Filterbubbel les 1 // Dat is toch mijn mening!

• newEditor
• Mentorles
• Burgerschap
• +3
• Middelbare school
• Praktijkonderwijs
• vmbo, mavo
• Leerjaar 3,4

Introductie

Iedereen heeft een mening. Maar waar komt die eigenlijk vandaan? Je ontdekt hoe meningsvorming werkt en wat wij-zij-denken is. Een mening hoeft nooit gelijk te zijn aan die van een ander en kan altijd blijven veranderen.

Instructies

Filterbubbel.nl
Les 1: Dat is toch mijn mening?!

Deze les duurt 50 minuten en is geschikt voor vmbo leerjaar 1 en 2 en de middenbouw van het praktijkonderwijs (12–15 jaar). De les is geschreven op B1-niveau en sluit aan bij de leefwereld van leerlingen.

In deze les ontdekken leerlingen hoe meningen ontstaan. Ze leren dat een mening niet goed of fout is, maar dat het belangrijk is om uit te leggen waarom je iets vindt. Ook ervaren ze dat meningen kunnen veranderen door nieuwe informatie of gesprekken.

SLO Leerdoelen 

Burgerschap

Leerlingen werken aan een kritische houding en leren omgaan met verschillende meningen.

Digitale geletterdheid

Leerlingen leren online informatie te beoordelen en beseffen dat wat ze zien invloed heeft op hun mening.

Opbouw les

Jullie starten klassikaal met een korte animatie over meningsvorming.

Daarna gaan leerlingen zelfstandig aan de slag met de inhoud. De animatie is opgeknipt in delen. Na elk deel volgt een Dubbelcheck en maken leerlingen korte opdrachten. Moeilijke woorden kunnen ze terugluisteren via het spraakmemo. Antwoorden schrijven ze op hun brainfart-blad.

Bespreek na dit onderdeel kort klassikaal wat leerlingen is opgevallen.

Vervolgens gaan leerlingen in groepjes van 3 of 4 aan de slag met de Bubbelbreker. Ze gaan met elkaar in gesprek en oefenen met luisteren, doorvragen en uitleggen waarom ze iets vinden.

Tip voor in de klas

Zorg voor een veilige sfeer. Alleen dan durven leerlingen zich uit te spreken. Blijf als docent open en nieuwsgierig. Oordeel niet te snel, maar luister en vraag door.

Extra inspiratie:
Luister onze podcast op Spotify: Dat is toch mijn mening?!

Werkbladen

Filterbubbel.nl - Bubbelbreker - Les 1.pdf

Filterbubbel.nl - Brainfartblad - Les 1.pdf

Les 1 // Dit is toch mijn mening!

Voor de leerlingen:

Deze les gaat over onze meningen. We vinden met elkaar een hoop. En waneer iemand iets anders belangrijker vindt dan jij kan dat jou boos of verdrietig maken. Vaak lijkt het dan 'wij' tegen 'zij'. Maar hoe ontstaat onze mening eigenlijk? Wat hebben jouw ouders, vrienden, gevoelens, feiten, ervaringen & sociale media kanalen daar eigenlijk mee te maken? Je gaat oefenen om je te leren verplaatsen in iemand met een andere mening. Een mening is nooit fout en kan je hele leven blijven veranderen. 

We beginnen klassikaal

We beginnen deze les klassikaal met een video.

We kijken deze samen op het digibord.
Ga verder wanneer de docent dat zegt.

Text

VIDEO

• Kijk klassikaal de gehele animatie en leg waar nodig de link met de leefwereld van jouw leerlingen.

• Daarna gaan leerlingen zelfstandig aan de slag.

• De video wordt tijdens deze les opgeknipt in drie fragmenten. Na elk fragment checken ze kort of ze het snappen a.d.h. van een Dubbelcheck en maken ze kleine opdrachten die ze op zichzelf betrekken.

Let op:

→ Zorg dat elke leerling een eigen device heeft
→ Koptelefoon of oortjes is wel zo prettig (voor jou én voor hen)

Spraakbericht icoon

Er zitten een aantal lastige woorden in deze les.

Wil je meer uitleg over over het woord?

Klik dan op het spraakbericht icoontje.

Klik op het 'spraakbericht' icoontje om de uitleg van een nieuw of lastig woord te lezen en te luisteren.

Brainfart-blad

Zie je het Brainfart-icoon? Dan is het tijd om je werkblad erbij te pakken en de opdracht met pen te maken.

Je hebt deze antwoorden nodig voor de groepsopdracht hierna.

Soms pakken de leerlingen hun Brainfart-blad erbij om antwoord te geven. Het brein-icoontje is dan zichtbaar in de slide.

→ Vertel ze ook dat ze dit blad aan het einde van de les weer bij jou inleveren.

Naam en klas erop is dus handig!

Doe alvast je oortjes in!

Blijft jouw mening altijd hetzelfde?

Of verander je die soms?

Bekijk het volgende fragment >>

NORMEN, WAARDEN EN ONDERBUIKGEVOEL

Let erop dat oortjes of koptelefoon goed zijn ingeplugd of gekoppeld. Zo heeft niemand last van het geluid van een ander.

VIDEO
Vanaf hier gaan leerlingen zelfstandig aan de slag.

Start met de animatie, fragment 1: feiten en meningen.

DUBBELCHECK // FEITEN EN MENINGEN

EEN FEIT IS:

ECHT GEBEURD

TE CONTROLEREN

DUS 1+1=2 // IN DECEMBER START DE WINTER

EEN MENING IS:

WAT JIJ ER VAN VINDT

WISKUNDE IS LASTIG // IN DECEMBER IS HET KOUD

DUBBELCHECK
In een dubbelcheck wordt kort de video samengevat. In het eerste deel van de animatie bespreken we: feiten en meningen.

EXTRA → Je kunt een voorbeeld geven van een betrouwbare bron, zoals NOS stories. Vertel ook waar je meestal de bron bij foto's of teksten vindt.

Die "man" aan het begin ziet er niet uit. Wat een griezel.

Deze comment op Youtube is een:

Is dit een feit of een mening?

OPDRACHT // HUH, MAAR DAT IS TOCH EEN FEIT?

Vraag 1 van de 5

Een feit is iets wat je kan bewijzen en kan aantonen met verschillende bronnen. Bijvoorbeeld dat de hoofdstad van de provincie Utrecht ook Utrecht heet.

Een mening is wat jij zelf ergens van vindt. Je bent het ergens mee eens, of niet. Zo’n mening kan je leven lang blijven veranderen. Zo vind je vandaag Rotterdam de tofste stad en morgen de saaiste.

A

Feit

B

Mening

Toepassen maar! Vijf keer een opmerking of stukje tekst met twee keuzeknoppen: is dit een feit of mening?

EXTRA → Bij iedere vraag wordt er korte feedback over het juiste antwoord teruggegeven.

Die "man" aan het begin ziet er niet uit. Wat een griezel.

Dit bericht uit de krant is een:

Is dit een feit of een mening?

OPDRACHT // HUH, MAAR DAT IS TOCH EEN FEIT?

Vraag 2 van de 5

Snorfietsen door helmplicht massaal opgevoerd: 'Helm op bij 25 kilometer per uur? Je schaamt je rot'

Een feit is iets wat je kan bewijzen en kan aantonen met verschillende bronnen. Bijvoorbeeld dat de hoofdstad van de provincie Utrecht ook Utrecht heet.

Een mening is wat jij zelf ergens van vindt. Je bent het ergens mee eens, of niet. Zo’n mening kan je leven lang blijven veranderen. Zo vind je vandaag Rotterdam de tofste stad en morgen de saaiste.

A

Feit

B

Mening

@Ilse: kan er nog bij het juiste antwoord een doorklik komen naar die uitleg die ook online in de app stond?

Die "man" aan het begin ziet er niet uit. Wat een griezel.

Dit bericht op nu.nl is een:

Is dit een feit of een mening?

Vraag 3 van de 5

Politie pakt twee jongeren (14 en 15) op voor overval op supermarkt Utrecht.

Een feit is iets wat je kan bewijzen en kan aantonen met verschillende bronnen. Bijvoorbeeld dat de hoofdstad van de provincie Utrecht ook Utrecht heet.

Een mening is wat jij zelf ergens van vindt. Je bent het ergens mee eens, of niet. Zo’n mening kan je leven lang blijven veranderen. Zo vind je vandaag Rotterdam de tofste stad en morgen de saaiste.

OPDRACHT // HUH, MAAR DAT IS TOCH EEN FEIT?

A

Feit

B

Mening

@Ilse: kan er nog bij het juiste antwoord een doorklik komen naar die uitleg die ook online in de app stond?

Die "man" aan het begin ziet er niet uit. Wat een griezel.

Dit bericht op Instagram is een:

Is dit een feit of een mening?

OPDRACHT // HUH, MAAR DAT IS TOCH EEN FEIT?

Vraag 5 van de 5

Zware overstromingen in Zuid-Duitsland: al zeker 3.000 mensen geëvacueerd

Een feit is iets wat je kan bewijzen en kan aantonen met verschillende bronnen. Bijvoorbeeld dat de hoofdstad van de provincie Utrecht ook Utrecht heet.

Een mening is wat jij zelf ergens van vindt. Je bent het ergens mee eens, of niet. Zo’n mening kan je leven lang blijven veranderen. Zo vind je vandaag Rotterdam de tofste stad en morgen de saaiste.

A

Feit

B

Mening

@Ilse: kan er nog bij het juiste antwoord een doorklik komen naar die uitleg die ook online in de app stond?

Geweeeeeeeldig!!! ....poepie klaar!

Die "man" aan het begin ziet er niet uit. Wat een griezel.

Dit bericht op Instagram is een:

Is dit een feit of een mening?

Vraag 4 van de 5

Een feit is iets wat je kan bewijzen en kan aantonen met verschillende bronnen. Bijvoorbeeld dat de hoofdstad van de provincie Utrecht ook Utrecht heet.

Een mening is wat jij zelf ergens van vindt. Je bent het ergens mee eens, of niet. Zo’n mening kan je leven lang blijven veranderen. Zo vind je vandaag Rotterdam de tofste stad en morgen de saaiste.

OPDRACHT // HUH, MAAR DAT IS TOCH EEN FEIT?

A

Feit

B

Mening

@Ilse: kan er nog bij het juiste antwoord een doorklik komen naar die uitleg die ook online in de app stond?

YES, GOED BEZIG!

Doe alvast je oortjes in!

Vorm jij je mening voor eens en altijd?

Of stel je ‘m soms bij?

Bekijk het volgende fragment >>

NORMEN, WAARDEN EN ONDERBUIKGEVOEL

Let erop dat oortjes of koptelefoon goed zijn ingeplugd of gekoppeld. Zo heeft niemand last van het geluid van een ander.

VIDEO
De animatie is opgedeeld. We gaan nu per animatie een opdracht doen. Bekijk van deze animatie fragment 2.

JOUW MENING VORM JE DOOR:

DE NORMEN EN WAARDEN

WAARMEE JE BENT OPGEGROEID

JE ONDERBUIKGEVOEL

EEN ERVARING DIE EEN INDRUK

OP JE HEEFT GEMAAKT

JOUW DAGELIJKS LEVEN

DUBBELCHECK // MENINGEN VORMEN

Normen zijn ongeschreven regels over hoe je je hoort te gedragen. Bijvoorbeeld dat je de deur open houdt voor iemand anders.

Een waarde is iets wat jij of een groep mensen belangrijk en dus waardevol vindt. Bijvoorbeeld, dat je minimaal twee keer per jaar op vakantie wilt.

Een onderbuikgevoel is signaal dat je lichaam afgeeft om je te vertellen of iets wel of niet klopt.

Een ervaring is iets wat jij hebt meegemaakt in je leven.

DUBBELCHECK
In deze dubbelcheck leggen we de leerlingen uit wat ze zojuist hebben gezien in de animatie. De leerlingen gaan nu aan de slag met: Hoe vorm jij je mening?

EXTRA →Loop een rondje door de klas en vraag of ze een voorbeeld kunnen geven van een ervaring die hen diep heeft geraakt.

De meningen die wij van jong tot oud hebben, zijn gebaseerd op vier dingen; jouw persoonlijke ervaringen, het dagelijks leven om je heen, je normen en waarden waarmee je bent opgevoed, zoals een bepaald geloof. Sommige meningen krijg je dus van huis uit mee. Andere voel je gewoon diep van binnen. Weer andere leer je doordat je zelf iets meemaakt of neem je over van anderen. Denk bijvoorbeeld aan je vrienden, je teamgenoten of een droom van een influencer die jou online aanspreekt.

meningen

ervaringen

dagelijks leven

normen

waarden

geloof

droom

Waar komt jouw mening vandaan?

OPDRACHT // SLEEP DE WOORDEN

Toepassen maar! Leerlingen kunnen de juiste term naar de juiste plek in de tekst slepen en deze boven de puntjes loslaten. Ze ontvangen direct feedback of het de goede plek is. Foutje gemaakt? Geen probleem, probeer het opnieuw. En als er termen zijn die niet helemaal duidelijk zijn, lees dan naar de spraakmemo's voor extra uitleg.

Hoe deel jij je mening?
Kies in de volgende twee slides jouw kleur.
Onthoud de kleur die je kiest.

Start de quiz >>

QUIZ //WELK TYPE MENINGSVORMER BEN JIJ?

Let erop dat oortjes of koptelefoon goed zijn ingeplugd of gekoppeld. Zo heeft niemand last van het geluid van een ander.

De buurman heeft per

ongeluk jouw fiets op slot

gezet. Hoe reageer jij?

1

Nooo, onhandig! Nu moet ik met de bus. Maar ja, er zijn ergere dingen in het leven.

2

!@#$ altijd hetzelfde gedoe met hem. Je belt aan en scheldt hem verrot. Wat denkt hij wel niet?

3

Jemig, nu kom ik te laat! Je belt hem op en vraagt hem of hij zo snel mogelijk het slot eraf haalt.

De buurman heeft per ongeluk jouw

QUIZ // WELK TYPE REACTIE GEEF JIJ?

fiets op slot gezet. Hoe reageer jij?

1 van de 2

Check de uitkomsten van de poll; Welke kleur werd het meeste gekozen?

De buurman heeft per

ongeluk jouw fiets op slot

gezet. Hoe reageer jij?

1

Je schreeuwt naar hem dat hij moet uitkijken en loopt door.

2

Je roept; “Hey!” en loopt door. We letten allemaal wel eens

niet op.

3

Je draait je om en duwt hem keihard tegen de grond.

Je scheld hem uit!

Op school bots je tegen iemand op die

2 van de 2

QUIZ // WELK TYPE MENINGSVORMER BEN JIJ?

in gedachten is. Hoe reageer jij?

Check de uitkomsten van de poll;

Welke kleur werd het meeste gekozen?

WELKE KLEUR KOOS JIJ HET MEESTE? // KLIK OP DIE KNOP

PAARS

ORANJE

BLAUW

QUIZ // DE UITSLAG

Welke kleur koos jij het meest?

Check de uitkomsten van de poll; Welke kleur werd het meeste gekozen?

Als je iets ziet (gebeuren), ervaart, leest of hoort, heb je vaak je mening klaar en reageer je zonder na te denken.

EXTRA → Hoe jij je mening deelt, ligt dat aan jouw karakter of is het normaal in jouw vriendengroep of gezin om zo te reageren?

Wat vind jij? Schrijf het antwoord op je brainfart-blad. Pffrttt!

Lees de stelling >>

BRAINFART-BLAD // STELLING

Pak je brainfart-blad erbij en schrijf je antwoord op. Leg goed uit waarom je dit vindt. Juist jouw reden is het belangrijkst.

STELLING // BLOKKEREN

Als iemands mening mij niet bevalt

blokkeer ik diegene gewoon

dan hoef ik er niet mee te dealen.

De leerlingen pakken het brainfart-blad erbij. Wat is hun standpunt over deze stelling? Hebben ze een overtuigend argument hiervoor?

EXTRA → Laat een aantal leerlingen zich ook verplaatsen in iemand die wat anders vindt. Waarom zou diegene dat kunnen vinden?

Lekker gewerkt!
Je bent echt goed bezig!

Lees de stelling >>

YES TOPPER!

Doe alvast je oortjes in!

Vorm jij je mening voor eens en altijd?

Of stel je ‘m soms bij?

Bekijk het volgende fragment >>

NORMEN, WAARDEN EN ONDERBUIKGEVOEL

Let erop dat oortjes of koptelefoon goed zijn ingeplugd of gekoppeld. Zo heeft niemand last van het geluid van een ander.

VIDEO
Animatie 1, fragment 2: Jouw mening blijft veranderen.

DUBBELCHECK // JE MENING VERANDERT

JOUW MENING VERANDERT JE LEVEN LANG

ONTMOETINGEN MET ANDERE MENSEN

DOOR EEN NIEUWE ERVARING

GEVOELENS DIE VERANDEREN

STA OOK EENS OPEN VOOR EEN ANDERE MENING!

Een ervaring is iets dat jij hebt meegemaakt in je leven. Zoals dat je een zon, zee en strandvakantie relaxed vindt.

Indruk maken ervaar je door iets dat jij je nog goed kan herinneren. Bijvoorbeeld een complimentje van je docent.

DUBBELCHECK
Samenvatting van fragment 3.

In deze dubbelcheck leggen we je uit waarom je mening je hele leven blijft veranderen. En het is belangrijk om open te staan voor veranderingen!

Welke reactie zou jij achterlaten?

Schrijf het antwoord op je brainfart-blad. Pffrttt!

Lees de opdracht >>

BRAINFART-BLAD // DILEMMA

Pak je brainfart-blad erbij en schrijf je antwoord op. Leg goed uit waarom je dit vindt. Juist jouw reden is het belangrijkst.

"Vanaf januari moet je door energietekorten

koud douchen. Doe je dat niet, dan krijg je een boete

en word je water direct afgesloten.”

Je voelt vanuit je onderbuik dat je direct wil reageren.

Je bent flink boos - dit kan toch niet?!

Maar hoe ga jij reageren? Ga je het sharen?

Laat je een comment achter?

Geef je mening vanuit jouw perspectief.
Geef ook een argument of reden waarom je dat vindt.

Schrijf op je Brainfart-blad een reactie,
alsof je onder de post reageert.
Wat kun je wel zeggen? En wat juist niet?

TIP VAN BRAINY

Spreek in de ik-vorm.

Je hebt een mening.

Maar niet iedereen denkt hetzelfde als jij.

Leg uit waarom je iets vindt.

Gebruik woorden als ‘omdat’ of ‘waarom’.

Blijf netjes in wat je schrijft.

Gebruik geen grof taalgebruik en scheld niet.

Je wilt zelf ook netjes aangesproken

worden, toch?

OPDRACHT // MIJN MENINGEN ONLINE

Brainfart-blad mag er bijgepakt worden! Leerlingen oefenen met delen van een genuanceerde mening in een reactie onder een post.

EXTRA → Laat ze rekening houden met de manier waarop ze dat doen: met respect, met een (goede) reden en net taalgebruik.

Welke kies jij? Schrijf het antwoord op je brainfart-blad. Pffrttt!

Lees het dilemma >>

BRAINFART-BLAD // DILEMMA

Pak je brainfart-blad erbij en schrijf je antwoord op. Leg goed uit waarom je dit vindt. Juist jouw reden is het belangrijkst.

altijd alleen maar a-relaxte meningen in je feed lezen

of

altijd overal a-relaxte comments achterlaten

DILEMMA DE BEMMA

De laatste story alweer. Een dilemma en ze moeten kiezen. Na deze story mogen ze de laptop dichtklappen en offline aan de slag.

Het zelfstandige deel van les 1 is klaar. NICE!

Nu aan de slag met de Bubbelbreker.

BubbelBreker

Vorm groepjes.

Wijs één iemand aan die schrijft en maak samen de opdrachten.

Je mag je brainfart-blad erbij pakken.

BUBBELBREKER // WE GAAN OFFLINE VERDER

Vorm groepjes.
Wijs één iemand aan die schrijft en maak samen de opdrachten.

Je mag je Brainfart-blad erbij pakken.

BUBBELBREKER

De leerlingen vormen groepjes van vier en krijgen per groep een Bubbelbreker-blad met drie of vier opdrachten. Ieder groepje kiest iemand die de boel in goede banen leidt; iedereen komt aan de beurt en we laten elkaar uitpraten.

Ook schrijft de leider van de groep de gezamenlijke antwoorden op in de lege antwoordvakken. De individuele Brainfart-bladen mogen hier als input gebruikt worden bij het gezamenlijk oplossen van de opdrachten.

Opdracht 1. Extreem respectloos naar extreem respectvol

Breng nuance terug in de extreme mening. Laat de leerlingen een nieuwe mening bedenken waarbij de essentie hetzelfde is maar de toon vriendelijker. Denk hierbij aan de opdrachten uit de stories. Daarin hebben de leerlingen geleerd hoe ze op een respectvolle manier een mening kunnen vormen.

Opdracht 2. Vanuit welk standpunt?

Bedenk twee totaal verschillende standpunten over een recent nieuwsartikel. Herhaal kort de vier onderdelen van meningsvorming. Vergelijk de standpunten met die vier onderdelen en bedenk vanuit welk onderdeel de twee standpunten waarschijnlijk zijn gevormd. Deze opdracht kan ook klassikaal starten met een voorbeeld op het bord.

Opdracht 3. Ik vind dit gewoon het belangrijkste!

Klassikale opdracht: Iedere leerling geeft op het brainfart-blad antwoord op de vraag: welk onderwerp vind jij het allerbelangrijkste in je leven op dit moment. Waarvoor zouden ze strijden of door het vuur gaan? Deze onderwerpen worden meegenomen naar de les over filterbubbels. De groepjes leveren zowel hun individuele brainfart-blad als de Bubbelbreker bij jou in.