Anatomie en fysiologie
Anatomie en fysiologie
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat anatomie en fysiologie zijn, waarom ze samenhangen, wat de anatomische houding is en de tien orgaanstelsels in het Nederlands benoemen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden koppel jij aan anatomie en fysiologie?
Gebruik de woordwolk om voorkennis te activeren. Verwachte woorden: lichaam, botten, organen, spieren, werking, ademhaling, hart.
Wat is anatomie?
Anatomie bestudeert de bouw van het lichaam.
Het gaat om vorm, plaats en samenhang van lichaamsdelen.
Voorbeelden: botten, spieren, organen en bloedvaten.
De vraag is vooral: hoe zit het lichaam in elkaar?
Benadruk dat anatomie over structuur gaat: wat je kunt aanwijzen, benoemen en lokaliseren in het lichaam.
Wat is fysiologie?
Fysiologie bestudeert de werking van het lichaam.
Het gaat om processen zoals ademhalen, verteren en bewegen.
Ook de samenwerking tussen organen hoort hierbij.
De vraag is vooral: hoe werkt het lichaam?
Laat het verschil met anatomie scherp zien: anatomie = bouw, fysiologie = werking.
Bouw en werking horen bij elkaar
Een lichaamsdeel heeft een bepaalde vorm en plaats omdat het een bepaalde functie heeft. Daarom kom je anatomie en fysiologie meestal samen tegen.
Voorbeeld:
longblaasjes hebben een groot oppervlak
daardoor kan gaswisseling snel verlopen
de bouw ondersteunt dus de werking
Gebruik eventueel nog een tweede voorbeeld: gewrichten hebben een vorm die bepaalde bewegingen mogelijk maakt.
Voorbeelden van samenhang
Hart: gespierde wand → kan bloed rondpompen
Dunne darm: darmplooien en darmvlokken → groot opnameoppervlak
Botten: stevig weefsel → geven steun en bescherming
Spieren: spiervezels kunnen samentrekken → maken beweging mogelijk
Laat leerlingen zien dat je functie vaak beter begrijpt als je eerst naar de bouw kijkt.
Welke omschrijving past bij fysiologie?
De werking van het lichaam
De vorm van botten
De plaats van organen
De namen van spieren
Toetst het onderscheid tussen bouw en werking. De afleiders horen bij anatomie.
Bouw en functie
In de les heb je gezien dat anatomie gaat over de bouw van het lichaam en fysiologie over de werking. Je bestudeert ze vaak samen, omdat de bouw van een lichaamsdeel de werking ondersteunt.
Alle kernwoorden komen letterlijk uit de voorgaande slides terug.
De anatomische houding
De anatomische houding is een afgesproken standaardpositie van het lichaam.
lichaam rechtop
gezicht naar voren
armen langs het lichaam
handpalmen naar voren
voeten naar voren
Benadruk dat dit geen gewone ontspannen houding is, maar een referentiehouding.
Waarom gebruiken we die houding?
Om het lichaam steeds op dezelfde manier te beschrijven
Om verwarring over links, rechts, voor en achter te voorkomen
Om de plaats van organen en structuren duidelijk aan te geven
Om in zorg en onderwijs precies te communiceren
Wijs erop dat links en rechts altijd vanuit de persoon zelf worden bekeken, niet vanuit de kijker.
Oriëntatie in het lichaam
Vanuit de anatomische houding kun je lichaamsdelen goed beschrijven.
boven en onder
voor en achter
links en rechts
dichtbij of verder van een ander lichaamsdeel
Je kunt hier kort de termen craniaal/caudaal, ventraal/dorsaal en proximaal/distaal mondeling noemen als verdieping, maar ze hoeven niet op de slide.
Waarom gebruiken we de anatomische houding?
Om spieren te trainen
Om groei te meten
Om precies te beschrijven
Om sneller te bewegen
De kern is eenduidige communicatie over plaats en richting in het lichaam.
Standaardhouding
De anatomische houding is een afgesproken standaardpositie van het lichaam. Daarbij kijkt het gezicht naar voren en wijzen de handpalmen naar voren. Zo kun je links en rechts steeds op dezelfde manier beschrijven.
Controleert zowel de kenmerken als het doel van de anatomische houding.
De tien orgaanstelsels
Het menselijk lichaam wordt vaak ingedeeld in tien orgaanstelsels. Elk stelsel bestaat uit organen die samenwerken aan een bepaalde taak.
In de volgende slides staan de tien stelsels in het Nederlands.
Houd dezelfde benamingen consequent aan in de volgende slides.
Orgaanstelsels 1 t/m 5
Beenderstelsel
Spierstelsel
Zenuwstelsel
Hormoonstelsel
Bloedvatenstelsel
Stelsels 4–5
Stelsels 1–3
Noem eventueel kort de hoofdtaak van elk stelsel mondeling, maar houd de slide bij naamgeving.
Orgaanstelsels 6 t/m 10
Stelsels 9–10
Stelsels 6–8
Ademhalingsstelsel
Spijsverteringsstelsel
Uitscheidingsstelsel
Voortplantingsstelsel
Huidstelsel
Als in de gebruikte methode andere benamingen voorkomen, sluit daar mondeling op aan, maar verander de lijst op de slide niet.
Samenwerking van orgaanstelsels
Orgaanstelsels werken niet apart, maar juist samen.
Voorbeeld bij bewegen:
spierstelsel trekt samen
beenderstelsel geeft stevigheid
zenuwstelsel stuurt aan
bloedvatenstelsel voert zuurstof en voedingsstoffen aan
Dit verbindt het onderdeel over orgaanstelsels terug aan anatomie en fysiologie: bouw van stelsels en hun werking samen.
Kern van de les
Anatomie gaat over de bouw van het lichaam.
Fysiologie gaat over de werking van het lichaam.
Je bestudeert ze vaak samen, omdat bouw en functie elkaar beïnvloeden.
De anatomische houding is de vaste referentie om het lichaam te beschrijven.
Het lichaam bestaat uit tien orgaanstelsels die samenwerken.
Deze slide heeft geen instructies
Welk stelsel stuurt het lichaam aan bij bewegen?
Huidstelsel
Zenuwstelsel
Uitscheidingsstelsel
Voortplantingsstelsel
Sluit aan bij het voorbeeld over samenwerking van orgaanstelsels bij bewegen.
Orgaanstelsels samenwerken
Het lichaam bestaat uit tien orgaanstelsels. Bij bewegen trekt het spierstelsel samen, geeft het beenderstelsel stevigheid en voert het bloedvatenstelsel zuurstof en voedingsstoffen aan.
Verbindt de lijst met orgaanstelsels aan hun samenwerking in een concreet voorbeeld.
Begrippenlijst
anatomie - leer van de bouw van het lichaam
fysiologie - leer van de werking van het lichaam
anatomische houding - afgesproken standaardhouding om het lichaam te beschrijven
orgaan - deel van het lichaam met een eigen taak
orgaanstelsel - groep organen die samenwerken
functie - werking of taak van een lichaamsdeel
structuur - bouw of vorm van een lichaamsdeel
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
beenderstelsel - alle botten samen die steun en bescherming geven
spierstelsel - alle spieren samen die beweging mogelijk maken
zenuwstelsel - stelsel dat prikkels verwerkt en het lichaam aanstuurt
hormoonstelsel - stelsel dat processen regelt met hormonen
bloedvatenstelsel - stelsel dat bloed door het lichaam vervoert
ademhalingsstelsel - stelsel voor opname van zuurstof en afgifte van koolstofdioxide
spijsverteringsstelsel - stelsel dat voedsel verteert en voedingsstoffen opneemt
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
uitscheidingsstelsel - stelsel dat afvalstoffen uit het lichaam verwijdert
voortplantingsstelsel - stelsel dat betrokken is bij voortplanting
huidstelsel - huid met beschermende en regelende functies
Deze slide heeft geen instructies