Overzicht H3

Sociale zekerheid en verzorgingsstaat in Nederland

§1 Arm in de negentiende eeuw

§2 Crisis, ellende en schaamte

§3 Nooit meer armoede!

§4 De toekomst van de verzorgingsstaat

1 / 13
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 13 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Sociale zekerheid en verzorgingsstaat in Nederland

§1 Arm in de negentiende eeuw

§2 Crisis, ellende en schaamte

§3 Nooit meer armoede!

§4 De toekomst van de verzorgingsstaat

§1 Arm in de negentiende eeuw

Mensen in de problemen (rond 1870)


  • Armoede onder landarbeiders en ambachtslieden

  • Trek naar de stad, nog steeds armoede

  • Slechte leef- en werkomstandigheden: ziektes

  • Vanaf 12 jaar in de fabriek werken

  • Mensen die niet konden werken hadden het zwaar, en waren afhankelijk van liefdadigheid of armenzorg





§1 Arm in de negentiende eeuw

Wat deed de regering?


  • Midden 19e eeuw geen sociale wetten, alleen Armenwet

  • Parlement bestond uit door rijke burgers gekozen mannen:

  • Liberalen: iedereen moet voor zichzelf zorgen

  • Socialisten: regering moet armen helpen

  • Confessionelen: armoede schuld van god, kerk biedt hulp





§1 Arm in de negentiende eeuw

Veranderingen in de armenzorg


  • Door slechte economie vanaf 1873 verloren arbeiders het werk dat ze hadden, liberalen grijpen tóch in met sociale wetten:

  • Kinderwetje van van Houten (1874)

  • Leerplichtwet (1901)

  • Ongevallenwet (1901)

  • Woningwet (1901)

  • Verder: riolering en waterleiding, vakbonden en onderlinge verzekeringen




Maakwerk

maak de opdrachten: 1-4, 9-16


Schrijf in je agenda, niet af, dan huiswerk.

§2 Crisis, ellende en schaamte

Gevolgen van de economische crisis


  • 1929: economische crisis, gevolgen voor NL:

  • Ontslagen werknemers en bedrijven die failliet gingen

  • 1 op de 4 Nederlanders werkloos 🡪 afhankelijk van armenzorg

  • Steunverlening vanaf 1931, met strenge controles

  • In de jaren ‘30 ook werkverschaffing: grote bouwprojecten voor werklozen met een uitkering



§2 Crisis, ellende en schaamte

Aanpassingspolitiek


  • Steunverlening erg streng en sober, en kleding en schoenen gemerkt

  • Regering Colijn vanaf 1933: aanpassingspolitiek

  • Socialisten kwamen met Plan van de Arbeid (1935), maar werd niet aangenomen



§2 Crisis, ellende en schaamte

Onrust in de samenleving


  • Steun & werkverschaffing gezien als vernedering door werklozen

  • Staking textielarbeiders in Twente (‘31), huurstaking in Amsterdam (‘32)



§3 Nooit meer armoede!

Opbouw van de verzorgingsstaat


  • Wederopbouw na WO2: harmoniemodel

  • Onder premier Willem Drees (1948-1958) opbouw verzorgingsstaat



§3 Nooit meer armoede!

Kenmerken van de verzorgingsstaat


  • Nieuwe wetten door de regering Drees:

  • 1952 Werkeloosheidswet (WW)

  • 1957 Algemene Ouderdomswet (AOW)

  • 1959 Algemene Weduwen- en Wezenwet (AWW)

  • Verzorgingsstaat bood sociale zekerheid voor veel meer mensen dan in de jaren ‘30 (strenge steunverlening)

  • Bekostiging via premies uit werknemersverzekeringen



§3 Nooit meer armoede!

Kenmerken van de verzorgingsstaat


  • Andere voorzieningen die vanaf de jaren ‘50 zijn ontwikkeld:

  • 1951 Algemene Kinderbijslagwet (AKW)

  • 1965 Algemene Bijstandswet (ABW)

  • 1967 Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)


  • Regering nam nu alle taken van particulieren en de kerk (die voorheen voor de armen zorgden) over, iedere Nederlander had recht op een uitkering.




§4 De toekomst van de verzorgingsstaat

Problemen van de verzorgingsstaat


  • Crisis in de jaren ‘70: werkloosheid van 150.000 naar 800.000  bezuiniging op uitkeringen voor werklozen  protesten & demonstraties

  • Scheiden en misbruik sociale zekerheid

  • Onder premier Ruud Lubbers (1982-1994) maatregelen:

  • strengere regels voor krijgen van een uitkering

  • hoogte uitkeringen omlaag

  • lengte van uitkering werd korter

  • controle tegen fraude




§4 De toekomst van de verzorgingsstaat

Problemen van de verzorgingsstaat


  • Protesten, maar succesvolle maatregelen: werkloosheid daalde


  • Nog steeds zorgen over betaalbaarheid:

  • geboortegolf na WO2

  • langere levensverwachting (AOW 65  70?)