrouw.
Transgender
Intersekse
Primaire en secundaire kenmerken
Primaire kenmerken
Geslachtskenmerken die vanaf de geboorte aanwezig zijn.
Meisje: Vulva
Jongen: Penis en een balzak
Secundaire kenmerken
Geslachtskenmerken die in de puberteit ontstaan.
Vrouwen: Bredere heupen, borsten
Mannen: lagere stem, gespierdere lichaamsbouw, borst- en baardgroei
Beide: groeispurt + oksel- en schaamhaar
Leren
Geestelijke ontwikkeling
In de puberteit krijg je ook te maken met geestelijke veranderingen. Je wordt langzaam volwassen. Bij de een gaat dit wat sneller dan bij de ander.
Geestelijke veranderingen = verandering in de puberteit in je gedachten, gevoelens, zelfstandigheid en sociale leven
Zelfstandig werken – Huiswerk
Lezen en maken: Th4, basisstof 1 – opdracht 1 t/m 9
Huiswerk: Leren en maken Th4, B1 opdracht 1 t/m 9
B2. Een vrouw
Leerdoelen:
Je kunt de delen van het voortplantingsstelsel van een vrouw noemen met hun functies en kenmerken.
Je kunt de menstruatiecyclus beschrijven.
Sense info:
Meisjeslichaam
Vulva
Aan de buitenkant van de vrouwelijke voortplantingsorganen zit de vulva
Vulva’s komen in vele verschillende vormen voor, net als de penis van een man.
Clitoris
De clitoris (spreek uit: clí-toris) is gevoelig voor prikkels die een fijn gevoel geven. Het orgaan is ongeveer 10 cm lang en ligt onder de schaamlippen in het lichaam. Alleen de clitoriseikel is aan de buitenkant zichtbaar. Dit ‘knopje’ is erg gevoelig.
Maagdenvlies
Het maagdenvlies is een randje weefsel aan het begin van de vagina.
Definitie maagd:
“Iemand die geslachtsrijp is en nog nooit seks heeft gehad” of “iemand die nog nooit geslachtsgemeenschap heeft gehad.”
Inwendige vrouwelijke geslachtsorganen
De vrouwelijke voortplantingsorganen zijn inwendig.
Baarmoeder= orgaan waar een bevruchte eicel zich ontwikkelt tot een kind.
Eierstok = orgaan waar eicellen zich ontwikkelen (rijpen)
Eicel = vrouwelijke geslachtscel
Eileider = buis die een eicel vervoert naar de baarmoeder
ovulatie (eisprong) = het vrijkomen van een rijpe eicel uit een eierstok
Menstruatie
Menstrueren = de periode waarin een deel van het baarmoederslijmvlies wordt afgestoten.
Ook wel genoemd: Ongesteld zijn.
Duurt gemiddeld 3 tot 7 dagen.
Verzorging (verschonen) is belangrijk.
Hygiëne is belangrijk, handen wassen.
Voorkom toxische shock syndroom (TSS)
bij het gebruik van tampons.
Hoe? Simpel : Regelmatig verschonen.
Ryanne (29) overleed bijna aan de 'tamponziekte'
Menstruatiecyclus
Zonder bevruchting van een rijpe eicel!
Een menstruatiecyclus duurt gemiddeld 28 dagen
Dag 1 = Als een meisje /vrouw begint met menstrueren ( 3 tot 7 dagen gemiddeld)
Dag 1: Naast het menstrueren, gaat er in een eierstok ook een eicel rijpen onder invloed van hormonen.
Dag 14 = De gemiddelde dag dat de ovulatie (eisprong) plaats vindt.
Volgende cyclus Dag 1 = Als een meisje/vrouw begint met menstrueren.
Menstruatiecyclus
dag 1: start menstruatie
Menstruatie: 3- 7 dagen
dag 14: ovulatie
Menstruatiecyclus: gemiddeld 28 dagen
2
3
4
Menstruatiepijn
Vele meiden en vrouwen ervaren veel pijn in de dagen dat zij menstrueren.
Om mannen een idee te geven, hebben Humberto Tan en EObeam gewerkt met een simulator
RTL Late night,
Humbero Tan Menstruatiepijn.
Waarom doet ongesteld zijn pijn?
gynaecoloog Bertho Nieboer
MAN WORDT ONGESTELD - BEAM #22
IK HEB NOG NOOIT ZO VEEL PIJN GEHAD! | Vrouwenzaken #1
Invloed van (social) media
Vele mensen kijken naar sociaal media en proberen te voldoen aan het huidige schoonheidsideaal.
Vele vergeten dat het beeld gemanipuleerd kan zijn.
Looks aren't everything. Believe me, I'm a model.
B2. De vrouw, afsluiting
Behandelde leerdoelen:
Je kunt de delen van het voortplantingsstelsel van een vrouw noemen met hun functies en kenmerken.
Je kunt de menstruatiecyclus beschrijven.
Zelfstandig werken: maak basisstof 2, opdracht 1t/m 9
Huiswerk: Leren Th4, B1 t/m 2,
Maken B1; opdr 1 t/m 9, B2; opdr 1t/m 9
B3. Een man
Je kunt de delen van het voortplantingsstelsel van een man noemen met hun functies en kenmerken.
Je kunt de kenmerken van zaadcellen en eicellen noemen.
Sense info:
Jongenslichaam
Onderdelen van het voortplantingsstelsel
Je moet alle onderdelen bij naam kunnen benoemen en de functie beschrijven.
1 = Zaadleider
2= Zaadblaasje
3 = Prostaat
4 = Urineleider
5 = Zwellichamen
6 = Bijballen
7 = Teelballen
8 = Balzak
9 = Voorhuid
10 = Eikel
11 = Urineblaas
Zwellichamen
In normale toestand heeft de man een slappe penis. Als de man opgewonden wordt, kunnen de zwellichamen zich vullen met bloed en kan de penis in erecte toestand komen. Een erectie krijgen oftewel een stijve penis krijgen
Zaadcellen
Zaadcellen zijn de voortplantingscellen van de man. Mannen maken er vele miljoenen per dag.
Zaadcellen worden gevormd in de teelballen, tijdelijk opgeslagen in de bijballen en vervoerd door de zaadleiders.
De zaadblaasjes en de prostaat voegen vocht toe aan de zaadcellen. Het vocht uit de zaadblaasjes bevat voedingsstoffen voor de zaadcellen. Het vocht uit de zaadblaasjes en de prostaat met de zaadcellen samen noem je sperma.
Sperma wordt vervoert door de urinebuis, zie blauw
Zaadlozing
Bij een zaadlozing
Mannen kunnen een zaadlozing krijgen door:
- Natte droom, zelfbevrediging (masturbatie) en geslachtsgemeenschap
Natte droom: Soms komt ’s nachts als de man of jongen slaapt een zaadlozing vanzelf. Gemiddeld krijgt een jongen zijn eerste zaadlozing rond zijn 13e jaar.
Geslachtsgemeenschap: een net woord voor seks, vrijen, neuken.
Geslachtscellen
Zaadcellen
Klein (kleinste menselijke cel)
Productie: vele miljoenen per dag
Voortbeweging: door een zweepstaart
Eicellen
Groot, vol met voedingsstoffen
Rijping: 1 eicel per 4 weken (maand)
Voorbeweging door de eileiders
B3. De man, afsluiting
Behandelde leerdoelen:
voortplantingsstelsel van een man noemen met hun functies en kenmerken.
Je kunt de kenmerken van zaadcellen en eicellen noemen.
Zelfstandig werken: maak basisstof 3, opdracht 1t/m 9
Huiswerk: Leren Th4, B1 t/m 3,
Maken B1; opdr 1 t/m 9, B2; opdr 1t/m 9, B3; opdr 1 t/m 9
Seks en zo.
Leerdoelen:
Je kunt omschrijven wat onder seksualiteit wordt verstaan.
Je kunt benoemen hoe gender en seksuele oriëntatie kunnen verschillen.
Je kunt benoemen hoe je wensen en grenzen kunt bewaken en respecteren in een seksuele relatie.
Orgasme
Orgasme (klaarkomen) = lekker gevoel door prikkeling van de eikel van de clitoris of penis
Zelfbevrediging (masturbatie) = Je kunt ook zelf zorgen voor een orgasme. Bij jongeman door het wrijven over de eikel en penis, bij een jonge vrouw door het wrijven over de clitoris en/of door het inbrengen van een of twee vingers in de vagina.
! Zelfbevrediging is een eigen vrije keuze !
De ene vindt het fijn, andere doen dat liever niet, of zijn er nog niet klaar voor. In sommige gevallen wordt het niet aanbevolen door cultuur/geloof.
Seksualiteit en seksuele voorkeur
Seksualiteit
Onder seksualiteit vallen alle gedachten, gevoelens en handelingen die te maken hebben met lust en opwinding. Seksualiteit kan verschillende functies hebben voor mensen: lustbeleving, intimiteit en voortplanting.
Seksuele voorkeur
De seksuele oriëntatie of seksuele voorkeur zegt iets over op wie je verliefd ben of seksueel aangetrokken tot voelt.
De meeste mensen voelen zich seksueel aangetrokken tot personen van het andere geslacht. Heteroseksueel
Mensen die zicht aangetrokken voelen tot personen van hetzelfde geslacht. Homoseksueel
Biseksueel, aangetrokken tot beide geslachten
Aseksueel = je niet seksueel aangetrokken voelen tot anderen
Panseksueel = je seksueel aangetrokken voelen tot mensen (man, vrouw, intersekse)
Geslacht en gender
Geslacht
Het geslacht (man, vrouw of intersekse) zijn de lichamelijke geslachtskenmerken, zoals een penis of vulva.
Gender
Gender bestaat uit de eigenschappen en gedragingen die mensen mannelijk of vrouwelijk vinden.
Grenzen en wensen
Wensen: dingen in een seksuele relatie waarvan je hoopt dat ze gebeuren
Grenzen: dingen in een seksuele relatie die je niet wilt of niet fijn vindt
• Praat met elkaar over wat je wel en niet wilt.
• Laat zonder woorden merken wat je wel of niet wilt, bijvoorbeeld door iemands hand te sturen.
• Zeg het duidelijk als je iets niet wilt: ‘Ik vind dit niet fijn, ik wil dit niet.’
• Zeg erbij wat de ander moet doen: ‘Ik wil dat je daarmee stopt.’
• Als de ander jouw grens niet respecteert, is hij of zij je niet waard.
Check of dit over je grens was
Sense.info
Can you fix this?
Ongewenst gedrag
Seksueel grensoverschrijdend gedrag: iemand maakt seksuele opmerkingen of verricht seksuele handelingen, terwijl jij dat niet wilt. Dit gedrag is niet oké. Je moet er iets van zeggen en hulp inroepen als diegene niet naar je luistert. Grenzen verschillen per persoon!!
Bij ongewenste intimiteiten raakt iemand je aan terwijl je dat niet wilt.
Seksueel geweld: iemand je dwingt tot seksueel contact.
Aanranding: met geweld of onder bedreiging seksuele handelingen verricht met een slachtoffer.
Verkrachting: geslachtsgemeenschap tegen iemands wil, vaak met geweld.
Incest: Aanranding of verkrachting door een familielid
Zie je ongewenst gedrag?
Andere gevaren
Grooming: Een groomer is een volwassene die seksueel contact wil met kinderen of jongeren en hiervoor het internet gebruikt. De groomer doet alsof hij een leuke jongen of een populair meisje is.
Sexting: Sexting is het versturen van seksueel getinte berichten, foto’s of filmpjes van jezelf via je mobiele telefoon of tablet.
Loverboys/lovergirls: Een loverboy is een jongen die verkering neemt met een meisje met maar 1 doel: geld verdienen door haar in de prostitutie te laten werken. Als hoer dus.
Extra (voorlichtings-) video’s
Thema sexting (2021)
Thema Loverboys (2014)
Mooiste Chick van het Web
Thema Loverboys
NOS jeugdjournaal (2019)
Loes kwam op haar 14e in de prostitutie
Thema misbruik
NOS Jeugdjournal (2019)
Er is te weinig aandacht voor seksueel misbruik bij jongens
Loverboys-serie gebaseerd op echte verhalen (2022)
Meau – Stukje van mij (2023)
Thema Sexting
Sex metaphor
VS
B5. Veilig vrijen
Leerdoelen:
Je kunt enkele methoden voor geboorteregeling noemen en hun werking uitleggen.
Je kunt enkele soa’s noemen en uitleggen hoe je die kunt voorkomen.
Geboorteregeling
Geboorteregeling = dat een vrouw, meestal samen met een man, bepaalt of zij een kind wil of niet.
Anticonceptie = is een middel dat gebruikt kan worden om een zwangerschap te voorkomen.
Anti betekent ‘tegen’ en conceptie betekent ‘bevruchting’
Let op: Anticonceptie beschermt niet tegen soa’s (seksueel overdraagbare aandoening)
Geboorteregeling
Onbetrouwbare varianten
Kans op zwangerschap!
Coitus interruptus
Periodieke onthouding
Betrouwbare varianten
Sterk verminderde kans op zwangerschap
Anticonceptiemiddelen
Condoom
Coïtus interruptus
Ook wel bekend als: “Voor het zingen de kerk uit” – “Pull out (game)”
Bij Coïtus interruptus wordt de seks onderbroken, net voordat de man klaar komt (zaadlozing krijgt). Hij trekt zijn penis terug uit de vagina en krijgt zijn zaadlozing buiten het lichaam van de vrouw.
Deze methode is onbetrouwbaar omdat:
In voorvocht kunnen zaadcellen zitten, die een eicel kunnen bevruchten.
De man trekt niet tijdig terug en er komt sperma in de vagina.
Er wordt geen condoom gebruikt, dus er is ook geen bescherming tegen soa’s.
Let op: Sperma kan ook (per ongeluk) bij de vagina worden ingebracht als bijvoorbeeld de vingers bedekt zijn met sperma na voorspel en dus niet goed zijn schoongemaakt of verplaatst het sperma met de vingers op het lichaam naar de vagina.
Periodieke onthouding
Ook wel genoemd: de kalendermethode
Hierbij heeft een stel geen onveilige seks in de vruchtbare periode.
Deze methode is onbetrouwbaar omdat:
De ovulatie niet standaard op de 14e dag plaats vindt. Dit is het gemiddelde. Hierdoor kan de vruchtbare periode afwijken. Ook apps werken met een standaard berekening.
Vooral bij vrouwen met een onregelmatige cyclus geeft deze methode een grote kans op zwangerschap.
Zaadcellen kunnen meerdere dagen in “leven” blijven in de baarmoeder en eileiders.
Relatief betrouwbaar: App natural cycles: Kost geld, moet elke dag gebruikt worden en kost een paar maanden voor een relatieve betrouwbare voorspelling. Houdt geen rekening met ziekte en stress.
app, Natural Cycles
Anticonceptie middelen
De meest bekende anticonceptie middel is de (anticonceptie)pil.
Totaal zijn er 10 anticonceptiemiddelen die gebruikt kunnen worden om zwangerschap te voorkomen.
Rutgers:
anticonceptie tool
Met hormonen
Anticonceptiepil
Anticonceptiepleister
Anticonceptiering (nuvaring)
Anticonceptiestaafje
Prikpil
Hormoon spiraal
Zonder hormonen
Koperspiraal
Condoom (mannen en vrouwen)
Pessarium ( met zaaddodend middel)
Definitief geen kinderen: Sterilisatie
Sense info: condoom omdoen
Condooms
Condoom = een latex hoesje wordt om de penis gerold of in de vagina gebracht (vrouwencondoom)
- Een condoom verhindert dat er sperma in de vagina komt en beschermt daarmee tegen zwangerschap en beschermt tegen soa’s.
Condoom is betrouwbaar….
Als het veilig en juist wordt gebruikt.
Condooms
Condooms komen in verschillende maten en vormen voor.
Waar moet je op letten:
De houdbaarheidsdatum en CE keurmerk.
Funcondooms hebben geen CE keurmerk en beschermen dus niet tegen soa’s en zwangerschap
F.A.Q
Sense.info
www.condoom-anoniem.nl
Vrouwencondoom
Toch ongewenst zwanger… ….
Bij een foutje; gescheurde condoom, vergeten pil(-len), kan je een noodmaatregel treffen om niet zwanger te worden. De Morning-afterpil. Deze werkt alleen voorafgaand aan de ovulatie en stelt de ovulatie uit om de kans op bevruchting te verkleinen. Deze pil mag niet te vaak worden ingenomen i.v.m. verhoogde hoeveelheid hormonen.
Toch zwanger, maar ongewenst. Dan heb je de volgende 4 keuzes:
(1) Zwangerschap voortzetten en het kind houden/opvoeden
(2) het kind afstaan ter adoptie,
(3) (tijdelijke) pleegzorg
(4) abortus laten plegen.
Abortus is mogelijk tot 22 weken, daarna alleen medische oorzaak en in overeenstemming met de arts.
Rijksoverheid
Fiom
Sense info
SOA’s
SOA staat voor Seksueel overdraagbare aandoening.
Anders genoemd: geslachtsziektes.
Zijn te krijgen door onveilige seksuele handelingen met contact met een penis, vagina, anus en mond van een besmette persoon.
Afhankelijk of de soa een bacterie, schimmel of virus is, is de genezing wel of niet mogelijk.
- Bacterie / schimmel genezing mogelijk,
- Virus, geen genezing, maar wel medicatie
Data uit 2018
Aantal gemelde casussen in Nederland
Data uit 2023
Bron: RIVM: Thermometer seksuele gezondheid nov. 2023
SOA Voorkomen =
Condoom gebruiken
Chlamydia
Chlamydia is een soa. Je kunt het krijgen door seks met iemand die het heeft. Het is dus besmettelijk. Chlamydia komt door een bacterie.
Jongeren krijgen vaker chlamydia dan ouderen
Vrouwen merken meestal niks van chlamydia. De helft van de mannen merkt ook niks. Je kunt het dus hebben zonder dat je het weet. En het ook ongemerkt aan anderen doorgeven.
Chlamydia leidt tot ontsteking bij de eileiders, als dit onbehandeld blijft, kan een vrouw onvruchtbaar worden
HIV - AIDS
Aids is een soa die niet te genezen is.
Aids is een ernstige, dodelijke ziekte. Hiv is het virus dat aids veroorzaakt. Hiv breekt stap voor stap de afweer af die mensen van nature hebben tegen ziekten. Je spreekt van aids, als je lichaam niet meer kan vechten tegen infecties, die je normaal gesproken wel de baas zou zijn. Iemand met aids wordt alsmaar zwakker en vatbaarder voor allerlei ziekten, waaraan hij of zij zonder behandeling uiteindelijk zou sterven.
Hoe krijg je HIV
Uitleg 4:27 min
SOA Voorkomen Gebruik een condoom!
Gebruik een condoom !
SOA Test
Een soa-test kan tot 25 jaar gratis worden afgenomen via de huisarts of GGD-arts
Hoe word je getest?
Bij een soa-test kun je op verschillende manieren worden onderzocht:
urineonderzoek (jongens)
bloedonderzoek (jongens en meisjes)
uitstrijkje (vagina meisje; keel en anus jongens en meisjes)
Dit is afhankelijk van je klachten en de manier waarop je hebt gevreeën. Daarom is het belangrijk om dit met de arts of verpleegkundige te bespreken.
Sense info, soa-test
Belangrijk!!
Chlamydia en Gonorroe zijn na 2 weken te testen.
Testen op hiv, syfilis en hepatitis B geven na 3 maanden een betrouwbare uitslag.
Namjib soa-test
NOS stories
Soa door zoenen?
Onderwerp van vandaag?
Guess ….
Trailer, what to expect when you’re expecting
Trailer: Back-up plan
B6. Zwangerschap
Leerdoelen
Je kunt beschrijven hoe de bevruchting bij de mens verloopt.
Je kunt beschrijven hoe een zwangerschap verloopt.
Je kunt uitleggen wat prenataal onderzoek is en hiervan voorbeelden noemen.
Bevruchting
Bevruchting = het versmelten van de kern van de zaadcel met de kern van de eicel. Dit gebeurt in de eileider. Zygote is een andere naam voor een bevruchte eicel
Bevruchting
Innesteling =
het zich vastzetten van een klompje cellen in het baarmoeder-slijmvlies
Video: Zaadlozing bevruchting embryonale ontwikkeling tot 4 weken
Gebeurtenissen in de video:
Zaadlozing
Ovulatie
Bevruchting
Reis naar de baarmoeder
Innesteling
Zwangerschapstest
Een zwangerschapstest is verkrijgbaar in diverse winkels; Action, Kruitvat, Etos etc.
Een vroege test kan tot 4 dagen voor de verwachtte menstruatie, de overige testen pas na de datum waarop een vrouw ongesteld had moeten worden.
Let op: Er zijn twee testen verkrijgbaar: een ovulatietest en zwangerschaptest.
Embryonale ontwikkeling
Embryonale ontwikkeling = de ontwikkeling van het ongeboren kind.
Een zwangerschap duurt 40 weken
(9 maanden)
Juiste benamingen:
Week 1 – 7 : Embryo
Week 8 – 40: Foetus (je zegt: “feutus”)
Na geboorte: Een kind
Vanaf de zaadlozing, naar bevruchting en zwangerschap tot de bevalling.
Placenta en Navelstreng
De eerste weken krijgt het embryo de voeding en zuurstof vanuit het baarmoederslijmvlies. Ondertussen wordt de placenta en navelstreng gevormd.
Bij ongeveer 12 weken, krijgt de foetus alle voeding en zuurstof vanaf de placenta via de navelstreng.
Placenta = een speciaal deel van de baarmoederwand waar bloed in bloedvaten van het embryo vlak langs het bloed van de moeder stroomt. Hierdoor kunnen stoffen worden uitgewisseld van het bloed van de moeder naar het bloed van het embryo en omgekeerd. Het bloed van de moeder stroomt niet door het embryo, maar blijft door dunne vliezen gescheiden van het bloed van het embryo.
Het embryo is door de navelstreng verbonden met de placenta. Zuurstof en voedingsstoffen gaan van het bloed van de moeder naar het bloed van het embryo. Afvalstoffen gaan van het bloed van het embryo naar het bloed van de moeder.
Placenta en navelstreng
Functie vruchtwater: bescherming tegen stoten, uitdroging en wisselingen van temperatuur
Vruchtvliezen
Vruchtwater
Placenta
Placenta bestaat uit weefsel van moeder en foetus.
De foetus krijgt zuurstof en voedingsstoffen van de moeder.
De foetus geeft koolstofdioxide en afvalstoffen af aan moeder.
Het bloed van de foetus en moeder blijft gescheiden.
Prenataal onderzoek
Prenataal: pre = voor, nataal = de geboorte
Prenataal onderzoek = onderzoek tijdens de zwangerschap om te bepalen of de moeder een grotere kans heeft op een kind met een aangeboren afwijking of erfelijke ziekte.
Meest gebruikte prenatale test: Echografie
Echo = beeld van een foetus in de baarmoeder dat met geluidsgolven wordt gemaakt.
(Door middel van geluidsgolven, dit is volledig veilig voor het embryo/foetus).
Echo’s: termijnecho, 13-wekenecho, 20- wekenecho.
Pretecho
Prenataal onderzoek
Waarbij het DNA van de foetus wordt onderzocht op genetische afwijkingen
NIPT = niet-invasieve prenatale test waarbij het DNA van de placenta wordt onderzocht. (sinds 2017 mogelijk)
Wel invasieve prenatale onderzoeken die beide een kleine vergrootte kans op een miskraam geven: Vruchtwaterpunctie (2 op de 100) en Vlokkentest (2 op de 1000)
Vruchtwaterpunctie
Vlokkentest
Tweelingen
Eeneiige tweeling
Ontstaat vanuit één bevruchte eicel.
Zelfde DNA – Ook zelfde geslacht
Twee-eiige tweeling
Ontstaat als twee eicellen beide bevrucht worden door (andere) een zaadcel.
Uniek DNA
– Verschilt als broer en zus/ z-z /b-z
B8. Geboorte
Leerdoel: Je kunt beschrijven hoe een bevalling verloopt.
Ligging van de foetus
De ligging van de foetus in de laatste weken van de zwangerschap is belangrijk voor de bevalling. Bij de indaling is het de bedoeling dat de foetus met het hoofdje naar beneden gaat liggen.
Normale ligging
Stuitligging,
ligging in de buik waarbij het kontje of een voetje van het kind als eerste naar buiten komt
Dwarsligging,
ligging in de buik waardoor het kind niet via de vagina geboren kan worden.
Keizersnede.
Fases van de bevalling
Indaling: de foetus gaat met het hoofdje naar beneden liggen.
Weeën: krachtige samentrekking van spieren in de baarmoederwand.
Ontsluiting: het wijder worden van een baarmoederhals en baarmoedermond.
Persweeën: krachtige samentrekking van spieren in de baarmoederwand en buikwand.
Uitdrijving: het naar buiten persen van een kind door krachtige persweeën.
Nageboorte
Na geboorte wordt het kindje verzorgt, slijm zal uit de mond en neus worden gehaald.
Het kindje moet nu zelfstandig adem halen.
De vrouw ondergaat nog de nageboorte:
Nageboorte = uitdrijving van de placenta, resten van de navelstreng en vruchtvliezen
Geboorte ervaren door mannen,
door een simulator
De mannen van proefkonijnen, Dennis en Valerio, hebben mogen ervaren hoe een bevalling voelt.
When Dad tries a Labour Pain Simulator
Piers Endures the Pain of Childbirth | Good Morning Britain