Voorbehouden-Handelingen-Theorie-en-Praktijk.pptx

Voorbehouden Handelingen: Theorie en Praktijk

Welkom bij deze presentatie over voorbehouden handelingen voor verpleegkundigen in zorginstellingen.

We behandelen wetgeving, praktijkvoorbeelden en speciale aandacht voor leerling-verpleegkundigen.


TM

by Team Good Minds

1 / 35
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 35 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Voorbehouden Handelingen: Theorie en Praktijk

Welkom bij deze presentatie over voorbehouden handelingen voor verpleegkundigen in zorginstellingen.

We behandelen wetgeving, praktijkvoorbeelden en speciale aandacht voor leerling-verpleegkundigen.


TM

by Team Good Minds

Wat zijn Voorbehouden Handelingen?


Medische risicohandelingen

Deze handelingen brengen risico's mee voor de gezondheid van cliënten.


Uitvoering door bevoegden

Alleen zorgverleners met juiste kwalificaties mogen deze uitvoeren.


Praktijkvoorbeelden

Injecties, katheterisaties en wondbehandelingen zijn veelvoorkomende voorbeelden.

Wetgeving: Wet BIG




Invoering 1997

De Wet BIG reguleert sinds 1997 wie welke handelingen mag uitvoeren.



Bescherming

De wetgeving beschermt patiënten tegen onbekwame zorgverleners.



14 categorieën

De wet definieert 14 specifieke categorieën voorbehouden handelingen.

Voorbehouden vs. Risicovolle Handelingen

Voorbehouden handelingen

Deze zijn wettelijk aangewezen in de Wet BIG.

Voorbeeld: injecteren van medicatie.

Mag alleen uitgevoerd worden door bevoegde zorgverleners.

Risicovolle handelingen

Niet altijd wettelijk geregeld maar vereisen deskundigheid.

Voorbeeld: verwisselen van infuuszak.

Vereisen zorgvuldigheid maar geen specifieke bevoegdheid.

Waarom Wetgeving rond Voorbehouden Handelingen?

Bescherming

Beschermt cliënten tegen onnodige gezondheidsrisico's.

Duidelijkheid

Creëert helderheid over bevoegdheden in de zorgverlening.

Kwaliteit

Waarborgt kwaliteit van zorg door bekwaamheidseisen.

Veiligheid

Vergroot patiëntveiligheid binnen zorginstellingen.

14 Categorieën Voorbehouden Handelingen

Medische ingrepen

Heelkundige ingrepen en verloskundige handelingen.


Invasieve procedures

Injecties, katheterisaties en puncties.


Complexe behandelingen

Narcose, defibrillatie en cardioversie.

Op de volgende pagina vind je een volledig overzicht van alle categorieën.

Overzicht: 14 Categorieën (volgens Wet BIG)


Chirurgisch

  • Heelkundige ingrepen

  • Verloskundige handelingen

  • Endoscopieën


Invasief

  • Katheterisaties

  • Injecties

  • Puncties


Specialistisch

  • Narcose

  • Radioactieve stoffen

  • Cardioversie

  • Defibrillatie


Overig

  • Elektroconvulsieve therapie

  • Steenvergruizing

  • Kunstmatige bevruchting

  • Voorschrijven medicatie

Wie Mag Wat Uitvoeren?


Zelfstandig bevoegd

Artsen, tandartsen en verloskundigen mogen zelfstandig handelen.



Functioneel bevoegd

Verpleegkundigen handelen in opdracht indien bevoegd én bekwaam.



Niet bevoegd

Verzorgenden en helpenden mogen deze handelingen niet uitvoeren.

Wat Betekent 'Bevoegd'?

Officiële kwalificatie

Je hebt een erkend diploma en registratie in het BIG-register.

Wettelijke opleiding

Je hebt een opleiding gevolgd die voldoet aan alle wettelijke eisen.

Formele toestemming

Je hebt waar nodig toestemming van een bevoegd zorgverlener.

Wat Betekent 'Bekwaam'?

Praktische vaardigheid

Je kunt de handeling technisch correct uitvoeren.

Kennis bijhouden

Je houdt je deskundigheid op peil via scholing en praktijkervaring.

Zelfreflectie

Je beoordeelt kritisch of je bekwaam bent voor elke handeling.

Onderhoud

Je oefent regelmatig om vaardigheden up-to-date te houden.

Werkplek: Zorginstellingen vs. Ziekenhuis

Zorginstellingen

  • Voorbehouden handelingen in verpleeghuis, thuiszorg en GGZ

  • Focus op chronische zorg

  • Minder acute situaties

  • Langdurige zorgrelaties met cliënten

Ziekenhuis

  • Meer complexe acute ingrepen

  • Bredere diversiteit aan handelingen

  • Directe toegang tot specialisten

  • Kortdurende zorgrelaties met patiënten

Voorbeeld: Injecteren in de Wijkzorg

Indicatie

Subcutane insuline-injectie op voorschrift van arts.

Uitvoering

Zelfstandig door bekwame wijkverpleegkundige.

Kennis

Protocollen, hygiënevoorschriften en insulinewerking.

Monitoring

Herkennen van complicaties zoals hypo- of hyperglykemie.

Voorbeeld: Katheterisatie in Verpleeghuis


Doktersinstructie

Katheterisatie gebeurt altijd op instructie van een arts.


Steriele werkwijze

Strikte hygiëne om infecties te voorkomen is essentieel.


Observatie

Controleer op complicaties zoals bloedingen of infecties.


Rapportage

Documenteer de procedure en observaties zorgvuldig.

Voorbeeld: Bloedafname in Thuiszorg


Voorbereiding

Controleer de opdracht van de arts en verzamel de juiste materialen.

Zorg voor goede hygiëne en een comfortabele omgeving voor de cliënt.


Uitvoering

Pas de juiste priktechniek toe en volg het protocol nauwkeurig.

Let op de juiste volgorde van bloedbuisjes bij afname.


Afronding

Vul labformulieren correct in en zorg voor juiste bewaring.

Organiseer transport naar het laboratorium binnen de gestelde tijd.

Casus 1: Fout bij Injectie Toediening

Wat doe je als je een verkeerde dosering hebt toegediend? Stop, meld direct aan arts, documenteer het incident en monitor de cliënt nauwlettend op reacties.

Casus 2: Katheterisatie met Complicatie


Situatie

Tijdens katheteriseren treedt onverwacht een bloeding op bij de cliënt.


Handelen

Stop de procedure onmiddellijk en stel de cliënt gerust.


Actie

Raadpleeg direct een arts en documenteer de complicatie zorgvuldig.

Casus 3: Onbevoegde Handeling


Observatie

Je ziet een collega zonder bevoegdheid een voorbehouden handeling uitvoeren.



Bespreking

Spreek je collega direct aan in een privésetting.



Melding

Informeer je leidinggevende over het voorval.

De veiligheid van cliënten staat altijd voorop, ook al is het misschien moeilijk om een collega aan te spreken.

Wat als je Onbekwaam bent?

Niet uitvoeren

Weiger de handeling uit te voeren als je niet bekwaam bent.

Overleggen

Bespreek de situatie met je leidinggevende of de behandelend arts.


Scholing

Vraag training of bijscholing aan om je bekwaamheid te vergroten.

Verantwoordelijkheid bij Voorbehouden Handelingen

Eigen verantwoordelijkheid

Je bent zelf verantwoordelijk voor het inschatten van je bekwaamheid.

Opdrachtgever

De arts draagt verantwoordelijkheid voor de medische indicatie.

Documentatie

Leg handelingen en instructies zorgvuldig vast in het dossier.

Organisatie

De zorginstelling faciliteert scholing en toetsing.

Verpleegkundige in Opleiding (VIG/Verpleegkunde)

Observeren

Eerst kijken naar uitvoering door gediplomeerde.

Oefenen

Onder direct toezicht vaardigheden ontwikkelen.

Toetsen

Vaardigheden laten beoordelen door begeleider.

Documenteren

Vorderingen vastleggen in leerportfolio.

Taken van de Leerling-Verpleegkundige

Eindniveau

Zelfstandig functioneren onder eindverantwoordelijkheid opleider.


Verantwoordelijkheid opbouwen

Stapsgewijs meer zelfstandigheid verwerven.


Basiskennis verwerven

Theoretische en praktische vaardigheden ontwikkelen.

Als leerling-verpleegkundige reflecteer je voortdurend op je handelen en vraag je actief om feedback om je bekwaamheid te vergroten.

Casus 4: Leerling Voert Onbegeleid Voorbehouden Handeling uit


1

Situatie

Een leerling injecteert zelfstandig insuline zonder begeleiding.


2

Risico's

Verhoogd risico op fouten en schade aan de cliënt.


3

Overtreding

Schending van de Wet BIG en interne opleidingsregels.


4

Leerpunt

Altijd handelen onder gepaste begeleiding tijdens de opleiding.

Begeleiding van Leerlingen in de Praktijk


Afspraken maken

Stel duidelijke regels op over toezicht en zelfstandigheid.

Documenteer deze afspraken in het begeleidingsplan.


Leerplan opstellen

Formuleer concrete leerdoelen voor voorbehouden handelingen.

Bouw complexiteit geleidelijk op binnen de opleiding.


Evaluatiemomenten

Plan regelmatige reflectiemomenten na het uitvoeren van handelingen.

Bied constructieve feedback om groei te stimuleren.

Quizvraag 1


Wat is een voorbehouden handeling?

  1. Elke medische handeling in de zorg

  1. Een handeling die alleen bevoegde en bekwame zorgverleners mogen uitvoeren

  1. Een handeling die iedereen mag uitvoeren

  1. Een administratieve handeling

Denk na over het juiste antwoord. Op de volgende dia vind je het antwoord met toelichting.

Antwoord Quizvraag 1

—

Het juiste antwoord is B

Een handeling die alleen bevoegde en bekwame zorgverleners mogen uitvoeren.

Voorbehouden handelingen zijn specifiek in de Wet BIG omschreven en mogen alleen door bevoegde én bekwame zorgverleners worden uitgevoerd vanwege de gezondheidsrisico's.

Quizvraag 2


A. Alleen een arts


B. Alleen een verpleegkundige


C. Artsen, tandartsen, verl...


D. Iedereen in de zorg

Wie mag zelfstandig een voorbehouden handeling uitvoeren? Denk na over het juiste antwoord.

Antwoord Quizvraag 2

—

Het juiste antwoord is C

Artsen, tandartsen, verloskundigen, physician assistants, verpleegkundig specialisten.

Deze beroepsgroepen hebben een zelfstandige bevoegdheid voor bepaalde voorbehouden handelingen binnen hun deskundigheidsgebied volgens de Wet BIG.

Quizvraag 3

Optie A

Praktische vaardigheid zelf aantonen en onderhouden.

Optie B

Alleen een diploma hebben.

Optie C

Zeggen dat je het kunt.

Wat betekent 'bekwaam' zijn in het kader van voorbehouden handelingen?

Antwoord Quizvraag 3

—

Het juiste antwoord is A

Praktische vaardigheid zelf aantonen en onderhouden.

Bekwaamheid gaat verder dan alleen een diploma. Het betekent dat je de vaardigheid praktisch beheerst, regelmatig oefent en je kennis bijhoudt.

Quizvraag 4 (leerling-specifiek)


Mag je als leerling-verpleegkundige een voorbehouden handeling zelfstandig uitvoeren?


A. Ja, als je goed hebt opgelet bij de instructie


B. Nee, altijd onder toezicht oefenen totdat je bekwaam verklaard bent


C. Ja, als het druk is


D. Alleen bij een cliënt die je goed kent

Antwoord Quizvraag 4

—

Het juiste antwoord is B

Nee, altijd onder toezicht oefenen totdat je bekwaam verklaard bent.

Als leerling mag je nooit zelfstandig voorbehouden handelingen uitvoeren. Zelfs bij drukte of bekende cliënten blijft begeleiding verplicht.

Quizvraag 5

Wat doe je als je twijfelt aan je eigen bekwaamheid voor een handeling?

Antwoord Quizvraag 5

—

Het juiste antwoord is B

Overleggen met leidinggevende/arts en niet uitvoeren.

Bij twijfel over bekwaamheid mag je de handeling niet uitvoeren. Overleg altijd met je leidinggevende of de behandelend arts.

Samenvatting & Kernen

2

Wet BIG

Voorbehouden handelingen zijn wettelijk beschermd.

Bevoegd én bekwaam

Beide voorwaarden zijn noodzakelijk voor uitvoering.

Leerlingen

NOOIT zelfstandig, altijd onder begeleiding oefenen.

Bij twijfel

Overleg, rapporteer en weiger indien nodig.

Vragen of Discussie?

Deel je praktijkervaringen, stel vragen en bespreek dilemma's uit je dagelijkse werk. Samen werken we aan veiligere zorg!