Lat 6 - Cicero - Pro Murena.pptx
Pro Murena - situatieschets
20 november 63 v Chr.
Lesduur is: 53 minOnderdelen in deze les
Pro Murena - situatieschets
20 november 63 v Chr.
Wat was het doel van de Pro Murena?
Oprichting van een nieuwe partij
Conflict met de senaat
Verandering van de grondwet
Verdedigen van Murena's verkiezingen
Wie was consul in 63 v.Chr.?
TIP: 63 v Chr is het jaar van de
Catiliae coniuratio
C. Antonius Hybrida
L. Licinius Murena
D. Junius Silanus
M. Tullius Cicero
DATUM 20 november 63 v Chr
Catilinae coniuratio
consul Cicero strijdt tegen de belagers van de republiek
Catilina is gevlucht (8-9 nov) - samenzweerders in Rome nog niet gevat (3 dec)
consuls voor 62 v Chr zijn verkozen
Wie zou consul worden in 62 v.Chr.?
M. Tullius Cicero
D. Junius Silanus
L. Sergius Catilina
L. Licinius Murena
POLITiEK - verkiezingen voor 62 v Chr
Catilina ← → D Iunius Silanus (optimaat, rijk, succesvol)
(met kornuiten)
S Sulpicius Rufus (goed jurist, patriciër, mensenschuw)
L Licinius Murena
LiCiNiUS MURENA
plebejer (vader succesvol onder Sulla)
onberispelijke jeugd - mee naar Mithridates (74) - quaestor - aediel
moedig in derde oorlog met Mithridates
praetor (66) - jurisdictie in Rome !!! organisatie spelen met oog op consulaat !!!
propraetor (65) in de ‘provincia Romana’
kandidaat consul (63)
63 v. Chr. → verkiezingen
Lex Tullia de Ambitu - Wet (63 v.C.) ingediend door M.T. Cicero als consul.
Zij bepaalde dat men vanaf een periode van twee jaar vóór de kandidaatstelling voor een magistratuur geen publieke spelen mocht organiseren. Zij vaardigde strenge sancties uit tegen ambitus(omkoperij bij verkiezingen).
kandidaten voeren een agressieve campagne
Catilina, Silanus, Murena, SulpiciusCicero voert "Lex Tullia de ambitu" in
Silanus en Murena verkozen
→ Catilina en Sulpicius zijn kwaad
AANKLAGERS
L SERGIUS CATILINA - uit haat tegen Murena
S SULPICIUS RUFUS - uit ontgoocheling ( “Je steunde mij en nu ben je tegen mij…”
M PORCIUS CATO Minor - wet is heilig - “wandelende geweten van Rome”
extra causam Cicero is consul.
Cicero is auteur van de Lex Tda
Cicero is strenger voor Catilina dan voor Murena
OPMERKELIJK
AANKLACHT
Catilina + Sulpicius + Cato
GEEN haatgevoelens tegen MURENA
consul Murena vraagt advies aan Cato
geen sympathie voor Catilina bij Cato en Sulpicius
Cato pleit in proces coniurationis vóór de doodstraf
Aanklacht - deel 1
Het Europees Parlement wordt regelmatig geassocieerd met integriteitsschandalen. In het recente Qatargate-schandaal werden verschillende parlementsleden beschuldigd van omkoping door buitenlandse machten zoals Qatar. Dit omvatte ook de voormalige vicevoorzitter Eva Kaili, die beschuldigd werd van corruptie en fraude. Hoewel strengere regels werden beloofd, blijven dergelijke incidenten een probleem. Opmerkelijk is dat politici zoals de Italiaanse Lara Comi en de Griekse Ioannis Lagos ondanks veroordelingen hun functies blijven uitoefenen, vaak via juridische mazen zoals deelname vanuit de gevangen
AANKLACHT (uit de repliek van Cicero)
1
2
3 crimina ambitus (electorale corruptie)
AANKLACHT (uit de repliek van Cicero)
1 reprehensio vitae (Murena’s privéleven is niet zuiver)
2
3 crimina ambitus (electorale corruptie)
Kamala Harris benadrukt haar rol als vice-president, haar inzet voor vrouwenrechten en sociale vaardigheid en haar ervaring als voormalig openbaar aanklager. Zij verdient het om president te worden.
Donald Trump benadrukt zijn authenticiteit, zakelijk succes en ervaring als voormalig president. Hij profileert zich als een leider die sterk staat tegen buitenlandse bedreigingen. Hij verdient het om president te worden.
AANKLACHT (uit de repliek van Cicero)
1 reprehensio vitae (Murena’s privéleven is niet zuiver)
2 contentio dignitatis (waardigheid minder dan die van Sulpicius)
3 crimina ambitus (electorale corruptie)
“Lex Tullia de ambitu” (p57 - illustratie)
a) huren van mensen voor de verkiezingsstoet is verboden
b) geven van gratis toegangsbewijzen voor circus-en gladiatorenspelen was verboden
(aan grote groep, wel toegestaan aan één individu)
→ ballingschap van tien jaar voor veroordeelde kandidaat
→ geldboete voor diegenen die van hen geld of voordelen hadden ontvangen
+ levenslange ontzetting van het recht om magistraturen te bekleden
c) verontschuldiging ziekte niet geldig om niet voor de rechter te verschijnen vóór ambtstermijn (tijdens zijn ambtstermijn onschendbaar - nadien had het geen effect meer).
VERDEDiGERS uit vriendschap en politieke overweging
M LICINIUS CRASSUS - juridische details
Q HORTENSIUS - juridische details (briljant in dit proces)
M TULLIUS CICERO - patriottisme - algemeen belang - pathetiek
~ Had vgls Plutarchus de nacht voordien niet geslapen omdat hij Hortensius wilde overtreffen.
VERDEDiGiNG … een delicate taak
WANT
Cicero is zelf auteur van ‘Lex Tullia de ambitu’
Hoe kan Cicero omgaan met dit probleem?
VERDEDiGiNG … een delicate taak
WANT
Cicero is zelf auteur van ‘Lex Tullia de ambitu’
ik wacht nog op de bewijzen van bedrog
grens tussen vrijgevigheid en corruptie is dun
het waren zijn vrienden…
VERDEDiGiNG … een delicate taak
WANT
Cicero is zelf auteur van ‘Lex Tullia de ambitu’
aanklagers zijn hoogstaand,
+ Cato en Sulpicius zijn vrienden en noodzakelijke politieke bondgenoten
VERDEDiGiNG … een delicate taak
WANT
Cicero is zelf auteur van ‘Lex Tullia de ambitu’
aanklagers zijn hoogstaand,
+ Cato en Sulpicius zijn vrienden en noodzakelijke politieke bondgenotenheel vriendelijk
niet beledigend --> “Sulpicius = boekenwurm” “Cato = kortzichtige neuroot”
RECHTBANK quaestio perpetua de ambitu
senatores
equites romani → rechters-gezworenen
tribuni aerarii
delegatie van comitia centuriata (populus Romanus)
→ geen hoger beroep (ev wel genadeverzoek bij het volk)
Praetor quaesitor de ambitu = voorzitter (bepaalt de strafmaat, geen stem)
in een basilica
Wat is een basilica
A
B
C
D
A
B
C
Answer D
Pro Murena - redevoering
20 november 63 v Chr.
3.2.1 Exordium
Op de dag van de verkiezingen heeft
Cicero als consul
de ‘consul designatus’ Murena
plechtig aan de goden aanbevolen.
De rechters nemen nu de plaats in van de goden.
Het uitgangspunt van Cicero is:
de rechters mogen nu niet ongedaan maken
wat de goden toen hebben ‘goedgekeurd’, nl. de verkiezing van Murena tot consul.
3.2.1 Exordium
b) praeparatio
Cicero rechtvaardigt zich met betrekking tot de drie onderwerpen ‘extra causam’, komende van Cato.
1) “Cicero is zelf consul.” ← → (antwoord) M Een consul in functie moet uit politieke solidariteit zijn opvolger verdedigen en m hij moet zorgen voor politieke continuïteit DUS C het is mijn beroepsplicht.
2) “Cicero is zelf de auteur van de ‘Lex Tullia de ambitu’.” ← → (antwoord) M Ik heb deontologische verplichtingen als advocaat om mijn cilënt te verdedigen… m en hij is trouwens niet schuldig DUS C er is geen onverenigbaarheid.
3) “Cicero is strenger voor Catilina dan voor Murena.” ← → (antwoord) Ik ben van nature zachtaardig, ik word alleen streng als het staatsbelang dit eist. Nu heb ik alle redenen tot medelijden en menselijkheid.
3.2.1 Exordium
b) praeparatio
Cicero antwoordt op de bezwaren van Sulpicius.
“Cicero steunde mij bij de consulsverkiezingen en nu, op het proces, is hij tegen mij. Hij doet de plichten van de vriendschap tekort.”
← → m Tijdens de kiescampagne heb ik me voor jou ingezet. M Ik moet je aanklacht niet steunen want iemand verdedigen is de hoogst morele verplichting van een advocaat, zelfs vreemden tegen persoonlijke vrienden EN Murena is ook mijn vriend.
Arg ad hominem Jij handelt ook zo in je beroep, Sulpicius.
Arg ab absurdo In jouw redenering zou Murena hier zonder verdediger staan en dat is in Rome ondenkbaar.
C In de toekomst zal ik voor jullie allebei doen wat jullie toekomt.
samenvattend - exordium (praeparatio)
repliek op Cato repliek op Sulpicius
(extra causam)
- uit staatsbelang “iemand verdedigen is de morele verplichting
- Murena is onschuldig van elke advocaat”
- Catilina is pas echt een monster
3.2.1 Exordium
c) partitio (overgang naar corpus)
Cicero geeft de indeling van zijn corpus (refutatio)
a) reprehensio vitae
b) contentio dignitatis
c) crimina ambitus
3.2.2 Corpus
!! Cicero heeft in zijn corpus geen ‘narratio’ nodig omdat hij als derde spreker aan bod komt !!
Reprehensio vitae Murenae = weerlegging van Murena’s immorele leven: !! zie lectuur !!
- Dit is een zwak argument
- Murena’s verblijf in Azië was eervol (3 redenen)
- Murena is geen vulgaire danser zoals Cato beweert
Besluit: De aanklagers hebben niets kunnen aanbrengen tegen Murena’s levenswijze.
Daardoor bekennen zij dat Murena een rechtschapen man is.
Laten we dus hun volgende beschuldiging behandelen.
Pro Murena - corpus [11b]
Atque harum trium partium
Atque harum trium partium prima illa
Atque harum trium partium prima illa
quae gravissima debebat esse
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
BvB
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
Atque harum trium partium prima illa
O
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
Atque harum trium partium prima illa
O
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
ut
Atque harum trium partium prima illa
O
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
ut
Atque harum trium partium prima illa
O
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
(ut
BwB-Gevolg
Atque harum trium partium prima illa
O
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
(ut illos
BwB-Gevolg
Atque harum trium partium prima illa
O
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex
BwB-Gevolg
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
BwB-Gevolg
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
BwB-Gevolg
quam vera male dicendi facultas
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
BwB-Gevolg
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
BwB-Gevolg
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
BwB-Gevolg
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit.
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
BwB-Gevolg
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit).
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
BwB-G LV O
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit).
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
BwB-G LV O
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit).
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
BvB
ita fuit infirma et levis Stijl? Tactiek?
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
BwB-G LV O
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit).
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse)
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit.)
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse) tegenpartij belachelijk maken
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit.)
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse) tegenpartij belachelijk maken
ita fuit infirma et levis
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit.)
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse) tegenpartij belachelijk maken
ita fuit infirma et levis amplificatio (zwak en onbeduidend)
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit.)
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse) tegenpartij belachelijk maken
ita fuit infirma et levis amplificatio (zwak en onbeduidend)
(ut illos lex magis quaedam accusatoria
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit.)
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse) tegenpartij belachelijk maken
ita fuit infirma et levis amplificatio (zwak en onbeduidend)
(ut illos lex magis quaedam accusatoria chiasme
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit.)
Atque harum trium partium prima illa
(quae gravissima debebat esse) tegenpartij belachelijk maken
ita fuit infirma et levis amplificatio (zwak en onbeduidend)
(ut illos lex magis quaedam accusatoria chiasme
quam vera male dicendi facultas
de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit.) ze moeten toch iets zeggen...
Obiecta est enim Asia.
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Quae
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Quae ab hoc
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est
sed in militari labore peragrata.
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est
sed in militari labore peragrata [est].
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est
sed in militari labore peragrata [est].
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est
sed in militari labore peragrata [est].
CONTRAST
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est
sed in militari labore peragrata [est].
CONTRAST
voluptatem et luxuriam militari labori
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est
sed in militari labore peragrata [est].
CONTRAST
voluptatem et luxuriam militari labori
Asia Roma
Obiecta est enim Asia.
voor de Romein ~ verderf, weeldezucht
Quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est
sed in militari labore peragrata [est].
CONTRAST
voluptatem et luxuriam militari labori
Asia Roma
subst+subst subst+adj (variatio) = ONDEUGD ‘boer en soldaat’ = DEUGD
Qui
Qui (=Murena)
Qui (=Murena)
si
Qui (=Murena)
(si
BwB-Vw
Qui (=Murena)
(si adulescens
BwB-Vw
Qui (=Murena)
(si adulescens patre suo imperatore
BwB-Vw
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore)
BwB-Vw
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore)
BwB-Vw LA
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset
BwB-Vw LA
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
… aut hostem aut patris imperium
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
… aut hostem aut patris imperium timuisse
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
… aut hostem aut patris imperium timuisse
… aut a parente repudiatus
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
… aut hostem aut patris imperium timuisse
… aut a parente repudiatus [esse]
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
… aut hostem aut patris imperium timuisse
… aut a parente repudiatus [esse]
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
… aut hostem aut patris imperium timuisse
… aut a parente repudiatus [esse] videretur.
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
… aut hostem aut patris imperium timuisse
… aut a parente repudiatus [esse] videretur.
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
… aut hostem aut patris imperium timuisse
… aut a parente repudiatus [esse] videretur.
irr H
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
… aut hostem aut patris imperium timuisse
… aut a parente repudiatus [esse] videretur.
irr H
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
… aut hostem aut patris imperium timuisse
… aut a parente repudiatus [esse] videretur.
irr H
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
papa’s kindje - heeft zelf niets moeten doen
- Cicero keert de zaken om
… aut hostem aut patris imperium timuisse
… aut a parente repudiatus [esse] videretur.
irr H
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
papa’s kindje - heeft zelf niets moeten doen
- Cicero keert de zaken om
… aut hostem aut patris imperium timuisse stijl?
… aut a parente repudiatus [esse] videretur.
irr H
Qui (=Murena)
(si adulescens (patre suo imperatore) non meruisset)
BwB-Vw LA irr V
papa’s kindje - heeft zelf niets moeten doen
- Cicero keert de zaken om
… aut hostem aut patris imperium timuisse stijl? climax, tricolon
polysyndeton, anafoor
… aut a parente repudiatus [esse] videretur.
irr H
Of had hij,
terwijl de zonen, gekleed in toga praetexta juist horen te zitten op de paarden van de triomfators,
moeten vermijden om de triomftocht van zijn vader op te luisteren
en als het ware samen met hem te triomferen voor gemeenschappelijke wapenfeiten?
Of had hij,
terwijl de zonen, gekleed in toga praetexta juist horen te zitten op de paarden van de triomfators,
moeten vermijden om de triomftocht van zijn vader op te luisteren
en als het ware samen met hem te triomferen voor gemeenschappelijke wapenfeiten?
als het ware voorbereiden op de ‘contentio dignitatis’
Of had hij,
terwijl de zonen, gekleed in toga praetexta juist horen te zitten op de paarden van de triomfators, → het was de gewoonte
moeten vermijden om de triomftocht van zijn vader op te luisteren
→ er was een militaire reden
en als het ware samen met hem te triomferen voor gemeenschappelijke wapenfeiten? → het is z’n taak dat met z’n vader te doen
als het ware voorbereiden op de ‘contentio dignitatis’
Hic vero
Hic vero, iudices,
Hic vero, iudices, et fuit
Hic vero, iudices, et fuit
Hic vero, iudices, et fuit in Asia
Hic vero, iudices, et fuit in Asia
et
Hic vero, iudices, et fuit in Asia
et viro fortissimo, parenti suo,
Hic vero, iudices, et fuit in Asia
et viro fortissimo, parenti suo,
dat voordeel
Hic vero, iudices, et fuit in Asia
et viro fortissimo, parenti suo,
dat voordeel
magno adiumento in periculis
Hic vero, iudices, et fuit in Asia
et viro fortissimo, parenti suo,
dat voordeel
magno adiumento in periculis
solacio in laboribus
Hic vero, iudices, et fuit in Asia
et viro fortissimo, parenti suo,
dat voordeel
magno adiumento in periculis
solacio in laboribus
gratulationi in victoria
Hic vero, iudices, et fuit in Asia
et viro fortissimo, parenti suo,
dat voordeel
magno adiumento in periculis
solacio in laboribus
gratulationi in victoria fuit.
Hic vero, iudices, et fuit in Asia
et viro fortissimo, parenti suo,
dat voordeel
magno adiumento in periculis
solacio in laboribus dat doel/strekking
gratulationi in victoria fuit.
Hic vero, iudices, et fuit in Asia
et viro fortissimo, parenti suo,
dat voordeel
magno adiumento in periculis
solacio in laboribus dat doel/strekking
gratulationi in victoria fuit. stijl?
Hic vero, iudices, et fuit in Asia
et viro fortissimo, parenti suo,
dat voordeel
magno adiumento in periculis
solacio in laboribus dat doel/strekking
gratulationi in victoria fuit. stijl? asyndeton - parallel -
drieledigheid
Et
Et
si habet
Et
(si habet
BwB-vw (R)
Et
(si habet Asia
BwB-vw (R)
Et
(si habet Asia suspicionem luxuriae quandam,
BwB-vw (realis)
Et
(si habet Asia suspicionem luxuriae quandam),
BwB-vw (realis)
non Asiam numquam vidisse
Et
(si habet Asia suspicionem luxuriae quandam),
BwB-vw (realis)
non Asiam numquam vidisse
sed in Asia continenter vixisse
Et
(si habet Asia suspicionem luxuriae quandam,
BwB-vw (realis)
non Asiam numquam vidisse
sed in Asia continenter vixisse laudandum est.
Et
(si habet Asia suspicionem luxuriae quandam,
BwB-vw (realis)
non Asiam numquam vidisse
sed in Asia continenter vixisse laudandum est.
Et
(si habet Asia suspicionem luxuriae quandam),
BwB-vw (realis)
non Asiam numquam vidisse
O
sed in Asia continenter vixisse laudandum est.
O
Et
(si habet Asia suspicionem luxuriae quandam),
BwB-vw (realis)
non Asiam numquam vidisse
O
sed in Asia continenter vixisse laudandum est.
O
stijl?
Et
(si habet Asia suspicionem luxuriae quandam),
BwB-vw (realis)
non Asiam numquam vidisse
O
sed in Asia continenter vixisse laudandum est.
O
stijl? homoioteleuton / polyptoton
parallellisme / antithese
Quam ob rem
Quam ob rem
(schijnrel)
Quam ob rem non Asiae nomen
(schijnrel)
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel)
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel)
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) nwd dat bij obicere
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) nwd dat bij obicere
(ex qua
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) nwd dat bij obicere
(ex qua
BvB - Asia
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia
memoria generi
honos et gloria nomini
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia ?
memoria generi
?
honos et gloria nomini
?
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia ?
memoria generi
?
honos et gloria nomini constituta est
?
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia dat voordeel
memoria generi
dat voordeel
honos et gloria nomini constituta est)
dat voordeel
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia dat voordeel
memoria generi
dat voordeel
honos et gloria nomini constituta est)
dat voordeel
sed
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia dat voordeel
memoria generi
dat voordeel
honos et gloria nomini constituta est)
dat voordeel
sed aliquod
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) O nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia dat voordeel
memoria generi
dat voordeel
honos et gloria nomini constituta est)
dat voordeel
sed aliquod
O
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) O nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia dat voordeel
memoria generi
dat voordeel
honos et gloria nomini constituta est)
dat voordeel
sed aliquod aut in Asia susceptum
O
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) O nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia dat voordeel
memoria generi
dat voordeel
honos et gloria nomini constituta est)
dat voordeel
sed aliquod aut in Asia susceptum
O
aut ex Asia deportatum
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) O nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia dat voordeel
memoria generi
dat voordeel
honos et gloria nomini constituta est)
dat voordeel
sed aliquod aut in Asia susceptum
O
aut ex Asia deportatum flagitium ac dedecus.
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) O nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia dat voordeel
memoria generi
dat voordeel
honos et gloria nomini constituta est)
dat voordeel
sed aliquod aut in Asia susceptum
O
aut ex Asia deportatum flagitium ac dedecus.
O
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) O nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia dat voordeel
memoria generi
dat voordeel
honos et gloria nomini constituta est)
dat voordeel
sed aliquod aut in Asia susceptum stijl?
O
aut ex Asia deportatum flagitium ac dedecus.
O
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) O nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia dat voordeel
memoria generi
dat voordeel
honos et gloria nomini constituta est)
dat voordeel
sed aliquod aut in Asia susceptum stijl? anafoor, hyperbaton
O tricolon, ...
aut ex Asia deportatum flagitium ac dedecus.
O
Quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit
(schijnrel) O nwd dat bij obicere
(ex qua laus familiae
BvB - Asia dat voordeel
memoria generi
Aanklacht dat voordeel
wordt iets honos et gloria nomini constituta est)
positiefs! dat voordeel
sed aliquod aut in Asia susceptum stijl? anafoor, hyperbaton
O tricolon, ...
aut ex Asia deportatum flagitium ac dedecus.
O
Meruisse vero stipendia
Meruisse vero stipendia in eo bello
Meruisse vero stipendia in eo bello
Meruisse vero stipendia in eo bello
quod
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod
BvB - bello
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum
BvB - bello
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus
BvB - bello
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo
BvB - bello sed etiam
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …→ gen van eigenschap)
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore)
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore)
LA
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime
LA
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime meruisse
LA
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime meruisse
LA
pietatis
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime meruisse
LA
pietatis
finem stipendiorum
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime meruisse
LA
pietatis
finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime meruisse
LA
pietatis
finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum fuisse
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime meruisse
LA
pietatis
finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum fuisse
Meruisse vero stipendia in eo bello
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime meruisse
LA
pietatis
finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum fuisse
felicitatis fuit.
Meruisse vero stipendia in eo bello
O
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime meruisse
LA O
pietatis
finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum fuisse
O
felicitatis fuit.
Meruisse vero stipendia in eo bello
O
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime meruisse
LA O
pietatis
finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum fuisse
O
felicitatis fuit. stijl?
Meruisse vero stipendia in eo bello
O
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime meruisse
LA O
pietatis
finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum fuisse
O
felicitatis fuit. stijl? chiasme, alliteratie, tricolon
Meruisse vero stipendia in eo bello
O
(quod tum populus Romanus non modo maximum
BvB - bello sed etiam solum gerebat)
virtutis (iets van …)
(patre imperatore) libentissime meruisse
LA O
pietatis DE morele kwaliteiten voor DE Romein
finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum fuisse
O
felicitatis fuit. stijl?
Maledicto quidem
Maledicto quidem idcirco
Maledicto quidem idcirco nihil
Maledicto quidem idcirco nihil in his rebus
Maledicto quidem idcirco nihil in his rebus loci est
Maledicto quidem idcirco nihil in his rebus loci est
gen vh geheel
Maledicto quidem idcirco nihil in his rebus loci est
gen vh geheel
quod
Maledicto quidem idcirco nihil in his rebus loci est
gen vh geheel
(quod omnia laus occupavit).
Maledicto quidem idcirco nihil in his rebus loci est
gen vh geheel
(quod omnia laus occupavit).
BwB-R
Maledicto quidem idcirco nihil in his rebus loci est
gen vh geheel
(quod omnia laus occupavit).
BwB-R
Cicero wil Azië zo snel mogelijk afhandelen
want er zijn toch geen bewijzen....
Refutatio [13-14a] → in vertaling
Cato noemt L. Murena een DANSER.
Het is een verwijt van een felle aanklager als het waarlijk verweten wordt
en van een gemene lasteraar als het valselijk verweten wordt.
En daarom, omdat jij dit gezag hebt, Marcus,
moet je niet een verwijt oprapen van op straat of van één of ander gebral van leeglopers
en
moet je niet lukraak een consul van het Romeinse volk een danser noemen
maar nagaan door welke ondeugden bovendien het noodzakelijk is dat hij voorzien is aan wie dit waarlijk wordt verweten.
Refutatio [13-14a] → in vertaling
... door welke ondeugden bovendien …
Bijna niemand danst nuchter, tenzij hij toevallig gek is,
noch in eenzaamheid
noch op een behoorlijk en eerzaam feest.
Dansen is als laatste de begeleider van een overvloedig feestmaal
een lieflijk plekje
veel genietingen.
Jij grijpt me daar dit aan dat noodzakelijk is de laatste van alle ondeugden te zijn,
je laat die achterwege, waardoor nadat ze verdwenen zijn, deze ondeugd helemaal niet kan bestaan?
Refutatio [13-14a] → in vertaling
... laatste van alle ondeugden ...
Geen enkel schandelijk feest,
geen bordeelbezoek,
geen zuippartij,
geen wellust,
geen verkwisting wordt aangetoond,
en denk je (hoewel die zaken niet gevonden worden die de naam genotzucht hebben)
dat je bij hem (bij wie je de losbandigheid zelf niet kan terugvinden)
de schaduw van de losbandigheid zal terugvinden?
Refutatio [13-14a] → in vertaling
en denk je (hoewel die zaken niet gevonden worden die de naam genotzucht hebben)
dat je bij hem (bij wie je de losbandigheid zelf niet kan terugvinden)
de schaduw van de losbandigheid zal terugvinden?
DUS kan er niks tegen het leven van L. Murena gezegd worden
helemaal niks, zeg ik, heren rechters.
GOED: de fundamenten van de verdediging zijn gelegd.
1 Reprehensio vitae
Dit is een zwak argument (lex quaedam accusatoria)
Murena’s verblijf in Azië was eervol
Geen enkel argument om aan te nemen dat Murena een danser is
DUS er is niets in te brengen tegen Murena’s levenswijze
jullie bekennen dat Murena een rechtschapen man is!
Door afstamming zijn beide kandidaten gelijk, ook wat betreft de uitoefening van hun ‘quaestura’.
Na de quaestuur wijdde Sulpicius zich aan de studie van het recht. Murena werd soldaat. Cicero geeft een ironische parallel tussen de krijgsdienst en de rechtsgeleerdheid.
Hij zet het belang van de oorlog tegen Mithridates in de verf.
Sulpicius is weliswaar voor Murena tot praetor verkozen, maar dat is louter toeval. Cicero vergelijkt hun beide praetorfuncties en concludeert: Murena heeft zich sympathiek gemaakt bij de bevolking, Sulpicius niet. Zo eenvoudig liggen de zaken.
2 Contentio dignitatis
2 Contentio dignitatis (ref 21-22 in vertaling)
Zowel Murena als Sulpicius staan hoog in aanzien.
Als Servius (Sulpicius) het zou goedvinden: ik sloot ze in één en dezelfde lofprijzing in. Maar dat vertikt hij.
Hij blijft het leger met zijn spot achtervolgen;
vooral het onderbevelhebberschap van Murena neemt hij op de korrel.
Hij meent dat het consulaat (als god het een voorrecht)
toekomt aan mannen die ononderbroken op het forum aanwezig en actief zijn.
2 Contentio dignitatis (ref 21-22 in vertaling)
“Straf”, zegt hij, “men zou gedurende zoveel jaren steeds in het leger zijn geweest,
zoveel jaren geen voet op het forum gezet hebben
en voortdurend afwezig zijn
en DAN terugkomen na zo lange afwezigheid
en
het lef hebben om een ereambt te betwisten aan hen
die om zo te zeggen hun domicilie op het forum hebben.”
2 Contentio dignitatis (ref 21-22 in vertaling)
Allereerst dit, beste Servius,
je weet goed hoe die voortdurende aanwezigheid van ons op het forum de mensen soms tegensteekt,
soms zelfs de keel uithangt!
Inderdaad, ikzelf heb er het grootste profijt uit getrokken, toen ik mijn dienstbetoon kon tentoon spreiden onder de ogen van het kiezerspubliek.
TOCH moest ik mijn uiterste best doen om te voorkomen dat de mensen mij beu werden
misschien verging het jou net evenzo!
In elk geval zo het voor mij en jou geen verlies geweest zijn mocht men ons een tijdlang gemist hebben!
3 Crimina ambitus
Cicero richt zich vooral tot Cato. De rechters mogen zich niet laten beïnvloeden door het prestige van Cato. Cicero geeft een ironische beschouwing over het stoïcisme en over de overdreven opvattingen van Cato.
Hij weerlegt ook de beschuldigingen ‘de ambitu’: Alles was wettelijk. En trouwens… zelfs Cato is niet consequent in zijn principes (arg ad hominem).
Besluit: Door Murena te vervolgen schept Cato een groot gevaar voor de staat (… Catilina!!!) De continuïteit van het staatsgezag mag nu geenszins onderbroken worden, Murena moet blijven.
Pro Murena - Corpus
reprehensio vitae Murenae (is weerlegd)
contentio dignitatis
Murena en Sulpicius zijn gelijk wat geboorte betreft
ironische vgl tussen Murena de soldaat en Sulpicius de advocaat
Murena werd eerder consul dan Sulpicius → toeval, populairder
crimina ambitus (tot Cato)
ironisch over stoïcisme
Cato is zelf niet consequent
Cicero wijst de rechters op het gevaar voor Catilina!
3.2.3 Peroratio
Heb medelijden met de beklagenswaardige toestand van Murena. Denk aan zijn gezondheid, denk aan wat een veroordeling hem zou kosten, denk aan de weinig benijdenswaardige positie van een consul in deze tijden.
Er zijn pijnlijke gevolgen bij zijn veroordeling voor Murena, voor zijn moeder en voor zijn broer. Spreek Murena vrij omwille van uw goedheid voor de staat, voor zijn familie … voor…
Als consul sta ik er borg voor dat het algemeen welzijn in Murena een betrouwbare verdediger zal vinden.
Pro Murena - peroratio
commiseratio en commendatio
Pro Murena - besluit
20 november 63 v Chr.
Murena wordt vrijgesproken
“Niets is meer wenselijk voor de huidige toestand van de republiek
dan dat er op 1 januari twee consuls zijn.”
NIET ‘iustum’ van ‘genus iudicale’
WEL ‘utile’ van ‘genus deliberativum’ → aangekondigd in exordium SALUS COMMUNIS
(meer over de toekomst)
!! Manipulatie van ‘genus causae’ (vermeldt deze niet in z’n politieke ‘orationes consulares’)
lectuuropdracht - voorbereiding op versio [refutatio 22b]
