Les 1: Historisch Haarlem
Les 1: Historisch Haarlem
Het kaartenspel
Je krijgt per groepje vier plattegronden.
Deze plattegronden zijn in verschillende tijden gemaakt.
Koppel de plattegrond aan de juiste tijd op de historische tijdbalk.
Sleepvraag: koppel de kaart aan de juiste tijd
Tijd van regenten en vorsten
Tijd van steden en staten
Tijd van ontdekkers en hervormers
Tijd van wereldoorlogen
Lesverloop
We bespreken de veranderingen en cotinuïteiten van Haarlem door de geschiedenis heen.
Verwerkingsopdracht: een plattegrond van Haarlem
Aflsuiting: een mindmap van de stad Haarlem.
Reflecteren op deze les
Waar onstaat Haarlem?
Haarlem ligt in het westen van Nederland in een moerasgebied.
Haarlam onstond op een strandwal die werd gevormd door zandtransport
Tijdens de 10e eeuw onstond een nederzetting op de strandwal: het gebied werd bewoond.
Mensen leefden als boeren, ze gingen de grond ontginnen de grond werd geschikt gemaakt om voedsel te produceren (lanbouw)
Waarom was de grond van het gebied in Haarlem geschikt voor landbouw?
Haarlem wordt een stad
In de Middeleeuwen kwamen er steeds meer mensen wonen in Haarlem.
Mensen moesten gaan samenwerken.
Samenwerking kwam stand met het feodaal stelsel: graaf- land uitdelen - bescherming in de ruil voor oogst (belasting).
Haarlem was welvarend en werd belangrijk voor de graaf van Holland: Willem II.
Haarlem kreeg in 1245 stadsrechten: Haarlem is nu officeel een stad!
Belangrijke gebouwen:
Grote Kerk-> nu St. Bavo kerk
Noem voorbeelden van stadsrechten die Haarlem kreeg (3).
Haarlem groeit door 1350-1450
Haarlem bevond zich aan het Spaarne, hier vaarden schepen die op weg waren naar steden als Antwerpen en Amsterdam.
Haarlem kwam in contact met handel.
Doordat er genoeg voedselproductie was gingen mensen zich specialiseren.
Haarlem verkreeg bierbrouwerijen, de scheepsbouw kwam op gang en de lakennijverheid vestigde zich in Haarlem.
De bloeiperiode van Haarlem
Na De Tachtig Jarige Oorlog was er in veel handelssteden onrust: zoals door het Spaanse leger bezette Antwerpen. Tijdens deze oorlog werd Haarlem ook getroffen: Amsterdamse Poort
Er kwamen veel Vlaamse migranten naar Haarlem wegens geloofsredenen
Deze migranten brachten veel kennis mee (bijvoorbeeld over textiel): markten in Haarlem
Door het succes van Haarlem als handelsstad was er geld voor kunst, schilders als Frans Hals naar Haarlem
Haarlem tijdens de industriële revolutie
Haarlem werd minder belangrijk aan het eind van de 17e eeuw, Frankrijk en Spanje kwamen weer op.
Doordat Haarlem aan het Spaarne lag, werden er in de 18e eeuw veel fabrieken gevestigd die werkten op waterkracht.
In 1839 werd de eerste Nederlandse spoorlijn gelegd. Dit werd gedaan door de Hollandse Ijzeren Spoorlijn Maatschappij. De spoorlijn lag tussen Haarlem en Amsterdam
Welke positieve effecten zou de eerste spoorlijn hebben voor Haarlem als stad?
Haarlem nu
Haarlem ligt in de Randstad
Veel historische gebouwen uit de geschiedenis van Haarlem staan er nog: Sint Bavo Kerk, het stationsgebouw, Teylers Hofje en de Amsterdamse poort
Haarlem trekt veel toeristen naar het historische stadscentrum
Haarlem is een populaire woonplaats-> goede connectie met hoofdstad Amsterdam
Verwerking
Ieder groepje ontvangt een Ipad-> je opent de link naar Google Earth
Op Google Earth staat een uitgestippelde route klaar-> je loopt deze af
Schrijf op je werkblad wat informatie op over Haarlem bij de plekken die je langsgaat.
Kijk naar de verwerkingsopdrachten: kies er één.
Tijdens de wandelroute door Haarlem maak je één van de twee verwerkingen.
Je werkt samen in duo's
Verwerkingsopdrachten: kies er één
De plattegrond van Haarlem
Je maakt een plattegrond van Haarlem
Je kijkt met Google maps hoe de stad eruit ziet, je gebruikt de oude plattegronden
Je maakt een legenda waarin je verwerkt hoe je bijvoorbeeld het spoor kan herkennen op de plattegrond
Je trekt met een rode lijn de route die toeristen kunnen lopen: gebruik de route van Google Earth
De bezoekerskaart voor Haarlem
Je maakt een bezoekerskaart voor mensen die de route door Haarlem af gaan lopen (Google earth)
Je beschrijft aan de mensen hoe ze lopen (straatnamen).
Je beschrijft bij elke locatie van de route kort: de geschiedenis van het gebouw/monument en wat er te doen is.
Aan het einde heb je een kaart voor bezoekers in Haarlem