Leesvaardigheid
Leesvaardigheid
Communicatie, wat betekent dat?
Onderdelen in deze les
Leesvaardigheid
Communicatie, wat betekent dat?
Communicatie is het bewust of onbewust overbrengen van een boodschap door middel van verbale (gesproken woorden) of non-verbale (gebaren, houding) signalen. Het is een uitwisseling van informatie, gedachten, gevoelens of ideeën tussen een zender en een ontvanger. Dit proces kan plaatsvinden via gesproken en geschreven taal, maar ook via gebaren en gelaatsuitdrukkingen.
(Spreker/schrijver)
De informatie
Zender
Boodschap
Ontvanger
Lezer/luisteraar
Ieder mens is uniek
... dus iedereen heeft eigen kennis en een eigen kijk op de wereld!
= referentiekader
Het is als een bril waardoor iemand kijkt en die gekleurd is naar diegene zijn ervaringen, geschiedenis en achtergrond.
Interpretatie
Communicatiemiddelen
= vervoermiddel van je boodschap (je gebruikt er vaak meerdere tegelijk).
Medium = bijv. telefoon, krant, website.
--> geen lichaamstaal, dús... duidelijkere manier gebruiken van het verwoorden van jouw boodschap.
Miscommunicatie
Krantenartikel? Lezer kan geen vragen stellen, dus je moet glashelder zijn als je schrijft. De lezer moet zonder vragen het artikel opzij kunnen leggen.
Communicatiedoelen
Altijd zelfde doel:
Kind in de speeltuin dat 'mama' roept;
Pester die iemand zwart praat;
De uitslagen van je onderzoek delen via een artikel.
MAAR er staat altijd nóg een doel naast:
Activeren
Amuseren
Informeren
Beschouwen
Overtuigen
Betogen
Maak er je eigen feestje van
Blog --> amuseren
Tijdschrift --> overtuigen
Krant --> Informeren of toch overtuigen?
Het praatje met je werkgever is anders op een bedrijfsuitje dan op het werk
Het praatje met je dokter is anders in de stad dan in de spreekkamer
De context (referentiekaders, communicatiemiddel & -doel, tijd, plaats en situatie) is belangrijk om de boodschap goed te begrijpen.
Read the room: je kunt niet op ieder willekeurig moment een boodschap droppen.
Communicatie is een doorlopend proces
Je houdt met ALLE elementen rekening
Bij het schrijven van een tekst kun je je bewust maken
van de stappen die je neemt om tot een goed resultaat
te komen.
Terugblik vorige les
Communicatie
Zender/boodschap/(medium)/ontvanger
Referentiekader
(Non)verbaal
Communicatiemiddelen
Communicatiedoelen
Onderwerp & hoofdgedachte
Roep maar!
Onderwerp
Waar het over gaat
Vaak één woord of woordgroep, GEEN zin!
'Fietsverhuur' of 'goedkoper fietsverhuur'
Kennis
Allebei kennis over het onderwerp? Zelfde referentiekader = makkelijker gesprek
Bv: Gesprek met je teamgenoot over de wedstrijd ipv met een klasgenoot.
Niet veel kennis over het onderwerp? Oriënteren! (= voorkennis ophalen en onderzoek doen)
Onderwerp
Deelonderwerp 1
Deelonderwerp 2
Fietsverhuur
Elektrische fietsen
Meer winkels
Hoofdgedachte
Wat wil de schrijver jou vertellen? = hoofdgedachte
Bv: Door het aanbod van elektrische fietsen, stijgt de vraag naar fietsverhuur.
Twee verschillende teksten over hetzelfde onderwerp, kunnen twee verschillende hoofdgedachtes hebben. Het ligt er maar net aan wat de schrijvers willen vertellen over dat onderwerp.
Voorkeursplaatsen
Waar de ontvanger (lezer) het eerst naar kijkt.
Onderwerp: titel, inleiding, slot, plaatjes
Deelonderwerpen: tussenkopjes
Hoofdgedachte: titel, inleiding, slot
Kernzin: belangrijkste zin van een alinea. Vat de alinea samen.
(Meestal eerste, tweede of laatste)
Terugblik vorige les
Onderwerp
Hoofdgedachte
Voorkeursplaatsen (eyetracking)
Tekstsoorten
Allerlei vormen
Mondeling, schriftelijk, digitaal, papier, kort, lang, met/zonder plaatjes
Meerdere communicatiedoelen? Soms ook meerdere tekstsoorten in één tekst!
Bv: Rapport over klimaatverandering (informeren) dat eindigt in een fel betoog (overtuigen)
Taalgebruik
Instructie geven --> objectief (geen ik-vorm), precies en resultaatgericht
maar ook: gebiedende wijs
Liefdesbrief --> subjectief (ik-vorm), losser
Opbouw
Doel wordt bereikt door zender én ontvanger
De eerste stap in de tekst & taalgebruik geeft tekstsoort weg
Samen kijken naar tabel blz 59
Terugblik
Tekstsoorten
Taalgebruik
Inleiding/kern/slot
De driedeling van elke tekst
Slide titel
Slide tekst
De functie van de inleiding
Vraag stellen, voorbeeld geven, samenvatting/conclusie, een mening, probleemstelling, oorzaak-gevolgrelatie óf opvallende uitkomst
Wat je ook kiest: het belangrijkste is dat je de aandacht van de lezer trekt!!!!!
Voorbeelden ------>
Voorbeelden inleiding
Moet je je schamen voor het hebben van een accent? (Vraag stellen)
Je hebt volgende week drie toetsen, waarvan twee veel leerwerk bevatten. (Voorbeeld geven)
Minder mensen roken: dat is bekend geworden uit onderzoek. (Conclusie)
Popzangers verdienen teveel geld voor wat ze doen. (Mening)
Gisteren is bekend gemaakt dat er een geweldsincident heeft plaatsgevonden. (Probleemstelling)
Veel leerlingen staan onvoldoende op geschiedenis, omdat het niet duidelijk was wat zij moesten leren voor de toets. (Oorzaak-gevolgrelatie)
Mensen met een hbo- of wo-opleiding roken minder dan mensen met een havo, vwo of mbo 2-4 opleiding en mensen met basisonderwijs, vmbo en mbo1 opleiding. (Opvallende uitkomst)
Daarnaast ALTIJD aandacht trekken!
Door.... anekdote, opvallende stelling/mening, aan te haken bij actuele gebeurtenis, voordelen noemen van verder lezen
Laatst kon ik een medewerker niet verstaan door zijn accent (anekdote)
Een accent siert iemands persoonlijkheid (opvallende stelling/mening)
Recent onderzoek laat zien dat.... (aanhaken bij actuele gebeurtenis)
Na het lezen van deze tekst ben je gerustgesteld over... (voordelen noemen m verder te lezen)
Kern (middenstuk)
Onderwerp uitwerken in deelonderwerpen
Deelonderwerpen sluiten op de inleiding aan
Voorbeeld ---->
Voorbeeld
Inleiding: 'Moet je je schamen voor het hebben van een accent?'
Kern:
Verschillende accenten
Persoonlijkheid
Trots op volkstaal
Slot
Terugkijken op inleiding en de uitwerking in de kern
Door... samenvatting/conclusie
Je vindt hier de hoofdgedachte terug
Géén nieuwe informatie
Terugblik
Inleiding, kern, slot
Aandacht trekken
Tekststructuur
Gemak dient de mens! Het is handig om te weten waar iets staat
Hoofdstructuur
Eén vraag centraal: 'Welke oplossing is er voor een bepaald probleem?'
Vijf hoofdstucturen: beschrijving, ordening, vergelijking/contrast, oorzaak/gevolg en probleem/oplossing.
Voorbeeld (ordening)
Verleden-heden-toekomststructuur --> Wat is er veranderd ten opzichte van het verleden? (vraag) --> Onderwerp (inleiding) --> situatie vroeger/situatie nu (kern) --> conclusie of schets van toekomstbeeld (slot)
Alinea's en verbanden
Jack Kerouac
Behapbaar
Informatie opdelen om het makkelijker én aantrekkelijker te maken.
Bv:
'Ik geef drie tips'
Netflix series
Hoofdstukken
Van grof naar fijn
Van macro (groot) naar micro (klein)
Van tekst (macro) naar alinea (micro)
Verbanden
Er is een logische volgorde binnen een tekst. Het verband tussen verschillende delen wordt gelegd door signaalwoorden.
Ik heb gisteren niet geleerd | Ik was zó moe
Ik heb gisteren niet geleerd, omdat ik zó moe was.
Welk verband hoort hierbij?
Functiewoord
= een woord dat een duidelijke functie heeft:
De conclusie is dat....
Functiewoord = conclusie
De aanleiding van dit stuk is....
Functiewoord = aanleiding
Daar wordt ook gelijk een oplossing voor gegeven, namelijk....
Functiewoord = oplossing
