Thema 7: handel

• Mens & Maatschappij
• Middelbare school
• vmbo b, k
• Leerjaar 2

Thema 7

Handel

Vandaag

Terugblik klas 1

Uitleg 7.1

Aan de slag

Je kan uitleggen hoe een land veranderd door geboorte, sterfte en migratie

Beschrijven hoe een republiek wordt bestuurd

THEMA 7 - HANDEL

17 gewesten

Nederland bestond uit 17 gewesten. Een gewest is een soort provincie, maar dan met een eigen bestuur.

Welke gewesten van toen heten nu nog zo?

Laat de leerlingen hierbij vraag 2C maken.

het land bestond uit gewesten. deze gewesten werden bestuurd door rijke burgers, genaamd regenten. alle regenten bij elkaar wordt 'staten' genoemd

De nieuwe republiek

Na de oorlog had de bevolking het zwaar. Door honger en ziekte stierven er meer mensen dan er geboren werden. 

de regenten lieten de havens van Gent en Antwerpen blokkeren omdat die niet bij de republiek hoorde. De schepen voeren door naar Zeeland en Holland en de rijke kooplieden gingen daar ook wonen. 

Sociale bevolkingsgroei

De rijke kooplieden gingen dure huizen bouwen en gaven veel geld uit aan bijvoorbeeld schilderkunst. 

Veel mensen wilden graag in die havensteden komen wonen en de steden groeiden. 

Als de bevolking groeit doordat mensen verhuizen (migreren) dan noem je dat sociale bevolkingsgroei.

Aan de slag

Maken opdracht 3,4 en 7

Blz 10 t/m 12

Klaar? 

Lezen boek

Vandaag

Nakijken opdrachten

Uitleg 7.1

Aan de slag

Je kan uitleggen dat migranten belangrijk zijn

Redenen noemen waarom de VOC werd opgericht en waarom het een monopolie had.

THEMA 7 - HANDEL

Wat voor mensen zie je
op deze afbeelding?

1. Burgemeesters
2. Ministers
3. regenten
4. koningen

Wat hadden de regenten te maken met het bestuur van Nederland?

Wanneer is er een positieve natuurlijke bevolkingsgroei?

1. Als er meer mensen in het land komen wonen dan er vertrekken
2. Als er meer mensen geboren worden dan er sterven
3. Als er minder mensen in het land komen wonen dan er vertrekken
4. Als er minder mensen geboren worden dan er sterven

Opdrachten bespreken

Migratie

Migratie = vertrekken naar een ander land. 

Eind van de middeleeuwen: Spaanse en Portugese joden

Bij de opstand: protestanten

Bij de blokkade van de Belgische havens: grote groepen uit de Belgische steden

Arbeidsmigranten: Komen werk doen

Vluchtelingen: Gaan weg vanwege omstandigheden in het land waar ze vandaan komen

Nederland migratieland 

De migranten deden ander werk dan de Nederlanders toen. Nederlanders veelal in de landbouw en scheepvaart.

Migranten veel in wol en tabak

Vertrekoverschot

Vestigingsoverschot

De VOC

• Het aanbod van specerijen steeg.
• Specerijen in azië werden steeds duurder. 
• Specerijen in europa werden steeds goedkoper.

>> Gevolg: De handelaren gingen steeds minder verdienen.

Daarom besloten ze in 1602 de VOC op te richten.

(Verenigde Oost-Indische Companie). 

Voordelen van de VOC

• Hierdoor konden ze de dalende prijzen van specerijen in de hand houden.

• Zo stonden ze ook sterk tegen buitenlandse concurrenten.

Monopolie

• De VOC kreeg het alleenrecht op de handel in specerijen.

• Dit noem je monopolie. 

Aan de slag

7.1 centrum van de wereldhandel

Maken 9, 11, 13, 14, 17a, 18, 20a en b

Blz 14 t/m 21

Klaar: rekenen nakijken

iets voor jezelf

1.2 Mensenhandel

7.1 nakijken

7.2 uitleg

Aan de slag

Je weet waarom de 17e eeuw de gouden eeuw wordt genoemd

Je kan vertellen wat het betekend om slaaf te zijn en welke mensen tot slaaf gemaakt werden

Ongelijkheid en Zwarte Piet

Bladzijde 27

• 1492 - Columbus ontdekt Amerika en Spanjaarden veroveren delen van Noord en Zuid Amerika.
• Ze maakten indianen tot slaaf
• Indianen moesten op de plantages werken

Handel in mensen hoe begon dat? 

• Veel Indianen gingen dood door het harde, zware werk zonder betalen, maar ook door ziektes die die Spanjaarden meenamen. 
• Om de arbeidskrachten aan te vullen, brachten Europese handelaren zwarte Afrikanen naar Amerika.
• Hollanders wilden ook meedoen met de slavenhandel en in 1621  kwam de WIC  (West Indische Compagnie)
• Het slavenfort Elmina was een belangrijk punt

Handel in mensen hoe begon dat? 

Meestal een vreemde

Slavernij bestaat al heel lang. Slaven hebben weinig rechten en veel plichten, ze moeten alles doen voor de slaveneigenaar. 

Er werden meestal vreemden tot slaaf gemaakt. Mensen met een ander uiterlijk, van een andere stam, met andere gewoontes. Het is makkelijk om ze als minderwaardig te zien en daardoor anders te behandelen. 

Aan de slag

7.2 Mensenhandel

Maken 1,2,3,4,7,8 en 9

Blz 26 t/m 33

Klaar: Lezen boek

1.2 mensenhandel

Herhalen

Nakijken

Uitleg

Aan de slag

Je weet welke rol de WIC in de slavenhandel had

Je kan uitleggen wat driehoekshandel is

Je kan uitleggen hoe wind ontstaat. 

Je kent verschillen tussen slavernij in de 17e eeuw en nu

Welke uitspraak uit de VOC is niet waar?

1. De VOC kocht specerijen in Oost-Indië en bracht die naar Europa.
2. De VOC had het recht om oorlog te voeren.
3. De VOC afspraken dat nootmuskaat alleen aan de VOC zou worden verkocht.
4. De VOC werkte samen met de Engelsen en de Portugezen om Oost-Indië te controleren.

Welk gebouw zie je hier?

1. Het witte huis
2. Fort Elmina
3. Kasteel de goede hoop
4. Fort zeelandia

Driehoekshandel

De handel tussen Europa, Afrika en Amerika wordt de driehoeks-handel genoemd.

Driehoekshandel

Europa --> Afrika:  Textiel, wapens en sterke drank

Afrika --> Amerika: Goud, ivoor en slaven

Amerika --> Europa: Koffie, tabak, katoen en suiker

Wat werd er verbouwd op de plantages?

Slaven keuren

Voordat een WIC-handelaar die mensen kocht, keurde hij hen eerst, naakt! Als ze gezond, sterk en tussen de 15 en 35 jaar waren, dan waren ze goed. 

Onderweg overleed een vijfde deel van de ‘handelswaar’ aan ziektes en slecht voedsel.

Wind

Lagedrukgebied

Plaats waar relatief warme lucht opstijgt en de luchtdruk daardoor laag is.

Hogedrukgebied

Plaats waar relatief koude lucht daalt en de luchtdruk daardoor hoog is. 

Wind

Warme lucht

Moderne slavernij

Welke verschillen zijn er tussen slavernij vroeger en nu?

<ul><li>Nu krijgen slaven soms wel iets betaald voor hun werk, vroeger niet.</li><li>Toen woonden en werkten veel slaven in Amerika, nu in Afrika.</li></ul>

Aan de slag

7.2 Mensenhandel

Maken: 10, 11, 12, 13, 15, 17

Blz: 34 t/m 40

Klaar: al je huiswerk af? 

7.3  veranderende wereldhandel 

Herhalen

Uitleg 7.3

Je kan: 

• uitleggen waarom het label ‘Made in ...’ niets zegt over waar het product is gemaakt.
• vertellen wat de lagelonenlanden zijn.
• uitleggen waarom arbeid is verplaatst.
• uitleggen waarom het goederenvervoer sterk is gegroeid.

Wanneer is er sprake van een negatieve sociale bevolkingsgroei

1. Er worden te weinig kinderen geboren
2. Er worden te veel kinderen geboren
3. Er verhuizen veel mensen naar een ander land
4. Er verhuizen weinig mensen naar een ander land

Hoe heet het alleenrecht op bepaalde producten?

1. Monopolie
2. Uno
3. Genocide
4. Aandelen

Welke zin is NIET waar?

1. De WIC en de VOC waren een vereniging van kooplieden
2. De VOC handelde in Oost Indië
3. West Indië ligt ten westen van Indië
4. Oost Indië ligt ten oosten van Indië

Waar gaat dit blok over? 

Waarschijnlijk heb je je niet afgevraagd waar ze vandaan komen. De kans is groot dat ze uit China of India komen. Kijk maar eens op het label. Hoewel …, weet je dat het label ‘Made in …’ niets zegt over waar je kleding echt is gemaakt? Kleren reizen namelijk de hele wereld over voordat ze bij jou in de kast liggen. Welke reis maakt je kleding? Waarom maken kleren eigenlijk zo’n enorme wereldreis?

Plekken waar katoen groeit 

Katoenplant 

Label in een broek 

Verplaatsen van arbeid 

• Vroeger werd veel kleding in NL gemaakt. 
• Tegenwoordig wordt kleding gemaakt in lagelonenlanden. VB: China, Pakistan, Bangladesh. 
• Dit is goedkoper om te laten maken dan in Nederland
• Bij het maken van kleding zijn veel mensen nodig. 
• Als bedrijf wil je dat zo goedkoop mogelijk doen
• Tegenwoordig is transport heel makkelijk

Opbouw prijs schoenen 

Aan de slag! 

 1.3 Veranderende wereldhandel

Opdracht 2, 3, 5, 6, 7 en 8

Blz 44 t/m 50

Klaar? PO 

7.3  veranderende wereldhandel 

Nakijken deel 1

Uitleg 7.3

Je kan: 

• vertellen wat locatiefactoren zijn.
• uitleggen waarom sommige landen economisch sterk groeien.
• uitleggen waarom de groeilanden interessante afzetmarkten zijn.
• vertellen wat China in Afrika doet op het gebied van handel.

Afstand 

Afstand doet er minder toe dan vroeger

Transport is tegenwoordig snel en goedkoop 

Twee soorten afstanden:

• Absolute afstand: Afstand in kilometers gemeten in een rechte lijn tussen twee punten. 
• relatieve afstand: Afstand in tijd, hoelang je erover doet om de afstand af te leggen.

Waarom daar?

• Een bedrijf zit nooit ergens zomaar. 
• De hoofdkantoren van  bijvoorbeeld Calvin Klein daar werken de mensen die de kleding ontwerpen en de reclames bedenken.
• Redenen voor een bedrijf om ergens te vestigen noemen we: Locatiefactoren

Locatiefactoren 

• de hoogte van de lonen en de opleiding van het personeel;
  
• of er goede havens, wegen en communicatiemiddelen zijn;
  
• of er een stabiele regering is en de overheid meewerkt en helpt

Heffingen 

• Het kan ook voorkomen dat bedrijven naar landen verhuizen om onder bepaalde regels uit te komen.
• In NL -> Milieuheffing:
• Extra belasting die bedrijven moeten betalen, als ze het milieu vervuilen. 
• Andere landen hebben hogere inkomstenbelasting 

Afrika als nieuwe handelspartner

China handelt met Afrika:

•  in ruil voor grondstoffen krijgen landen goedkope leningen + infrastructuur 

Aan de slag! 

 7.3 Veranderende wereldhandel

Opdracht 9, 10, 11, 13, 14, 16, 17

Blz 51 t/m 58

Klaar? PO 

7.4 De invloed van 

grote bedrijven

Herhalen

Uitleg 7.4

Je kent: 

Voorbeelden van diensten

het verschil tussen een werkgever en een werknemer.

Voorbeelden van multinationals

Voorbeelden van betalingen met belastinggeld

Diensten

• Als iemand iets aanbiedt wat je niet kunt vastpakken en waar een ander behoefte aan heeft, noem je dat een dienst.
  
• Diensten kun je heel goed via internet aanbieden.

SpaceX

SpaceX wil consumenten in dunbevolkte gebieden snel internet aanbieden via een netwerk van duizenden satellieten. 

Online reisadvies

Bedrijven weten vaak veel van je. Al je internet historie word opgeslagen door speciale software. 

Samen maken: opdracht 5

Aan de slag! 

 7.4 De invloed van grote bedrijven

Opdracht 2, 4, 5

Blz 62 t/m 66

Klaar? PO 

7.4 De grote invloed van grote bedrijven

Nakijken. 

Uitleg 

Je kan: 

nadelen noemen van de handel in namaakartikelen en drugs.

uitleggen wat concurrentie is.

uitleggen waarom het moeilijk is om met een multinational te concurreren.

uitleggen waarom werkgevers superrijk kunnen worden.

 

Wat zijn diensten?

1. Dingen die je vast kunt pakken
2. spullen die je moet kopen
3. dingen die schaars zijn
4. Product dat je niet kunt aanraken en waar mensen behoefte aan hebben

Concurrentie 

Bedrijven die dezelfde consument als klant willen. 

Multinationals

Een multinational is een bedrijf wat in veel verschillende landen actief is.

Voorbeeld: Tesla, Amazon, McDonalds, Shell. 

Werkgever en werknemer 

Werkgever: Iemand die andere mensen in dienst heeft om het werk te doen

Werknemer: Iemand die werkt voor een organisatie of een bedrijf

De werkgever betaalt de werknemer salaris

Een multinational zorgt voor veel werk voor mensen 

Wat zou jij doen met een miljoen?

Werkgevers en werknemers betalen de overheid belasting. Van dat geld betaalt de overheid diensten, zoals onderwijs, 

wegen en politie. 

In Nederland betalen multinationals over hun winst minder belasting dan in andere landen. Kleinere bedrijven betalen meer winstbelasting.

Net echt

Er zijn ook bedrijven die namaakproducten maken. Schoenen, kleding, tassen, horloges, laptops etc.

Het gaat zo: Een bedrijf kopieert Italiaanse schoenen van een duur merk. Via internet is dit amper te onderscheiden.

Het bedrijf in Italië verliest zo veel geld. Zij hebben de ontwerper betaald, het product getest, reclame gemaakt etc. De namaakartikelen zijn 

vaak van minder goede kwaliteit.

Het is illegaal om namaakartikelen te kopen en verkopen. 

Bedrijven betalen geen belasting over deze artikelen

Drugs in een sloot

In Nederland wordt veel geld verdient met de productie van drugs. Deze bedrijven zijn illegaal en betalen geen belasting.

Nederland is een 'drugsparadijs'.   In Nederland wordt zowel veel plantaardige drugs (wiet) geteeld. En er worden kunstmatige drugs geproduceerd.

Waarom in Nederland? : Via de haven van Rotterdam kunnen drugs makkelijk vervoerd worden. Nederland ligt gunstig in Europa en de straffen zijn relatief laag.  

Superrijken

Bedrijven die veel geld verdienen kunnen:

• Geld aan hun werknemers geven/ salarissen verhogen
  
• Investeren in nieuwe artikelen, meer reclame, innovaties
  
• Ook kunnen ze concurrerende bedrijven opkopen
  

Maar vaak besparen bedrijven op de kosten van salarissen zodat 

de eigenaren rijker worden. Het verschil tussen arm en rijk wordt 

zo groter en groter 

Aan de slag! 

 7.4 De invloed van grote bedrijven

Opdracht 8, 10, 12, 14, 15 en 17

Blz 68 t/m 76

Klaar? PO