Lichtbundels en lenzen
Lichtbundels en lenzen
Open met het centrale idee van de les: licht gaat rechtdoor, maar met een lens kun je de richting van een hele lichtbundel veranderen.
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe je een lichtbundel verandert met een bolle lens of een holle lens.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden denk je bij lichtbundel en lens?
Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: licht, stralen, bril, vergrootglas, bol, hol, buigen, samen, uit elkaar.
Wat is een lichtbundel?
Een lichtbundel is een groep lichtstralen
Lichtstralen lopen in een bepaalde richting
De vorm van de bundel kan veranderen
Je kunt bundels laten samenkomen of uit elkaar laten gaan
Benadruk dat leerlingen in tekeningen vaak losse lichtstralen zien, maar dat een lichtbundel uit meerdere stralen bestaat.
Drie soorten lichtbundels
Divergente lichtbundel: stralen gaan uit elkaar
Convergente lichtbundel: stralen gaan naar elkaar toe
Evenwijdige lichtbundel: stralen blijven op gelijke afstand
Gebruik eventueel bordtekeningen met drie simpele lijnfiguren: uit elkaar, naar elkaar toe en parallel.
Divergent, convergent, evenwijdig
Een lichtbundel herken je aan de richting van de stralen.
Uit elkaar → divergent
Naar elkaar toe → convergent
Naast elkaar zonder elkaar te naderen → evenwijdig
Wijs op het verschil tussen 'naar elkaar toe' en 'elkaar al kruisen'. Convergent betekent dat de stralen die kant op gaan.
Hoe verander je een bundel?
Met een lens
Een lens buigt lichtstralen af
Daardoor verandert de vorm van de lichtbundel
Er zijn twee belangrijke soorten: bolle lens en holle lens
Houd het hier algemeen. De precieze werking van bol en hol komt op de volgende slides.
Welke lichtbundel gaat naar elkaar toe?
evenwijdig
divergent
convergent
gebogen
Controleert de drie soorten lichtbundels. 'Gebogen' is een plausibele afleider, maar geen soort lichtbundel uit deze les.
Maak de zinnen compleet
Een lichtbundel is een groep lichtstralen. Bij een divergente bundel gaan de stralen uit elkaar. Bij een evenwijdige bundel blijven de stralen op gelijke afstand.
Alle woorden komen letterlijk uit de voorgaande slides over soorten lichtbundels.
De bolle lens
Midden dikker dan de randen
Heeft een convergerende werking
Lichtstralen gaan meer naar elkaar toe
Gebruik consequent de term 'bolle lens' en koppel die direct aan 'convergerende werking'.
Convergerende werking
Een bolle lens maakt een bundel meer convergent
Evenwijdige stralen kunnen na de lens naar elkaar toe gaan
Divergente stralen kunnen minder divergent worden of convergent worden
Formuleer voorzichtig: de lens verandert de richting van de stralen, niet het licht zelf. 'Meer convergent' is voor deze klas een bruikbare samenvatting.
Wat doet een bolle lens?
Voorbeelden van verandering:
Evenwijdig → convergent
Divergent → minder divergent of convergent
De stralen worden naar elkaar toe gebogen
Als leerlingen al van brandpunt hebben gehoord, mag je het noemen, maar het hoeft niet op de slide omdat het niet in deze begrippenlijst staat.
Welke lens heeft een convergerende werking?
holle lens
bolle lens
platte lens
gebogen lens
Toetst de koppeling bolle lens = convergerende werking.
Vul de juiste woorden in
Een bolle lens is in het midden dikker dan de randen. Deze lens heeft een convergerende werking. Evenwijdige stralen kunnen na de lens convergent worden.
Herhaalt vorm, werking en effect van de bolle lens in één oefening.
De holle lens
Midden dunner dan de randen
Heeft een divergerende werking
Lichtstralen gaan meer uit elkaar
Zet de bolle en holle lens duidelijk tegenover elkaar: dik midden versus dun midden.
Divergerende werking
Een holle lens maakt een bundel meer divergent
Evenwijdige stralen gaan na de lens uit elkaar
Convergente stralen kunnen minder convergent worden
Benadruk opnieuw dat de richting verandert door afbuiging in de lens.
Wat doet een holle lens?
Voorbeelden van verandering:
Evenwijdig → divergent
Convergent → minder convergent of divergent
De stralen worden uit elkaar gebogen
Laat leerlingen het patroon zelf zien: bol = naar elkaar toe, hol = uit elkaar.
Bolle lens en holle lens
Bolle lens
Midden dunner
Divergerende werking
Stralen meer uit elkaar
Midden dikker
Convergerende werking
Stralen meer naar elkaar toe
Holle lens
Deze vergelijkingsslide helpt bij het samenvatten van de kernverschillen voor het begrippenwerk.
Hoe kan je een lichtbundel veranderen?
lens → richting van lichtstralen verandert → vorm van de lichtbundel verandert
Bolle lens: maakt de bundel meer convergent
Holle lens: maakt de bundel meer divergent
Dit is de inhoudelijke landing van de les en beantwoordt direct de centrale vraag.
Wat doet een holle lens met evenwijdige stralen?
maakt ze convergent
laat ze recht omlaag gaan
maakt ze divergent
houdt ze gelijk
De juiste koppeling is: holle lens → divergerende werking → evenwijdig wordt divergent.
Maak de samenvatting af
Een holle lens is in het midden dunner. Die lens heeft een divergerende werking. Een bolle lens maakt een bundel juist meer convergent.
Deze oefening laat leerlingen de twee lenzen direct met elkaar vergelijken.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen in eigen woorden samenvatten wat ze meenemen uit de les. Goede antwoorden noemen bijvoorbeeld bolle lens, holle lens, convergent, divergent of het veranderen van een lichtbundel.
Wat vond je het lastigst?
Gebruik dit als korte metacognitieve terugblik. Mogelijke punten: verschil tussen bol en hol, woorden convergent/divergent, tekeningen van stralen.
Begrippen
lichtbundel - een groep lichtstralen
divergente lichtbundel - een bundel waarbij de lichtstralen uit elkaar gaan
convergente lichtbundel - een bundel waarbij de lichtstralen naar elkaar toe gaan
evenwijdige lichtbundel - een bundel waarbij de lichtstralen evenwijdig lopen
lens - doorzichtig voorwerp dat lichtstralen afbuigt
bolle lens - lens die in het midden dikker is dan aan de randen
holle lens - lens die in het midden dunner is dan aan de randen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
convergerende werking - werking waarbij lichtstralen meer naar elkaar toe gaan
divergerende werking - werking waarbij lichtstralen meer uit elkaar gaan
Deze slide heeft geen instructies