Diabetes
Diabetes
Wat is je eerste gedachte bij het
woord Diabetes?
Heb je in een triage gesprek wel eens een casus rondom Diabetes gehad?
Ja
Nee
Diabetes
Diabetes (suikerziekte) is een chronische aandoening waarbij het lichaam de bloedsuiker niet goed regelt.
Oorzaak: tekort aan insuline of ongevoeligheid voor insuline.
Gevolg: te veel glucose in het bloed (schadelijk voor organen en vaten).
Welke soorten Diabetes zijn er ?
Waarom is glucose zo belangrijk voor het functioneren van ons lichaam?
Omdat glucose de bouwstof is voor DNA en erfelijk materiaal
Omdat glucose de enige energiebron is die onze spieren kunnen gebruiken
Omdat glucose vooral dient als direct beschikbare energiebron, met name voor hersenen en rode bloedcellen
Omdat glucose zorgt voor de aanmaak van hormonen in de alvleesklier
Wat gaat er mis bij Diabetes?
Bij diabetes gaat er iets mis in de regulatie van de bloedsuiker (glucose in het bloed).
Normaal zorgt insuline (een hormoon uit de alvleesklier) ervoor dat glucose vanuit het bloed de cellen in kan, waar het als energie wordt gebruikt.
Wat gaat er mis bij diabetes?
Bij type 1: het afweersysteem vernietigt de cellen in de alvleesklier die insuline maken → er is geen insuline → glucose kan de cellen niet in.
Bij type 2: de cellen in het lichaam worden ongevoelig voor insuline (insulineresistentie). De alvleesklier maakt eerst extra insuline, maar raakt uitgeput → er ontstaat een tekort + ongevoeligheid.
Gevolgen
Te veel glucose blijft in het bloed (hyperglykemie).
Cellen krijgen te weinig energie.
Langdurig hoge bloedsuikers beschadigen bloedvaten en organen → risico op hart- en vaatziekten, nierproblemen, oogschade en zenuwschade.
👉 Kort: bij diabetes werkt de sleutel (insuline) niet of ontbreekt, waardoor de deuren van de cellen niet goed open gaan en glucose in het bloed ophoopt.
Triage
Wat is belangrijk in je triage?
Signalen van hypoglykemie
Signalen van hyperglykemie
Wat te doen als je niet weet of het een hypo- of hyperglykemie is?
Glucose gemeten?
Wanneer is een glucose afwijkend?
Welke klachten ken jij van een hypoglykemie?
Hypoglykemie
Klachten zijn honger, hoofdpijn, angst, trillen, zweten, verwardheid. Bewusteloosheid kan optreden.
Oorzaken van te lage waarden zijn een overdosering insuline of tabletten of, bij normaal gebruik van tabletten of insuline, te weinig voedselopname en/of overmatige lichamelijke inspanning.
Welke klachten ken jij van een hyerglykemie?
Hyperglykemie
Klachten zijn dorst, veel plassen, veel drinken en gewichtsverlies. Indien de glucose verder stijgt, volgen duizeligheid, misselijkheid, braken en/of buikpijn. De ademhaling wordt vaak diep en snel – lijkt op hyperventilatie – en de adem ruikt naar aceton.
Oorzaken van te hoge waarden kunnen zijn: geen of te weinig insuline, te veel gegeten hebben, infectie, operatie, hartinfarct, beroerte of niet-ontdekte diabetes mellitus.
Wat doe je als je niet weet of je met een hypo- of hyperglykemie te maken hebt?
Hypo- of hyperglykemie?
Als patiënt niet bewusteloos is en het niet duidelijk is of het een hypo- of een hyperglykemie is: behandelen als een hypo. Laat patiënt iets zoets eten en/of drinken: 6 suikerklontjes / tabletten druivensuiker (dextrose) of 2 eetlepels suiker opgelost in warm water. Daarna 2 boterhammen met zoet beleg.. Bij een hypoglykemie zal een patiënt hierdoor snel wat opknappen. Is er sprake van hyperglykemie, dan is de invloed van het zoete eten of drinken op de toch al verhoogde glucosewaarde gering.
Waarom wil je weten of de glucose is gemeten, en zo ja; hoe lang geleden dit is?
Glucose gemeten ?
Belang van recente glucosemeting bij triage van diabetespatiënten:
Bepaalt of klachten (bijv. duizeligheid, verwardheid) door hypo- of hyperglykemie komen.
Helpt beslissen over directe behandeling (zoals suiker geven of insuline aanpassen).
Ondersteunt correcte triage en urgentie-inschatting.
Voorkomt verkeerde aannames over de oorzaak van symptomen.
Wanneer is een glucose afwijkend?
Wanneer is een glucose afwijkend ?
Afwijkende glucose volgens Nederlandse triage standaard:
Hypoglykemie: < 3,9 mmol/l → kan leiden tot duizeligheid, zweten, verwardheid, bewusteloosheid.
Hyperglykemie: > 15 mmol/l → kan wijzen op ernstige verstoring zoals ketoacidose.
Belangrijk: recente glucosemeting is cruciaal voor juiste triage en snelle interventie.
Kort even wat casuïstiek !
Carolien, 15 jaar. Blanco voorgeschiedenis. Moeder belt ; haar dochter ligt in bed, is moeilijk te wekken, is suf. Heeft afgelopen dagen veel dorst gehad, moest veel plassen. Vorige week griep gehad, dacht dat dit nog een nasleep ervan was. Nu reageerde ze niet op de wekker om naar school te gaan, moeder ging bij haar kijken en trof haar aan zoals bovenstaand beschreven.
Met welke vraag / vragen start je?
Op welke urgentie kom je uit?
Kort even wat casuïstiek !
Met welke vraag / vragen start je?
Op welke urgentie kom je uit?
Casus 2
Naam: Sanne, 18 jaar
Voorgeschiedenis: Type 1 diabetes, goed ingesteld.
Situatie: Moeder belt: Sanne voelt zich sinds vanochtend duizelig en licht zweterig. Ze heeft net haar ontbijt overgeslagen en insuline toegediend. Geen koorts of andere klachten.
Kort even wat casuïstiek !
Met welke vraag / vragen start je?
Op welke urgentie kom je uit?
Casus 3
Naam: Johan, 65 jaar
Voorgeschiedenis: Type 2 diabetes, orale medicatie, hypertensie.
Situatie: Zelf belt: Johan voelt zich al 3 dagen moe, veel dorst, moet vaak plassen. Glucose thuis gemeten: 15 mmol/l. Geen misselijkheid of braken, geen sufheid.
Kort even wat casuïstiek !
Met welke vraag / vragen start je?
Op welke urgentie kom je uit?
Casus 4
Naam: Emma, 20 jaar
Voorgeschiedenis: Type 1 diabetes, goed ingesteld.
Situatie: Zelf belt: voelt zich sinds vanochtend trillerig en zweterig. Glucose gemeten: 3,2 mmol/l. Geen andere klachten.
Oefenen !