Thema 2 - Bewegingsstelsel

Bewegingsstel 30/4/2026 Julie boute

Chronische zorgproblematieken 1



Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY

1 / 59
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 59 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Bewegingsstel 30/4/2026 Julie boute

Chronische zorgproblematieken 1



Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY

Agenda lessen

23/4/26

1

2

3

4

5

6

7

8

30/4/26: lesbezoek

7/5/26: Evaluatie de huid

21/5/26: Evaluatie het bewegingsstelsel

27/5/26 EXTRA LESDAG!!! Ipv 14/5

28/5/26: evaluatie het hormoonstelsel

4/6/26: evaluatie het spijsverteringsstelsel + indienen beide opdrachten

11/6/26: evaluatie het urinewegstelsel + overlopen opdrachten

2


INHOUD LESSEN

8 LESSEN

In deze module behandelen we volgende thema’s:


  • De huid

    • Het bewegingsstelsel

    • Het endocrien stelsel

    • Het spijsverteringsstelsel

    • Het urinewegstelsel


3

Betekenis sjablonen

Doelstellingen

Opdracht/

oefening

Individuele opdracht

Per twee

Videofragment


4

Groep

Opdracht

LEERDOELEN

Na dit hoofdstuk kan je van het bewegingsstelsel:


  1. De bouw benoemen

  2. De onderdelen opsommen

  3. De werking toelichten

  4. De werking bij geriatrische zorgvrager kunnen toelichten

  5. Zorgproblemen/symptomen herkennen

  6. Beschermingsmaatregelen om het comfort en veiligheid te waarborgen benoemen

  7. Veranderingen kunnen observeren en rapporteren

  8. De zorgkundige acties

  9. Advies geven over verschillende hulpmiddelen

  10. Zorg aanpassen aan de zorgproblemen van de cliënt

2 lessen


5

1

Anatomie: de bouw van het bewegingsstelsel

6


Even bewegen


7


Wat van het lichaam gebruikten jullie net tijdens de opwarming?

8

Bestaat uit…


  • Beenderen

  • Gewrichten

  • Spieren

1. Anatomie: de bouw van het bewegingsstelsel

Jullie krijgen een blanco oefenblad.

Probeer hierop al eens te noteren wat je herkent.

+/- 3min

Individuele oefening

17

18

19



20


21


22

23

.

24

25

26

27

5

6

7

8

9

10

.

11

12

13


14

15

.

16

1

.

2

3

4

Agenda lessen

23/4/26

1

2

3

4

5

6

7

8

30/4/26: lesbezoek

7/5/26: Evaluatie de huid

21/5/26: Evaluatie het bewegingsstelsel

27/5/26 EXTRA LESDAG!!! Ipv 14/5

28/5/26: evaluatie het hormoonstelsel

4/6/26: evaluatie het spijsverteringsstelsel + indienen beide opdrachten

11/6/26: evaluatie het urinewegstelsel + overlopen opdrachten

11


1.1. De beenderen

Een volwassen been bestaat uit:


  • Beenvlies aan de buitenzijde

  • Stevig beenweefsel: compact botweefsel

  • Sponsachtig weefsel aan de

binnenkant: spongieus botweefsel,

  • Holte opgevuld met beenmerg



12


1.1. De beenderen

Beenderen delen we op naar hun vorm:


  1. Lange beenderen of pijpbeenderen

  2. Korte beenderen

  3. Platte beenderen

Hun vorm

13

1) Lange beenderen of pijpbeenderen

  • Holle, dunne en lange beenderen

  • Bijvoorbeeld: scheenbeen, dijbeen, opperarmbeen, middenhandsbeentjes…

  • Geven steun en maken beweging mogelijk.


2) Korte beenderen

  • Onregelmatige vorm

  • Bijvoorbeeld zoals knieschijven, wervels, handswortelbeentjes,…


3) Platte beenderen

  • Zijn plat en kunnen gebogen of recht zijn

  • Bijvoorbeeld ribben, schedel en schouderbladen, borstbeen of sternum

  • Geven bescherming aan onderliggende organen zoals hersenen, longen, hart, nieren…


Opbouw:


  • twee of meer botten die tegen elkaar bewegen.

  • Bekleed met kraakbeen. Dit zorgt voor bescherming en glijbeweging.

  • Een gewrichtskapsel zit rond het gewricht. Hierin zit een vloeistof die de bewegingen soepel maakt.

  • Gewrichtsbanden houden het gewricht op zijn plaats.


1.2. De gewrichten = Stappen, lopen, springen, tillen, aankleden, eten is enkel mogelijk met gewrichten.


1.3. De spieren

  • Het menselijk lichaam bestaat uit meer dan 600 spieren.

  • Spierweefsel bestaat uit cellen die kunnen samentrekken en ontspannen.

  • Hierdoor is beweging mogelijk.


18


1.3. De spieren – soorten

  1. Dwarsgestreepte spieren


  • Onder invloed van wil

  • Heel veel vezels

  • Gehecht door pezen aan het bot

  • Snel vermoeid (kramp)

Bv. Skeletspieren van de armen en benen


19


1.3. De spieren

2) Gladde spieren


  • Niet onder invloed van wil

  • Werken traag (niet moe)

Bv. Maag, slokdarm


20


1.3. De spieren

3) Gemengde spier


  • Zowel gladde als dwarsgestreepte spieren

maar wel onwillekeurig

Bv hartspier


21


1.3. De spieren

Een beweging ontstaat door een prikkel

De prikkel start in de hersenen en gaat via het zenuwstel naar de spieren


22

2

Fysiologie: de werking van het bewegingsstelsel

23

Fysiologie: de werking

Steun

Beschermen organen

Aanhechtingsplaats voor spieren

Aanmaak van rode

bloedcellen


Bewegen

Goede lichaamstemperatuur

Vervoeren van bloed en voedsel


De beenderen

De spieren


24

Samen met de spieren = bewegelijkheid


De gewrichten

3

Meest voorkomende problemen

Aandoeningen van het bewegingsstelsel

25

1. Artritis


26

1. Artritis

Ontsteking van de gewrichten

  • Verminderde activiteit

  • Verhoogd risico op har- en vaatziekten, osteoporose en tandproblemen

  • Problemen bij ADL


Wat

Gevolgen


27

  • Veelal niet bekend

  • Afweersysteem is ontregeld

  • Letsel aan gewrichten

  • Overgewicht

  • Slijtage

  • Woekering gewrichtsvlies

  • Bacteriële infectie


Oorzaken

  • Pijn

  • Zwelling

  • Warmte en roodheid

  • Stijve ledematen

  • Vermoeidheid

  • Verminderde activiteit


Uitzicht

1. Artritis

Mobiliteit verbeteren

  • Hulpmiddelen aanreiken

  • Kinesitherapie voorstellen

  • Blijven bewegen door kleine afstanden zelfstandig te doen



Zorgkundige acties


28



Pijnverlichting

  • ijszak aanbieden

  • Kussens gebruiken

  • Tactvol werken

  • Geen extra belasting op gewrichten

  • Toezien inname medicatie

  • Opvolgen neveneffect van medicatie

Goede mondhygiëne

 Ter preventie van tandvleesproblemen



2. Jicht


29

2. Jicht

Ontsteking van gewricht door urinezuur

  • Pijn

  • Bemoeilijkte ADL

  • Verhoogde kans op nierstenen


Wat

Gevolgen


30

  • Grote hoeveelheid urinezuur

  • Koude temperatuur

  • Familiale gevoeligheid


Oorzaken

  • Pijn in gewricht

  • Rood, gezwollen en warm

  • Moeilijk bewegen gewricht

  • Vaak één gewricht

  • Duurt meestal 1 tot 3 weken


Uitzicht

2. Jicht

Zorgkundige acties

Toezicht medicatie inname











31

Vermijden van voeding die urinezuur verhogen


  • Vlees

  • Vis en mosselen

  • Kaas en melk

  • Chocolade

  • Koffie en zwarte thee

  • Alcohol

  • Ei

  • Zout

  • Zoete snacks

2. Jicht

Zorgkundige acties

Dagelijks meer zuur verlagende voeding


  • Groenten: komkommer, pompoen, tomaat, aubergine, selderij

  • Fruit: banaan

  • Aardappel











32

Vermijden van voeding die urinezuur verhogen


  • Vlees

  • Vis en mosselen

  • Kaas en melk

  • Chocolade

  • Koffie en zwarte thee

  • Alcohol

  • Ei

  • Zout

  • Zoete snacks

2. Jicht

Zorgkundige acties

Niet snel willen vermageren












33

3. Artrose


34

3. Artrose

Slijtage van één of meerdere gewrichten

  • Verminderde activiteit

  • Chronische ziekte die niet te genezen is

  • Problemen bij ADL


Wat

Gevolgen


35

  • Oudere leeftijd

  • Erfelijke aanleg

  • Overgewicht

  • Overbelasting

  • Breuken en letsel

  • Regelmatig lichte ontstekingen

  • Te kort vit D en K

  • Heupdysplasie


Oorzaken

  • Vooral knieën, heup, voeten, handen.

  • Soms nek en lage rug

  • Gewrichtspijn

  • Geen nachtelijke pijn

  • Pijn na rust

  • Vervorming

  • Ontsteking


Uitzicht

3. Artrose

Zorgkundige acties

  • ADL aanpassen

  • Hulpmiddelen

  • Overbelasting vermijden

  • Rust bij pijn

  • Spierversterkende oefeningen

  • Toezicht medicatie inname

  • Gezond gewicht en voeding stimuleren

  • Respect hebben voor de beleving van de cliënt











36

4. Osteoporose


37

4. Osteoporose

Botontkalking

  • Grotere kans op breuken

  • Inzakking van de ruggenwervels

  • Uitvalverschijnselen en pijnklachten


Wat

Gevolgen


38

  • Verouderen

  • Vrouw na menopauze

  • Erfelijke aanleg

  • Te weinig lichaamsbeweging

  • Tekort aan calcium en vit D

  • Roken en te veel alcohol

  • Bepaalde medicatie

  • Bepaalde aandoeningen


Oorzaken

  • Geeft op zichzelf geen klachten

  • Pols en heupbreuken komen vaak voor

  • Kleiner en krommer lopen bij ingezakte ruggenwervels

  • Diagnose door speciale röntgenfoto


Uitzicht

4. Osteoporose

Zorgkundige acties

Zorg voor voldoende vit D, Calcium en magnesium in voeding


  • Melkproducten

    • Vis

    • Calciumrijke groenten zoals waterkers, Chinese kool, Broccoli

    • Amandelen

    • Vijgen











39

Voorkom vallen door omgeving veiliger te maken


Goede verlichting

Drempels en tapijten weg

Handgrepen

Zittend douchen en antislipmat

Personenalarm

Valangst bespreken










4. Osteoporose

Zorgkundige acties

  • Hulpmiddelen aanbieden

  • Stimuleer bewegen en buiten gaan

  • Toezien op de voorgeschreven medicatie of supplementen

  • Voorzichtig werken tijdens verzorging











40

4. Osteoporose

preventie

  • Goede eet- en leefgewoonten

  • Vroegtijdig opsporen via onderzoek

  • Arts schrijft hormonen voor die botontkalking vertragen











41

5. Breuken


42

5. Breuken

Bij een breuk vormt het bot geen geheel meer

  • ADL problemen

  • Kans op verkeerd aangroeien bot

  • Bij openbreuk risico op infecties

  • Kans op beschadiging bloedvat of zenuw


Wat

Gevolgen


43

  • Een ongeluk

  • Langdurige en herhaalde piekbelasting

  • Door aandoeningen of medicatie


Oorzaken

  • Pijn

  • Het lidmaat kan niet meer functioneren of werken

  • Zwelling

  • Rode huid of blauwverkleuring

  • Gewijzigde vorm van lidmaat

  • Bij een openbreuk steekt het bot uit


Uitzicht


5. Breuken


44

5. Breuken

Zorgkundige acties

  • Observeer en bevraag

  • Immobiliseren van lidmaat

  • Geen eten of drinken geven

  • Naar spoed brengen

  • Opvolgen en rapporteren van symptomen

  • Zorg aanpassen

  • Ondersteuningsverband correct aanbrengen











45

Tips bij jeuk en gips


Blaas met een haardroger op koude stand onder het gips

Tik met vinger op het gipsverband

Masseer de huid in de buurt van het gipsverband

Koel het gipsverband met een ijszak










6. Verstuiking en kneuzing


46

6. Verstuiking en kneuzing

Te ver uitrekking van het gewricht

  • Problemen ADL


Wat

Gevolgen


47

  • Te slappe enkelbanden

  • Verkeerd neerkomen op de voet/…


Oorzaken

  • Zwelling

  • Pijn

  • Stijf gewricht

  • Je kan erop steunen

  • Blauwe kleur


Uitzicht

6. Verstuiking en kneuzing

Zorgkundige acties

  • Observeren

  • Lidmaat in hoogstand

  • Schoen aanlaten

  • ijszak aanbrengen

  • Steunverband











48

7. Spierverrekking


49

7. Spierverrekking

Te ver uitrekken van een spier waardoor het beschadigd geraakt

  • Problemen ADL


Wat

Gevolgen


50

  • Zwakke pezen en spieren

  • Bewegings-mogelijkheid is overschreden

  • Niet goed opwarmen

  • Aanhoudende belasting


Oorzaken

  • Pijn bij beweging en moeilijk te lokaliseren

  • Zelden zwelling

  • Bloeduitstorting


Uitzicht

7. Spierverrekking

Zorgkundige acties

  • Observeer en bevraag

  • Breng het lidmaat in hoogstand

  • Drukverband geeft steun

  • ijs aanbieden

  • Lidmaat laten rusten











51

8. Spierkramp


52

8. Spierkramp

Plots en hevig samentrekken van de spier

  • Je kan de spier niet gebruiken

  • Het is zeer vervelend en pijnlijk

  • Slechte nachtrust


Wat

Gevolgen


53

  • Opstapelen van melkzuur

  • Tekort aan magnesium


Oorzaken

  • Ongecontroleerd samentrekken spier

  • Pijn

  • Spier voelt zwaar aan

  • Je kan de spier tijdens kramp niet gebruiken


Uitzicht

8. Spierkramp

Zorgkundige acties

  • Stretchen

  • Warm maken van de spier

  • Controle huisarts

  • Magnesium rijke voeding stimuleren











54


Effecten van bewegen

Niet alleen het lichaam, ook de hersenen blijven in betere conditie door dagelijks te bewegen.


Onderzoek toonde aan dat mensen die een fysiek heel actief leven leiden tot 50 procent minder kans hebben op Alzheimer. Dat komt doordat beweging een gunstige invloed heeft op een aantal belangrijke risicofactoren voor Alzheimer: hoge bloeddruk, hoog cholesterol en diabetes.


55

Effecten van bewegen


56

Extra muros opdracht: heupfractuur



57

  • Symptomen van een heupfractuur

  • Oorzaken

  • Verzorgende handelingen na operatie


21/5/2026

Toets het bewegingsstelsel

58

Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY-SA-NC

Pictogrammen

59