Binnen is beginnen
Goede morgen!
Ga zitten, doe je jas uit, doe je oortjes uit, stop je telefoon in je tas en leg je tas op de grond.
Binnen is beginnen
Goede morgen!
Ga zitten, doe je jas uit, doe je oortjes uit, stop je telefoon in je tas en leg je tas op de grond.
2
Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY
Introductie
Waarom is het voor een sociaal werker belangrijk iets te weten over recht?
Voor sociaal werkers is kennis van recht van belangrijk omdat het hen helpt cliënten effectief te ondersteunen, binnen de grenzen van de wet te handelen en juridische rechten en plichten van zichzelf en hun cliënten goed te begrijpen.
Welke voorbeelden kan je hierbij benoemen?
Recht invloed op sociaal werk
Invloed op jou
Kennis van wetten helpt sociaal werkers om de rechten van kwetsbare cliënten, zoals privacy en zorgrechten, te beschermen.
Begrip van sociale wetten zoals de Wmo en Jeugdwet helpt sociaal werkers om de juiste ondersteuning te vinden voor hun cliënten.
Kennis van wetten, zoals de AVG, helpt sociaal werkers om professioneel en binnen ethische kaders te werken.
In situaties met verplichte zorg moeten sociaal werkers weten hoe ze juridisch juist kunnen handelen.
Juridische kennis helpt fouten en klachten te voorkomen, wat de sociaal werker beschermt tegen claims.
Voor Cliënt
Met juridische kennis kunnen sociaal werkers beter onderhandelen met instanties om de belangen van hun cliënten te behartigen.
Sociaal werkers kunnen cliënten adviseren om juridische problemen te voorkomen, bijvoorbeeld op het gebied van schulden en huisvesting.
•Met juridische kennis kunnen sociaal werkers beter onderhandelen met instanties om de belangen van hun cliënten te behartigen.
•Sociaal werkers kunnen cliënten adviseren om juridische problemen te voorkomen, bijvoorbeeld op het gebied van schulden en huisvesting.
Wat is recht?
Inleiding in het rechtssysteem
Wat is recht!?
Recht is een verzamelnaam voor alle regels die er bestaan. In de regels staat wat je wel en wat je niet mag doen. Soms staat er ook in op welke manier je iets moet doen. Sommige regels zijn opgeschreven in wetten. Het recht moet er voor zorgen dat mensen goed met elkaar kunnen samenleven.
Wat is recht?
Rechter spreekt recht
Maar soms zijn mensen het niet met elkaar eens over wat er precies in een regel staat. Of ze houden zich niet aan de regels. Of ze krijgen gewoon ruzie. In die gevallen kan de rechter soms uitkomst bieden. De rechter onderzoekt wat er precies aan de hand is, kijkt naar de wetten en andere regels en doet op basis daarvan een uitspraak wat er nu verder moet gebeuren. Een rechter spreekt recht. Vandaar de naam rechtspraak.
30
Bronnen van recht
Nederland is een democratie. Dat betekent dat de burgers zelf bepalen hoe het land moet worden bestuurd, en door wie. De bevolking heeft daar invloed op door te stemmen. Er zijn minstens elke 4 jaar verkiezingen voor een nieuw parlement (dat beslist over landelijke kwesties). Of verkiezingen voor bijvoorbeeld een nieuwe gemeenteraad, die de stad bestuurt. Iedereen van 18 jaar of ouder mag in principe stemmen.
Onafhankelijke rechter
Nederland is ook een rechtsstaat. Dat betekent dat iedereen zich aan de wetten en regels moet houden. Burgers en bedrijven, maar ook de overheid. Het betekent ook dat iedereen die het ergens niet mee eens is, een onafhankelijke persoon om een oordeel mag vragen. Die onafhankelijke persoon is de rechter.
Civiel recht
Het civiele recht – ook wel burgerlijk recht, of privaatrecht genoemd – regelt de rechten en plichten die burgers hebben ten opzichte van elkaar. Maar ook de juridische regels tussen bedrijven en tussen burgers en bedrijven vallen onder het civiele recht. Als je bijvoorbeeld iets koopt of huurt, als je ergens gaat werken of als er iets speelt in de familie, heb je ermee te maken.
Onder civiel recht vallen:
huurrecht
arbeidsrecht
familierecht
Strafrecht
Strafrecht (publiekrecht)
Het strafrecht gaat over dingen die je niet mag doen.
je mag niet stelen
je mag niet iemand slaan
je mag niet spijbelen
je mag niet door rood licht rijden
je mag niet illegaal muziek downloaden
je mag niet iemand doodschieten
je mag niet te hard rijden op een brommer...
..er zijn honderden dingen die je niet mag doen.
Dat staat allemaal in het Wetboek van Strafrecht en andere wetten. Relatief kleine zaken zoals door rood rijden of spijbelen worden overtredingen genoemd. Erge zaken, zoals mishandeling of moord worden misdrijven genoemd.
Een hulpverlener wordt bedreigd door een cliënt tijdens een huisbezoek.
Civiel recht
Strafrecht
Een persoon veroorzaakt geluidsoverlast in een woonwijk, en de gemeente grijpt in.
Civielrecht
Strafrecht
Twee bewoners van een begeleid wonen-project maken ruzie over wie de televisie mag gebruiken. De ruzie loopt uit de hand en er ontstaat schade aan de televisie. De ene bewoner wil dat de andere de kosten betaalt.
Strafrecht
Civiel Recht
Een jongerenwerker begeleidt een groep jongeren naar een voetbaltoernooi. Tijdens het toernooi gooit een van de jongeren een flesje naar een scheidsrechter en verwondt hem
Strafrecht
Civielrecht
Betrokken partijen
Betrokken partijen bij een rechtszaak:
Advocaten
Openbaar ministerie (OM)
Jeugd / volwassenreclassering
Raad van de kinderbescherming
Nederlands instituut voor forensische psychiatrie en psychologie
Centraal Justitieel Incassobureau
Getuigen
Slachtoffer(s)
Rechtspraak
Wie doet waar rechtspraak?
Kantonrechter
Politierechter en meervoudige kamer
Gerechtshof
Hoge Raad
(Raad van state)
Opdracht: wie doet waar rechtspraak?
Wat? Maak de opdrachten op het werkblad
Hoe? Lees de opdrachten op het werkblad en beantwoord de vragen
Hulp? Ik loop rond in het lokaal, als ik langs loop kun je mij een vraagstellen. Kom je niet verder? Ga verder met de volgende opdracht.
Wie? Zelfstandig
Tijd? 25 min
Uitkomst? Je hebt een werkblad ingevuld waardoor je weet wie er waar rechtspraak doen.
Klaar? Hou je blaadje bij, je mag even iets voor jezelf doen
Kantonrechter
Als mensen met elkaar in conflict raken, kunnen zij hun geschil voorleggen aan de Kantonrechter. De kantonrechter behandelt o.a. zaken over:
Huren
Schulden
Beroepen tegen verkeersboetes
Overtredingen
Arbeidszaken
Politierechter
De politierechter is een alleen rechtsprekende rechter die minder ernstige strafzaken behandeld. Dit kunnen overigens wel misdrijven zijn. Je moet hierbij denken aan zaken als:
diefstal
bedreiging
belediging van een ambtenaar in functie
tasjesroof
autokraak
mishandeling
oplichting
heling
Meervoudige kamer
De meervoudige kamer houdt zich bezig met het berechten van meer ingewikkelde en zwaardere strafzaken. De meervoudige kamer bestaat uit drie rechters. De behandeling van een zaak kan meer dan een hele dag in beslag nemen. De meervoudige kamer doet niet direct uitspraak na behandeling van een zaak. In bijna alle gevallen volgt het vonnis maximaal 14 dagen na behandeling van de zaak.
Gerechtshoven
Wie het niet eens is met de uitspraak van de rechtbank, kan in hoger beroep gaan. De gerechtshoven behandelen het hoger beroep van:
Strafzaken
Civiele zaken (zoals een scheiding)
Kantonzaken (zoals ontslag)
Belastingzaken
Hoge Raad
De Hoge Raad is de hoogste rechter in Nederland in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. De Hoge Raad is geen derde instantie maar cassatierechter. Dat betekent dat de Hoge Raad beoordeelt of een lagere rechter (rechtbank/gerechtshof) bij een uitspraak het recht juist heeft toegepast en of de procedure juist is gevolgd.
Belangrijke kenmerken van de cassatieprocedure
De Hoge Raad gaat uit van de feiten en omstandigheden die zijn vastgesteld door de lagere rechter (rechtbank of gerechtshof).
In de cassatieprocedure onderzoekt de Hoge Raad of de lagere rechter het recht op juiste wijze heeft uitgelegd en toegepast.
Ook beoordeelt de Hoge Raad of de lagere rechter geen procedurele fouten heeft gemaakt en of de uitspraak begrijpelijk is gemotiveerd.
Middagprogramma
Koppeling sociaal werk
Casus
Mensenrechten
Rol van media
Koppeling naar sociaal werk
Ook voor sociaal werkers is het belangrijk om juridische basiskennis te hebben. Zij hebben vaak te maken met regels en wetten rond privacy, veiligheid, kinderbescherming, arbeidsrecht, enzovoort.
Opdracht 1:
Zo kan een sociaal werker te maken krijgen met een organisatie als Veilig Thuis. Zoek uit wat een sociaal weker moet doen bij vermoedens van kindermishandeling en ga online op zoek naar de Meldcode. Wat is de meldcode, waarvoor is deze bedoeld en welke stappen kent de meldcode?
Opdracht 2:
Hoe moeten sociaal werkers om gaan met vertrouwelijke gegeven van cliënten volgens de Algemene Gegevensbescherming (AVG)? Zoek dit op, en bespreek dit met je buurman/buurvrouw
Casus
Jij bent jongerenwerker in een wijk waar criminaliteit onder jongeren een veel voorkomend probleem is. Gelukkig heb jij door jouw jarenlange ervaring in deze wijk een goede band opgebouwd met jouw doelgroep. Ze gaan met je in gesprek, ze vertrouwen jou en jij weet hen te weerhouden van acties waar ze op een later moment spijt van zullen krijgen. Tijdens één van de gesprekken die jij voert met één van de jongeren uit jouw doelgroep, vertelt hij jou dat er iets staat te gebeuren. Er wordt een overval gepland op een lokale winkel waarbij wapens ingezet worden. Doordat deze informatie met jou gedeeld is, ben jij hier onderdeel van geworden.
Ga met elkaar in gesprek over de volgende onderwerpen:
1. In hoeverre ben jij verplicht een melding te maken van bovenstaande info bij de politie?
2. Wat weegt volgens jou zwaarder, het vertrouwen wat jij gewonnen van de doelgroep of de veiligheid van de wijk en zijn/haar inwoners?
3. Welke stappen zou jij ondernemen?
Koppeling naar sociaal werk
Recht en sociaal werk raken elkaar op veel vlakken. Er zijn veel thema’s te benoemen waarbij je als sociaal werker te maken krijgt met jouw doelgroep en aanrakingen met recht/justitie. Daarnaast zijn er veel maatschappelijke vraagstukken die te maken hebben met recht en justitie. Een aantal voorbeelden hiervan zijn:
Zwaardere straffen
Re-integratie
Recidive voorkomen
De mens achter de veroordeelde blijven zien
Preventief werken (versus repressief werken)
Koppeling naar sociaal werk
Ga in duo’s online opzoek naar een recent artikel wat betrekking heeft op recht/justitie én betrekking heeft, of zou kunnen hebben, op sociaal werk. Maak een korte samenvatting van het artikel en beschrijf hoe je hier als sociaal werker bij betrokken kunt raken. Beschrijf de dilemma’s en afwegingen die je hierin zou kunnen maken en wat jouw rol/keuze zou zijn.
Mensenrechten
In 1948 hebben de Verenigde Naties gezamenlijk de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens aangenomen. Samengevat houdt dit het volgende in:
Mensenrechten zijn de basis van vrijheid, gerechtigheid en vrede.
Minachting voor de mensenrechten heeft geleid tot barbaarse handelingen.
Als mensen niet worden beschermd, is opstand tegen onderdrukking de laatste toevlucht.
Mensenrechten zijn een plicht van iedereen: regering, individu of maatschappelijk orgaan.
Mensenrechten
Aan de slag!
Zoek op welke 30 mensenrechten er in de Universele Verklaring voor de Rechten van Mens staan.
Maak een keuze uit één van deze 30 rechten en zoek hierbij een actueel artikel (max. 12 maanden out) waarbij dit recht geschonden of juist nagekomen wordt. Schrijf in een korte verklaring welk recht geschonden of nagekomen wordt en waarom dit het geval is.
Je kunt deze opdracht gebruiken als standpunt voor de campagne van jouw politieke partij!
Rol van de media
de media heeft verschillende rollen:
Informeren
Onderwijzen
Opiniëren
Vermaken
Rol van de media
Media kan ook negatieve gevolgen hebben. Media kan namelijk ook wel misleidend zijn. Je kunt neppe dingen maken of mensen dingen laten zeggen die ze helemaal niet gezegd hebben of er kunnen foto's gebruikt worden voor doeleinden waar ze helemaal niet voor bedoeld zijn.
Lijsttrekkers Tracks 2023 - 'Zin in de verkiezingen man!'
Docu
Hans Faber loopt een jaar lang mee in een TBS-kliniek. De dood van zijn nichtje, Anne Faber, in 2017 leidde tot een keerpunt in de forensische zorg. Wat is er sindsdien veranderd? En wat speelt zich eigenlijk af binnen de muren van een TBS-kliniek? Voor welke dilemma's komen de medewerkers te staan?
In de TBS: Aflevering 1 - 2Doc.nl
Zelfstandig werken aan politieke partij
Je krijgt de tijd om in groepsverband te werken aan het opstarten van jullie politieke partij en jullie voor te bereiden op het debat. Je krijgt de ruimte om dit in het lokaal te doen, of op een andere plek op school. Je blijft in verbinding met je docent en zorgt ervoor dat je kunt delen welke voortgang jullie gemaakt hebben. Je docent is aanwezig en kan jullie begeleiden in het proces. Echter ben je als groep verantwoordelijk voor de uitvoering en het tonen van verantwoordelijkheid in de uitvoering van het project.
Planning:
Lees de opdracht goed door
Start bij stap 1