Project ondernemingszin 5 DUF/DOF

Miniproject

Zinvolle lesvrije

momenten

Van onderzoek naar een creatieve én haalbare oplossing


3 lesuren


groepen van 3–4


derde graad

Probleem → Onderzoek → Perspectieven → Ideeën → Keuze → Pitch

1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAlgemeenSecundair onderwijsAlgemeen secundair onderwijs,Kunstsecundair onderwijs,Technisch secundair onderwijsDomeinoverschrijdend

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quiz en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Miniproject

Zinvolle lesvrije

momenten

Van onderzoek naar een creatieve én haalbare oplossing


3 lesuren


groepen van 3–4


derde graad

Probleem → Onderzoek → Perspectieven → Ideeën → Keuze → Pitch

OVERZICHT

De route van het project

1

Probleem

Wat loopt er?

2

Onderzoek

Wat ontdekken we?

3

Perspectieven

Wie heeft wat nodig?

4

Ideeën

Wat kan anders?

5

Kiezen

Wat werkt echt?

6

Pitchen

Wat stellen we voor?

Belangrijk: we kiezen pas een oplossing nadat we het probleem onderzocht hebben.

2

Welke lesvrije momenten zijn er zoal op school?

PROBLEEMSTELLING

Het vertrekpunt

Niet alle leerlingen gebruiken lesvrije momenten op school op een zinvolle manier.

Studieuren

Middagpauzes

Speeltijden

Denk eraan: “Zinvol” betekent niet noodzakelijk “productief”. Rust, contact en ontspanning kunnen ook waardevol zijn.

3

Welke noden zijn er op deze vrije momenten?

SCHOOLCONTEXT

Onze centrale vraag

4 randvoorwaarden

RUIMTE

MIDDELEN

ORGANISATIE

DIVERSITEIT

4

Sleepvraag

ruimte

middelen

organisatie

diversiteit

Voeg tekst toe

Voeg tekst toe

Voeg tekst toe

Voeg tekst toe

Ruimte

  • De speelplaats is klein.

  • Niet alle lokalen zijn vrij.

  • De activiteit mag geen doorgangen blokkeren.

  • Bij slecht weer is een binnenruimte nodig.

Middelen

  • Nieuw materiaal kost geld.

  • We gebruiken liefst materiaal dat al op school aanwezig is.

  • Het materiaal moet ergens bewaard worden.

  • Niet elke leerling heeft een smartphone of eigen materiaal.

Organisatie

  • Er moet voldoende toezicht zijn.

  • Iemand moet het materiaal klaarzetten en opruimen.

  • Er zijn duidelijke afspraken nodig.

  • De activiteit moet binnen de beschikbare tijd passen.

Diversiteit

  • Sommige leerlingen willen bewegen.

  • Andere leerlingen zoeken rust.

  • Niet iedereen neemt graag deel aan een grote groep.

  • De activiteit moet toegankelijk zijn voor verschillende leerlingen.

LEERDOELEN

Wat leer je in dit project?


ONDERZOEKEN & BEGRIJPEN

een herkenbaar probleem onderzoeken

een onderzoeksmethode gebruiken

noden van betrokkenen in kaart brengen

vanuit verschillende perspectieven denken


BEDENKEN & BEOORDELEN

meerdere oplossingen bedenken

ideeën vergelijken met criteria

een haalbare keuze maken

een voorstel kort presenteren

BV3_15.02.01 ideeën genereren • BV3_15.02.02 uitvoerbaarheid beoordelen

5

LESVERLOOP

Les 1: het probleem onderzoeken

1

Verkennen

2

Deelvraag kiezen

3

Methode kiezen

4

Onderzoek uitvoeren

6

KLASGESPREK · 10 MIN

Eerst: wat betekent “zinvol”?


1

Welke lesvrije momenten zijn er?


2

Wat doen leerlingen dan?


3

Moet vrije tijd productief zijn?


4

Kunnen rust en praten ook zinvol zijn?


5

Welke problemen merken jullie?

7

IN GROEP · 5 MIN

Kies één onderzoeksvraag

Wij onderzoeken …



1.

hoe leerlingen studieuren gebruiken



2.

wat leerlingen tijdens de middagpauze missen



3.

waarom sommige leerlingen zich vervelen



4.

of er voldoende rustige ruimte is



5.

waarom leerlingen niet deelnemen



6.

welke ruimtes weinig gebruikt worden

Kies een vraag die je binnen de beschikbare tijd echt kunt onderzoeken.

8

ONDERZOEK · 5 MIN

Kies één onderzoeksmethode



BEVRAGING

Vraag 5–10 leerlingen

Wat doen ze? Wat missen ze?



OBSERVATIE

Kijk 10 minuten

Wat gebeurt waar?



INTERVIEW

Spreek een betrokkene

Wat werkt? Wat is moeilijk?



RUIMTEONDERZOEK

Bekijk de school

Welke plek biedt kansen?

Noteer geen namen. Verzamel feiten en ervaringen, geen beoordelingen van personen.

9

Wat willen we onderzoeken en hoe pakken we dat aan?

Instructie

Sleep elke onderzoeksvraag naar de meest bruikbare onderzoeksmethode.

Vier sleepdoelen

BEVRAGING

Je verzamelt snel antwoorden van meerdere leerlingen.

OBSERVATIE

Je kijkt wat er werkelijk gebeurt tijdens een lesvrij moment.

INTERVIEW

Je vraagt uitgebreide informatie aan één betrokkene.

RUIMTEONDERZOEK

Je onderzoekt welke plaatsen beschikbaar en bruikbaar zijn.

Sleepitems met correct antwoord

Naar bevraging

  • Wat missen leerlingen tijdens de middagpauze?

  • Aan welke activiteiten zouden leerlingen echt deelnemen?

  • Waarom nemen sommige leerlingen niet deel aan bestaande activiteiten?

Naar observatie

  • Wat doen leerlingen tijdens een studieuur?

  • Waar ontstaan drukte en lawaai tijdens de middagpauze?

  • Hoe gebruiken leerlingen de speelplaats tijdens een pauze?

Naar interview

  • Welke praktische problemen ervaren opvoeders tijdens lesvrije momenten?

  • Welke oplossingen vindt de leerlingenbegeleiding haalbaar?

  • Met welke afspraken en beperkingen moet de school rekening houden?

Naar ruimteonderzoek

  • Zijn er voldoende rustige plaatsen op school?

  • Welke ruimtes worden tijdens de middagpauze weinig gebruikt?

  • Waar is een activiteit mogelijk zonder doorgangen te blokkeren?

BEVRAGING OF INTERVIEW

Mogelijke vragen



AAN LEERLINGEN

Wat doe je meestal?

Ben je tevreden over de mogelijkheden?

Wat mis je?

Waaraan zou je echt deelnemen?

Wat houdt je tegen?



AAN EEN BETROKKENE

Welke problemen merkt u?

Wat werkt al goed?

Wat hebben leerlingen nodig?

Welke beperkingen zijn er?

Wat lijkt haalbaar?

10

WERKBLAD

Onderzoeksfiche

Onze onderzoeksvraag

Onze methode

Wie of wat onderzochten we?

Drie belangrijkste vaststellingen

Wat verraste ons?

Belangrijkste probleem

11

Welke vragen stelden we? (min. 5-max. 10)

Wie of wat onderzochten we?

  • Bevraging: Welke leerlingen hebben we bevraagd?
    Bijvoorbeeld: 8 leerlingen uit de derde graad tijdens de middagpauze.

  • Interview: Wie hebben we geïnterviewd en wat is diens functie?
    Bijvoorbeeld: een opvoeder die toezicht houdt tijdens de middagpauze.
    Namen hoeven niet genoteerd te worden.

  • Observatie: Welk lesvrij moment, welke plaats en welke groep hebben we geobserveerd?
    Bijvoorbeeld: de speelplaats tijdens de middagpauze, gedurende 10 minuten.

  • Ruimteonderzoek: Welke ruimte of plaats hebben we onderzocht?
    Bijvoorbeeld: de speelplaats, de refter en twee vrije lokalen.

Nog duidelijker als invulvak

Ik zou op de slide zetten:

Wie of wat onderzochten we? Noteer volgens jullie methode:

Bevraging: aantal en soort leerlingen
Interview: functie van de geïnterviewde
Observatie: plaats, moment en duur
Ruimteonderzoek: onderzochte plaatsen of lokalen

LESVERLOOP

Les 2: van resultaten naar noden

1

Resultaten delen

2

Probleem kiezen

3

De Bono-hoeden

4

Ontwerpvraag maken

12

MAXIMAAL 2 MINUTEN PER GROEP

Koppel jullie onderzoek terug


1

Wat onderzochten jullie?


2

Welke methode gebruikten jullie?


3

Wat zijn de 3 belangrijkste vaststellingen?


4

Wat verraste jullie het meest?

Luister actief: welke vaststellingen komen bij verschillende groepen terug?

13

VAN GEDRAG NAAR BEHOEFTE

Orden de resultaten


WAT DOEN LEERLINGEN NU?


WAAROM DOEN LLN DIT?


WAT MAAKT DIT MOEILIJK?

14

VAN GEDRAG NAAR BEHOEFTE

Orden de resultaten


WAT DOEN LEERLINGEN NU?


WAAROM DOEN LLN DIT?


WAT MAAKT DIT MOEILIJK?


smartphone gebruiken


ontspanning


weinig alternatieven


praten met vrienden


sociaal contact


weinig zitruimte


proberen studeren


rust en concentratie


lawaai


rondhangen


activiteit of beweging


weinig plaats


alleen zitten


rust of contact


hoge drempel

14

IN GROEP · 5 MIN

Kies één probleem

Kies een probleem dat …

✓

uit het onderzoek blijkt

✓

belangrijk is voor leerlingen

✓

beïnvloedbaar is door school of leerlingen

✓

voldoende concreet is



VUL AAN

Ons gekozen probleem …


Dit blijkt uit …


Dit treft vooral …


We kunnen dit beïnvloeden door …

15

KIJK NAAR HETZELFDE PROBLEEM VANUIT ZES PERSPECTIEVEN

Zes denkhoeden


WIT

feiten

onderzoeker


ROOD

gevoelens & noden

leerlingen


ZWART

risico’s

opvoeder


GEEL

kansen

schoolorganisatie


GROEN

mogelijkheden

creatieve denker


BLAUW

samenvatting

projectleider

16

20 MINUTEN IN TOTAAL

Hoeden 1–3


WIT · Wat weten we?

Feiten, observaties, resultaten.

Welke informatie ontbreekt nog?

Noteer 3 punten


ROOD · Wat ervaren leerlingen?

Denk aan rust, beweging, contact, taal, geld, groep of alleen zijn.

Noteer 3 punten


ZWART · Wat kan moeilijk lopen?

Toezicht, veiligheid, lawaai, drukte, materiaal, uitsluiting, tijd.

Noteer 3 punten

17

VAN KANSEN NAAR CONCLUSIE

Hoeden 4–6


GEEL · Wat kan dit opleveren?

Meer rust, sfeer, verantwoordelijkheid, beter ruimtegebruik, klein proefproject.

Noteer 3 punten


GROEN · Wat kan anders?

Zonder extra lokaal? Zonder groot budget? Mobiel? Door leerlingen zelf?

Noteer 3 punten


BLAUW · Wat besluiten we?

Kernprobleem, doelgroep en 4 voorwaarden voor een goede oplossing.

Vat samen

18

IN GROEP · 10 MIN

Maak een open ontwerpvraag


Hoe kunnen we … zodat …, rekening houdend met …?



NIET GOED

Hoe kunnen we een spelletjeskast maken?


De oplossing ligt al vast.



WEL GOED

Hoe kunnen we tijdens de middagpauze meer laagdrempelige ontspanning bieden?

Check: onderzoek • behoefte • beperking • meerdere antwoorden mogelijk

19

LESVERLOOP

Les 3: oplossingen bedenken en kiezen

1

Individueel ideeën

5 min

2

Ideeën combineren

10 min

3

Top 3 kiezen

5 min

4

Uitvoerbaarheid scoren

15 min

5

Voorstel uitwerken

10 min

20

EERST ALLEEN, DAARNA SAMEN

Divergeren: veel ideeën



1 · INDIVIDUEEL · 5 MIN

Bedenk minstens 3 antwoorden op de ontwerpvraag.


Nog geen kritiek.

Kleine én grote ideeën zijn welkom.

Schrijf elk idee apart.



2 · IN GROEP · 10 MIN

Lees alle ideeën.


Zoek gelijkenissen.

Combineer voorstellen.

Voeg minstens 2 nieuwe ideeën toe.

Doel: minstens 8 oplossingen.

21

VOORSELECTIE · 5 MIN

Kies drie verschillende ideeën



AANSLUITING

past bij het onderzoek



NODEN

beantwoordt behoeften



UITVOERBAAR

lijkt mogelijk



VERSCHIL

is niet bijna hetzelfde

Onze top 3


Idee 1


Idee 2


Idee 3

22

SCORE 1–3 PER CRITERIUM

Beoordeel de uitvoerbaarheid


Oplossing


Meerwaarde


Ruimte


Middelen


Inclusie


Haalbaarheid


Totaal


Idee 1








Idee 2








Idee 3








1 = onvoldoende


2 = gedeeltelijk


3 = goed

Kies niet blind de hoogste score: bespreek ook het grootste risico.

23

VOORSTELFICHE · 10 MIN

Werk één oplossing uit

Naam van ons idee

Welk probleem lossen we op?

Wat stellen we precies voor?

Voor wie is het bedoeld?

Waar en wanneer?

Wat is nodig?

Waarom haalbaar?

Risico + oplossing

Vergeet de beperkte ruimte en de verschillende leerlingen niet.

24

MAXIMAAL 2 MINUTEN

De eindpitch

Uit ons onderzoek bleek dat …

Vanuit de hoeden ontdekten we dat …

Daarom stellen wij voor om …

Dit heeft meerwaarde omdat …

Het is haalbaar omdat …

Een mogelijk probleem is …

Dat lossen we op door …


Daarna: 1 kritische vraag uit de klas

25

TOTAAL: 20 PUNTEN

Evaluatie



ONDERZOEK

vraag, methode, vaststellingen, gegevens

5



PERSPECTIEVEN & NODEN

hoeden, diversiteit, risico’s, ontwerpvraag

5



CREATIEVE OPLOSSINGEN

meerdere ideeën, combineren, aansluiting

5



UITVOERBAARHEID & PITCH

criteria, keuze, ruimte, helderheid

5

26

NA AFLOOP

Individuele reflectie


1

Welke onderzoeksbevinding was het belangrijkst?


2

Welke hoed hielp het meest? Waarom?


3

Welk idee bracht jij zelf aan?


4

Welk criterium bepaalde jullie keuze?


5

Wat is het zwakste punt van jullie voorstel?


6

Hoe kun je het na een test verbeteren?

27

Van probleem naar voorstel

Probleem → Onderzoek → Terugkoppeling → Hoeden → Ontwerpvraag → Ideeën → Criteria → Oplossing → Pitch


Niet het snelste idee wint. Het best onderzochte en best onderbouwde voorstel telt.

Klaar? Start bij het probleem, niet bij je favoriete oplossing.