2.4 Onafhankelijke rechtspraak VWO
2.4 Onafhankelijke rechtspraak VWO
Onderdelen in deze les
2.4 Onafhankelijke rechtspraak VWO
Vandaag
Herhaling vorige les dmv oefening
Huiswerk bespreken
Leerdoelen vandaag bekijken
Korte uitleg met voorbeeld rechtsgelijkheid
Werkboekopdrachten
Welke machten zijn er?
Opdracht: geef per situatie aan welke macht controleert.
Pak je laptop erbij
Het kabinet wil de btw verhogen, maar 87 mensen uit de Tweede Kamer stemmen tegen het voorstel.
Uitvoerende controleert wetgevende
Rechtsprekende controleert wetgevende
Wetgevende controleert uitvoerende
Een drugsdealer wordt vrijgesproken omdat hij verdovende middelen verkoopt die nog niet verboden zijn bij wet. Een tweedekamerlid bereidt direct een nieuwe wet voor die ook deze verdovende middelen verboden maakt.
De wetgevende macht controleert de rechterlijke macht.
De uitvoerende macht controleert de rechterlijke macht.
De wetgevende macht controleert de uitvoerdende macht.
De rechter stelt een milieuorganisatie in het gelijk dat de overheid te weinig doet aan klimaatverandering.
Wetgevende macht controleert rechterlijke macht
Rechterlijke macht controleert wetgevende macht
Rechterlijke macht controleert uitvoerende macht.
Huiswerk vorige les
Vraag 1a: Waarom zou de rechtsstaat zonder de trias politica niet goed kunnen functioneren?
Antwoord: Zonder trias politica kan alle macht bij de overheid liggen, zonder dat iemand de overheid kan controleren. De overheid kan dan doen wat ze wil, waardoor er meer kans is op machtsmisbruik.
Huiswerk vorige les
Vraag 1B: Leg uit waarom je beter kunt spreken van een evenwicht der machten dan van een scheiding der machten.
Antwoord: De scheiding der machten op zichzelf voorkomt niet dat binnen een van die machten toch machtsmisbruik kan plaatsvinden. Hiervoor is het noodzakelijk dat de drie machten elkaar in evenwicht houden door middel van de checks and balances.
Huiswerk vorige les
Vraag 1e: Rechters controleren of de overheid zich aan de wet houdt, maar wie controleert of rechters de wet zelf goed toepassen en op de juiste manier rechtspreken?
Antwoord: Die controle gebeurt binnen de rechterlijke macht zelf wanneer iemand het niet eens is met een uitspraak, namelijk door middel van hoger beroep bij de hogerberoepsrechter en uiteindelijk bij de Hoge Raad.
Huiswerk vorige les
Vraag 2: welke foto hoort niet in het rijtje thuis
Antwoord: Foto 3, dit is een advocaat de rest staat allemaal voor 1 van de machten.
Huiswerk vorige les
Slide text
Slide heading
Slide text
Leerdoelen vandaag
Je kunt beargumenteren waarom rechtspraak in een rechtsstaat onafhankelijk moet zijn.
Je kunt drie rechtsgebieden onderscheiden en uitleggen welk recht erin centraal staat.
Je kunt uitleggen dat het principe van rechtsgelijkheid in de praktijk niet vanzelfsprekend is.
Onafhankelijke rechtspraak
Actualiteit:
Nederland wapent zich met Europese bondgenoten tegen VS-aanval op Strafhof
Waarom is het een probleem als de VS het internationaal strafhof niet erkent?
Waarom moeten rechters niet afhankelijk zijn van presidenten, landen, bedrijven etc?
Bijvoorbeeld
Huurrecht: Jij huurt een woning en spreekt met de verhuurder af wat de huurprijs is en wanneer je maandelijks betaalt.
Arbeidsrecht: Een werkgever en een werknemer tekenen een arbeidscontract met afspraken over loon, werktijden en vakantiedagen.
Aansprakelijkheidsrecht: De hond van de buren bijt jouw nieuwe bank kapot. De eigenaar van de hond moet de schade vergoeden.
Kan vaak ook door mediation worden opgelost.
92% van de rechtszaken zijn privaatrechtelijk --> privaatrecht wordt ook wel civiel recht genoemd
Burger tegen overheid
Bestuursrecht: recht waarin een besluit van de overheid centraal staat.
Bijvoorbeeld:
Omgevingsvergunning: De gemeente weigert of verleent een vergunning voor een verbouwing.
Uitkeringen en toeslagen: Het UWV of de Belastingdienst beslist over het stopzetten van een uitkering of toeslag.
Handhaving: De gemeente legt een boete op omdat een bedrijf de regels van het bestemmingsplan overtreedt.
Strafrecht
Dingen die strafbaar zijn volgens het wetboek van strafrecht --> ernstige zaken
Strafrecht is bedoeld om de veiligheid van burgers en hun bezittingen te handhaven.
Bekende strafzaken?
Rechtsgelijkheid
In Nederland is iedereen gelijk voor de wet.
Iedereen heeft dezelfde rechten en plichten, ongeacht afkomst, geslacht of maatschappelijke positie.
Ook de toegang tot de rechter moet voor iedereen gelijk zijn.
Is dit altijd zo?
Wie van deze mensen heeft de grootste kans op een lage straf na belastingfraude?
Meneer links
Meneer rechts
Gemiddelde straf grootschalige belastingfraude:
Rechtsgelijkheid
Sanda Dia zaak --> Acid vs Reuzegom
Namenreveal video acid:
Wie kreeg denken jullie een hogere straf
Acid door de namen van de Reuzegommers te exposen
Reuzegommers voor de doodslag op Sanda Dia
Dit noemen we Klassenjustitie
Machtsongelijkheid --> hoe meer geld, hoe beter de advocaten
Soms zelfs contacten bij de rechter
Werkboekopdrachten
Paragraaf 2.4 --> opdracht 1a, 1c, 2, 4a, 4b
Leerdoelen vandaag
Je kunt beargumenteren waarom rechtspraak in een rechtsstaat onafhankelijk moet zijn.
Je kunt drie rechtsgebieden onderscheiden en uitleggen welk recht erin centraal staat.
Je kunt uitleggen dat het principe van rechtsgelijkheid in de praktijk niet vanzelfsprekend is.
Exit ticket op post-it
Schrijf op
Waarom moet rechtspraak onafhankelijk zijn? (kort)
Welke factor zorgt ervoor dat rechtsgelijkheid niet vanzelfsprekend is altijd? (1 woord)
Plak op de deur als je naar buiten loopt.
