Anatomie en fysiologie

Anatomie en fysiologie

1 / 24
volgende
Slide 1: Tekstslide
Nieuwe lesbewerker

In deze les zitten 24 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Anatomie en fysiologie

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat anatomie en fysiologie zijn, waarom ze samenhangen, wat de anatomische houding is en de tien orgaanstelsels in het Nederlands benoemen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden koppel jij aan anatomie en fysiologie?

Gebruik de woordwolk om voorkennis te activeren. Verwachte woorden: lichaam, botten, organen, spieren, werking, ademhaling, hart.

Wat is anatomie?

  • Anatomie bestudeert de bouw van het lichaam.

  • Het gaat om vorm, plaats en samenhang van lichaamsdelen.

  • Voorbeelden: botten, spieren, organen en bloedvaten.

  • De vraag is vooral: hoe zit het lichaam in elkaar?

Benadruk dat anatomie over structuur gaat: wat je kunt aanwijzen, benoemen en lokaliseren in het lichaam.

Wat is fysiologie?

  • Fysiologie bestudeert de werking van het lichaam.

  • Het gaat om processen zoals ademhalen, verteren en bewegen.

  • Ook de samenwerking tussen organen hoort hierbij.

  • De vraag is vooral: hoe werkt het lichaam?

Laat het verschil met anatomie scherp zien: anatomie = bouw, fysiologie = werking.

Bouw en werking horen bij elkaar

Een lichaamsdeel heeft een bepaalde vorm en plaats omdat het een bepaalde functie heeft. Daarom kom je anatomie en fysiologie meestal samen tegen.


Voorbeeld:

  • longblaasjes hebben een groot oppervlak

  • daardoor kan gaswisseling snel verlopen

  • de bouw ondersteunt dus de werking

Gebruik eventueel nog een tweede voorbeeld: gewrichten hebben een vorm die bepaalde bewegingen mogelijk maakt.

Voorbeelden van samenhang

  • Hart: gespierde wand → kan bloed rondpompen

  • Dunne darm: darmplooien en darmvlokken → groot opnameoppervlak

  • Botten: stevig weefsel → geven steun en bescherming

  • Spieren: spiervezels kunnen samentrekken → maken beweging mogelijk

Laat leerlingen zien dat je functie vaak beter begrijpt als je eerst naar de bouw kijkt.

Welke omschrijving past bij fysiologie?

A

De werking van het lichaam

B

De vorm van botten

C

De plaats van organen

D

De namen van spieren

Toetst het onderscheid tussen bouw en werking. De afleiders horen bij anatomie.

Bouw en functie

In de les heb je gezien dat anatomie gaat over de bouw van het lichaam en fysiologie over de werking. Je bestudeert ze vaak samen, omdat de bouw van een lichaamsdeel de werking ondersteunt.

anatomie
fysiologie
bouw
werking
orgaan
houding
plaats
stelsel

Alle kernwoorden komen letterlijk uit de voorgaande slides terug.

De anatomische houding

De anatomische houding is een afgesproken standaardpositie van het lichaam.


  • lichaam rechtop

  • gezicht naar voren

  • armen langs het lichaam

  • handpalmen naar voren

  • voeten naar voren

Benadruk dat dit geen gewone ontspannen houding is, maar een referentiehouding.

Waarom gebruiken we die houding?

  • Om het lichaam steeds op dezelfde manier te beschrijven

  • Om verwarring over links, rechts, voor en achter te voorkomen

  • Om de plaats van organen en structuren duidelijk aan te geven

  • Om in zorg en onderwijs precies te communiceren

Wijs erop dat links en rechts altijd vanuit de persoon zelf worden bekeken, niet vanuit de kijker.

Oriëntatie in het lichaam

Vanuit de anatomische houding kun je lichaamsdelen goed beschrijven.


  • boven en onder

  • voor en achter

  • links en rechts

  • dichtbij of verder van een ander lichaamsdeel

Je kunt hier kort de termen craniaal/caudaal, ventraal/dorsaal en proximaal/distaal mondeling noemen als verdieping, maar ze hoeven niet op de slide.

Waarom gebruiken we de anatomische houding?

A

Om spieren te trainen

B

Om groei te meten

C

Om precies te beschrijven

D

Om sneller te bewegen

De kern is eenduidige communicatie over plaats en richting in het lichaam.

Standaardhouding

De anatomische houding is een afgesproken standaardpositie van het lichaam. Daarbij kijkt het gezicht naar voren en wijzen de handpalmen naar voren. Zo kun je links en rechts steeds op dezelfde manier beschrijven.

standaardpositie
gezicht
handpalmen
beschrijven
rusthouding
rug
voeten
vergelijken

Controleert zowel de kenmerken als het doel van de anatomische houding.

De tien orgaanstelsels

Het menselijk lichaam wordt vaak ingedeeld in tien orgaanstelsels. Elk stelsel bestaat uit organen die samenwerken aan een bepaalde taak.


In de volgende slides staan de tien stelsels in het Nederlands.

Houd dezelfde benamingen consequent aan in de volgende slides.

Orgaanstelsels 1 t/m 5

  • Beenderstelsel

  • Spierstelsel

  • Zenuwstelsel

  • Hormoonstelsel

  • Bloedvatenstelsel

Stelsels 4–5

Stelsels 1–3

Noem eventueel kort de hoofdtaak van elk stelsel mondeling, maar houd de slide bij naamgeving.

Orgaanstelsels 6 t/m 10

Stelsels 9–10

Stelsels 6–8

  • Ademhalingsstelsel

  • Spijsverteringsstelsel

  • Uitscheidingsstelsel

  • Voortplantingsstelsel

  • Huidstelsel

Als in de gebruikte methode andere benamingen voorkomen, sluit daar mondeling op aan, maar verander de lijst op de slide niet.

Samenwerking van orgaanstelsels

Orgaanstelsels werken niet apart, maar juist samen.


Voorbeeld bij bewegen:

  • spierstelsel trekt samen

  • beenderstelsel geeft stevigheid

  • zenuwstelsel stuurt aan

  • bloedvatenstelsel voert zuurstof en voedingsstoffen aan

Dit verbindt het onderdeel over orgaanstelsels terug aan anatomie en fysiologie: bouw van stelsels en hun werking samen.

Kern van de les

  • Anatomie gaat over de bouw van het lichaam.

  • Fysiologie gaat over de werking van het lichaam.

  • Je bestudeert ze vaak samen, omdat bouw en functie elkaar beïnvloeden.

  • De anatomische houding is de vaste referentie om het lichaam te beschrijven.

  • Het lichaam bestaat uit tien orgaanstelsels die samenwerken.

Deze slide heeft geen instructies

Welk stelsel stuurt het lichaam aan bij bewegen?

A

Huidstelsel

B

Zenuwstelsel

C

Uitscheidingsstelsel

D

Voortplantingsstelsel

Sluit aan bij het voorbeeld over samenwerking van orgaanstelsels bij bewegen.

Orgaanstelsels samenwerken

Het lichaam bestaat uit tien orgaanstelsels. Bij bewegen trekt het spierstelsel samen, geeft het beenderstelsel stevigheid en voert het bloedvatenstelsel zuurstof en voedingsstoffen aan.

tien
spierstelsel
beenderstelsel
bloedvatenstelsel
acht
huidstelsel
ademhalingsstelsel
hormoonstelsel

Verbindt de lijst met orgaanstelsels aan hun samenwerking in een concreet voorbeeld.

Begrippenlijst

anatomie - leer van de bouw van het lichaam

fysiologie - leer van de werking van het lichaam

anatomische houding - afgesproken standaardhouding om het lichaam te beschrijven

orgaan - deel van het lichaam met een eigen taak

orgaanstelsel - groep organen die samenwerken

functie - werking of taak van een lichaamsdeel

structuur - bouw of vorm van een lichaamsdeel

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

beenderstelsel - alle botten samen die steun en bescherming geven

spierstelsel - alle spieren samen die beweging mogelijk maken

zenuwstelsel - stelsel dat prikkels verwerkt en het lichaam aanstuurt

hormoonstelsel - stelsel dat processen regelt met hormonen

bloedvatenstelsel - stelsel dat bloed door het lichaam vervoert

ademhalingsstelsel - stelsel voor opname van zuurstof en afgifte van koolstofdioxide

spijsverteringsstelsel - stelsel dat voedsel verteert en voedingsstoffen opneemt

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

uitscheidingsstelsel - stelsel dat afvalstoffen uit het lichaam verwijdert

voortplantingsstelsel - stelsel dat betrokken is bij voortplanting

huidstelsel - huid met beschermende en regelende functies

Deze slide heeft geen instructies