Welkom
Leesboek
Lesboek
Etui
Zuidplanner
Zuidschrift
Chromebook
minute
second
Welkom
Leesboek
Lesboek
Etui
Zuidplanner
Zuidschrift
Chromebook
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
inleiding - het eerste deel van een tekst
middenstuk - het deel tussen inleiding en slot
slot - het laatste deel van een tekst
anekdote - een kort, meestal grappig, waargebeurd verhaaltje
conclusie - de hoofdgedachte aan het einde van een tekst
samenvatting - een korte herhaling van de belangrijkste punten
signaalwoord - een woord dat laat zien hoe tekstdelen met elkaar samenhangen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
aanbeveling - een advies in het slot van een tekst
toekomstverwachting - iets wat volgens de schrijver later kan gebeuren
nieuwsbericht - een informerende tekst waarin de belangrijkste informatie vooraan staat
Deze slide heeft geen instructies
Hoe bouw je een tekst op?
Open bij het vertrouwde idee dat veel teksten een vaste opbouw hebben. Het middenstuk staat in de titel, maar de focus van deze les ligt inhoudelijk vooral op inleiding en slot zoals in de input beschreven.
Lesdoel
Ik kan de inleiding en het slot van een tekst schrijven en herkennen
Onderwerp § 5 Inleiding en slot
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij een goede inleiding of een goed slot?
Gebruik de opbrengst om voorkennis te activeren. Verwachte woorden: begin, einde, aandacht, onderwerp, conclusie, samenvatting, vraag, anekdote.
De opbouw van veel teksten
Veel teksten bestaan uit drie delen:
inleiding
middenstuk
slot
Elk deel heeft een eigen functie in de tekst.
Houd het middenstuk hier bewust kort: het vormt het gedeelte tussen begin en einde, maar de kern van deze les is wat inleiding en slot doen.
Wat is een inleiding?
De inleiding is het eerste deel van een tekst.
Dit deel bestaat meestal uit één of enkele alinea's.
Deze slide heeft geen instructies
Functie 1 van de inleiding
Een inleiding moet de lezer nieuwsgierig maken naar de rest van de tekst.
Daardoor wil de lezer verder lezen.
Benadruk dat een inleiding dus niet alleen 'het begin' is, maar een doel heeft: aandacht vasthouden.
Nieuwsgierig maken
Dat gebeurt vaak met:
een voorbeeld
een anekdote
Een anekdote is een kort, meestal grappig, waargebeurd verhaaltje.
Leg uit dat 'meestal grappig' niet betekent dat elke anekdote grappig moet zijn; het gaat om een kort, pakkend verhaal.
Functie 2 van de inleiding
Een inleiding maakt ook duidelijk waar de tekst over gaat.
Dat kan bijvoorbeeld door één of meer vragen te stellen die later in de tekst worden beantwoord.
Wijs erop dat zo'n vraag het onderwerp aankondigt én spanning opbouwt: de lezer verwacht een antwoord verderop.
Wat is een slot?
Het slot is het laatste deel van een tekst.
Ook een slot kan bestaan uit één of meer alinea's.
Deze slide heeft geen instructies
Wat staat vaak in een slot?
In een slot vind je meestal:
een conclusie: de hoofdgedachte van de tekst
of een korte samenvatting
Het slot rondt de tekst af.
Noem eventueel dat niet elk slot beide bevat; vaak is het een conclusie óf een samenvatting.
Signaalwoorden in het slot
Samenvatting
Een conclusie herken je vaak aan signaalwoorden als:
dus
daarom
Een samenvatting herken je vaak aan signaalwoorden als:
kortom
al met al
Conclusie
Maak duidelijk dat signaalwoorden helpen bij het herkennen van de functie van een tekstdeel, maar dat ze niet altijd letterlijk aanwezig hoeven te zijn.
Wat kan nog meer in een slot?
Soms bevat een slot ook:
een aanbeveling: een advies
een aansluiting bij de inleiding
een toekomstverwachting
Leg bij 'aansluiting bij de inleiding' uit dat een tekst dan mooi rond wordt: het slot grijpt terug op het begin.
Niet elke tekst heeft een echt slot
Sommige teksten hebben geen duidelijke afronding.
Dan eindigt de tekst zonder echte conclusie of samenvatting.
Dit voorkomt de misvatting dat elke tekst altijd netjes met dezelfde soort slotzin eindigt.
Welke functie hoort niet bij de inleiding?
Nieuwsgierig maken
Onderwerp noemen
Tekst afronden
Vragen stellen
De inleiding trekt aandacht en maakt het onderwerp duidelijk; afronden hoort bij het slot.
Vul de juiste woorden in
De inleiding is het eerste deel van een tekst. Dit deel moet de lezer nieuwsgierig maken. Dat kan met een voorbeeld of een anekdote. De inleiding maakt ook duidelijk wat het onderwerp van de tekst is.
Alle woorden komen letterlijk of bijna letterlijk uit het behandelde deel over de inleiding.
Samengevat
De inleiding trekt aandacht en noemt het onderwerp.
Het slot rondt de tekst af met een conclusie, samenvatting of iets extra's zoals advies of toekomstverwachting.
Bij een nieuwsbericht ontbreekt zo'n duidelijk slot vaak.
Deze slide landt het centrale onderscheid nog één keer compact voordat de begrippenlijst volgt.
Welk signaalwoord past het best bij een conclusie?
kortom
dus
al met al
vervolgens
'Dus' en 'daarom' wijzen vaak op een conclusie. 'Kortom' en 'al met al' passen vaker bij een samenvatting.
Wat kan soms ook in een slot staan?
een aanbeveling
een hoofdstuk
een bronlijst
een titel
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is aansluiting bij de inleiding handig in een slot?
Bespreek dat een slot kan aansluiten bij de inleiding, zodat de tekst 'rond' aanvoelt. Goede antwoorden noemen teruggrijpen op het begin, hetzelfde voorbeeld of dezelfde vraag opnieuw oppakken.
Het nieuwsbericht als voorbeeld
Een nieuwsbericht heeft vaak geen echt slot.
De belangrijkste informatie staat meteen aan het begin. Daarna volgt extra informatie.
Koppel dit aan tekstdoel: een nieuwsbericht wil snel informeren, daarom staat de kern direct vooraan.
Waarom heeft een nieuwsbericht vaak geen echt slot?
Het is altijd te kort
De kern staat vooraan
Er is geen onderwerp
Er staan geen alinea's in
Een nieuwsbericht wil snel informeren; daarom staat de belangrijkste informatie direct aan het begin.
Vul de juiste woorden in
In een slot vind je vaak een conclusie of een korte samenvatting. Een nieuwsbericht heeft vaak geen echt slot, omdat de belangrijkste informatie al aan het begin staat.
Deze invuloefening verbindt de kern van het slot met de uitzondering van het nieuwsbericht.
Wat is één inzicht uit deze les dat je wilt onthouden?
Reflectievraag zonder goed of fout. Laat leerlingen kort benoemen wat ze meenemen, bijvoorbeeld functies van inleiding en slot of het nieuwsbericht als uitzondering.
Welk onderdeel van deze les vond je het lastigst?
Reflectievraag zonder goed of fout. Mogelijke antwoorden: signaalwoorden, verschil tussen conclusie en samenvatting, herkennen van een inleiding.