3.4 cultuur in de Republiek
3.4 - Cultuur in de Republiek
vraag om mee te starten:
Hoe denk je dat voor de Republiek een wereldeconomie ontstond?
(denk aan de vorige les)
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
3.4 - Cultuur in de Republiek
vraag om mee te starten:
Hoe denk je dat voor de Republiek een wereldeconomie ontstond?
(denk aan de vorige les)
Wat gaan we doen?
Korte herhaling vorige les
Uitleg: Cultuur in de Republiek
Aan de slag!
Welke eeuw werd de 'Gouden Eeuw' genoemd?
45
second
14e eeuw
15e eeuw
16e eeuw
17e eeuw
Wat is handelskapitalisme?
45
second
Alleenrecht om in een gebied (of in een bepaald product) handel te drijven.
Boeren werken voor de nijverheid of voor de export en niet alleen meer voor eigen dorp of streek.
Versterkt steunpunt voor de handel van bijvoorbeeld VOC of WIC
Kapitaal vermeerderen door handel te drijven én door gekochte (ingevoerde) materialen en grondstoffen te laten bewerken en daarna te verkopen met meer winst dan met handel alleen.
Welk economisch motief was er voor de oprichting van de VOC?
45
second
Het stoppen van de concurrentiestrijd tussen de compagnieën
Het afdwingen van een prijsdaling van producten
Het zoeken van een eigen zeeweg naar Azië
Het beter kunnen voeren van oorlog
Koppel het begrip aan de juiste beschrijving
Gouden eeuw
Stapelmarkt
Beurs
Gebouw waar kooplieden handeldreven
Plek waar goederen worden opgeslagen en worden verhandeld
Lange bloeiperiode waarin Nederland heel rijk was.
Juist of onjuist?
Juist
Onjuist
De zeventiende eeuw was voor de Republiek een Gouden Eeuw.
De VOC deed aan kaapvaart.
De wereldeconomie kon ontstaan door de ontdekkingsreizen.
De WIC werd opgericht tijdens de tachtigjarige oorlog tegen Spanje.
Op de Amsterdamse beurs werd gehandeld in slaven.
Driehoekshandel WIC
Spullen zoals stoffen, rum en wapens.
Slaven
Suiker, katoen en tabak.
Beantwoord de hoofdvraag:
Hoe lieten rijke regentenfamilies hun macht zien?
Rampjaar en regenten
1672: het 'Rampjaar’. Engeland, Frankrijk en Duitsland vallen de Republiek aan. De vloot versloeg de Engelsen, de Franse en Duitse legers plunderden de landgewesten. Stadhouder Willem III werd verjaagd uit de Republiek.
Ondanks alle oorlogen werden de regentenfamilies rijker en machtiger. Zij regelden het bestuur in de steden, van de VOC/WIC, de armenzorg. Zo hielden zij alle macht.
Mensen die ook rijk werden, wilden ook invloed in dat bestuur. Dit regelden ze door te trouwen met mensen uit de regentenfamilies. Deze kleine groep families hadden de macht en beschermden elkaar= oligarchie.
Rijke regentenfamilies lieten hun rijkdom zien door grote huizen in de stad en op het platteland te bouwen, schilderijen te laten maken. De gebouwen voor de stadsbesturen, gildes of armenzorg lieten welvaart en status zien.
Hoofdvraag
Hoe lieten rijke regentenfamilies hun macht zien?
Hoe hielden de rijke regentenfamilies elkaar in stand?
Hollandse meesters
vragen om mee te starten:
Wat is een oligarchie?
Hoe lieten rijke regentenfamilies hun rijkdom en macht zien?
Wat gaan we doen?
Korte herhaling VOC mbv filmpje en werkblad
instructie Hollandse meesters
samen kijken naar kunst
Herhaling VOC
zelf aan de slag met: werkblad na/tijdens 'Kapers en kooplui'
Hollandse meesters
Schilders kregen nu opdrachten van 'gewone mensen' in plaats van koningen en kerken.
Iedereen die een beetje geld had kocht een schilderijtje voor in huis, wel met verschillende kwaliteit en prijzen.
Kenmerkend voor de schilderkunst waren de vele verschillende onderwerpen (genres). Zoals landschappen, zeegevechten, steden, portretten, stillevens, verhalen uit de geschiedenis of uit de Bijbel en over het dagelijkse leven van gewone mensen.
Wat al deze 'Hollandse meesters' gemeen hadden, is dat hun schilderijen realistisch waren, en niet overdreven druk of felgekleurd.
Noteer deze vragen even in je schrift:
•
•Wat valt je op?
•Wie zou de opdrachtgever zijn?
•Met wat voor doel zou het schilderij gemaakt zijn?
Huishouden van Jan Steen
Portret van Andriesz Bicker, Van der Helst
Het melkmeisje, Johannes Vermeer
De anatomische les van dr. Tulp, Rembrandt van Rijn
maken huiswerk
maak opdr. 6 p. 82/83 (wb)
Hoe lieten rijke regentenfamilies hun macht zien?
Aan de slag!
Wat: opdracht 4 + 5 + 6 blz. 82 werkboek
Hoe: alleen IN STILTE
Duur: ... minuten
10
minute
00
second
Vraag: Wie zou.....
Waaraan kun je zien dat de opdrachtgever van dit meesterwerk veel geld had? Gebruik twee beeldelementen uit de bron bij je antwoord.
3.4 - Tolerantie en migratie
Wat gaan we doen?
oriëntatievragen
Uitleg: Tolerantie en migratie
Nakijken: huiswerk vraag 6. p. 82/83
Doen: breng een bezoekje aan het Rijksmuseum
Oriëntatievragen
Was er tolerantie in de Republiek? leg je antwoord uit.
Waarom kwam het 'goed uit' om zo godsdiensttolerant mogelijk te zijn?
Voorafje
Wat is tolerantie? Geef een voorbeeld.
Wat is migratie? Geef een voorbeeld
Lees zelf tolerantie en migratie p. 70
Beantwoord de oriëntatievragen:
Was er tolerantie in de Republiek? leg je antwoord uit.
Waarom kwam het 'goed uit' om zo godsdiensttolerant mogelijk te zijn?
5
minute
00
second
Tolerantie en migratie
In de Republiek was er gewetensvrijheid: niemand zou worden vervolgd om wat je denkt of gelooft. Daarom was er ook godsdiensttolerantie. Belangrijkste geloof was protestants, maar je mocht wel katholiek zijn.
Alle kerken waren protestants, katholieken moesten hun diensten in schuilkerken doen. Die zaten verborgen in huizen.
Protestanten hadden de meeste rechten.
Text
Text
Schuilkerk
Waarom tolerant? Vanwege economische belangen. Spaanse en Portugese joodse handelaren brachten kennis, geld en handelsnetwerken. De Joden uit Oost-Europa waren vaak arm en werkten in laagbetaalde beroepen. Beide Joodse groepen mochten eigen synagoge bouwen.
Politiek belang tolerantie: eenheid in de Republiek.
En nu?
Nakijken huiswerk (opdr 6. p. 82/83)en dan kijkje nemen in het Rijksmuseum
Ontdek Rijksmuseum Meesterwerken
Opdracht: kies één 'meesterwerk' uit en verzamel daarover 3 'interessante' feiten. Verwerk dat in een korte presentatie.
Veel wetenschappers kwamen naar de Republiek, want hier mocht je door de gewetensvrijheid alles onderzoeken, publiceren en je werd niet vervolgd.
De kerk vervolgde in veel landen wetenschappers als hun ontdekkingen niet pasten bij de ideeën van de kerk. Bijv. Galilei overkwam dat, hij dacht net als Copernicus dat de aarde om de zon draait, in plaats van andersom. Galilei werd gedwongen om te zwijgen over zijn onderzoek.
De wetenschappelijke revolutie
Door de wereldwijde handel kwam er bij meer mensen meer nieuwsgierigheid, nieuwe vragen en ontdekkingen.
Wetenschappers gingen experimenten doen en bewijs verzamelen voor hun onderzoek. Ze deelden hun kennis in boeken en brieven. Door meer nieuwe uitvindingen leerden wetenschappers de natuur beter begrijpen. Deze 2e helft van de 17e eeuw met de vele ontdekkingen en uitvindingen noemen we dan ook de wetenschappelijke revolutie.
Hoofdvragen
Wat vind jij? Was er tolerantie was in de Republiek?
Wat zijn de oorzaken van de wetenschappelijke revolutie?
Aan de slag!
Wat: opdracht 4 + 5, blz. 82 werkboek
Hoe: alleen of in tweetallen
Duur: ... minuten
1
minute
00
second
Te doen
Maken werkboek par. 3.4 vragen 3c+d+e, 4, 6a+c, 7,8,9,10.
Leren 3.1, 3.2, 3.3+ begrippen en tijdlijn.
Mag: maken leerdoelen/ flitskaarten/ afsluiting/ zelftoets/ cornell schema/ zelf toetsvragen maken
Samenvatting leerdoel(en)
Je kunt beargumenteren of er tolerantie was in de Republiek.
Je kunt met voorbeelden uitleggen dat er een wetenschappelijke revolutie was en uitleggen welke oorzaken die had.
Schrijf in max. 5 zinnen een samenvatting van de leerdoelen van vandaag.
