De overheid
De overheid
Waarom zijn verkiezingen belangrijk voor de economie?
De overheid bepaalt waarvoor en hoeveel belasting we betalen, waar ze dat aan uitgeven en welke regels er gelden. En wij bepalen met verkiezingen wie dat bepalen.
In Nederland zijn elke 4 jaar vier soorten verkiezingen. Welke?
Tweede Kamerverkiezingen
Gemeenteraadsverkiezingen
Provinciale Statenverkiezingen
Waterschapsverkiezingen
Stimuleren of afremmen?
Accijns
Subsidie Heffing
Belasting
Subsidie voor innovatie
Collectieve of particuliere sector?
De collectieve sector en alle
collectieve goederen
worden door de overheid betaald
Collectieve of particuliere sector?
De particuliere sector bestaat uit goederen en bedrijven die NIET door de overheid worden betaald
Privatiseren
Soms vindt de overheid bepaalde taken niet bij de overheid meer horen. Als de overheid de HELE dienst (bijv alle post, telefoon, electriciteit) verkoopt, dan noem je dat privatisering.
Nederland = verzorgingsstaat
§7.2 Sociale zekerheid
Het sociaal minimum is een bedrag, bepaald door de overheid, dat mensen minimaal nodig hebben om te leven.
Actieven en inactieven
Actieven = mensen met betaald werk
Inactieven = mensen zonder betaald werk, die een uitkering ontvangen.
Actieven betalen premies en belasting.
Inactieven krijgen deel daarvan als uitkering.
Dit noem je de herverdeling van inkomens.
Er moeten voldoende actieven zijn om de sociale zekerheid te kunnen betalen.
Alle uitkeringen samen noem je de sociale zekerheid. Dit zijn werknemersverzekeringen (voor als je gewerkt hebt) en volksverzekeringen (voor iedereen)
Wat hoort op 1, 2 en 3?
verzekeringen
premie
voorzieningen
belastingen
Werknemers
WIA
Volks
AOW ANW
Bijstands
huur zorg
ANW
Aan de slag!
Aan de slag!
§7.3 Hoe komt de overheid aan geld?
Inkomstenbelasting over loon
Vennootschapsbelasting over winst
BTW en Accijns over producten die je koopt
Boetes en winst van de overheid zelf
Aan de slag!
Bekijk de afbeelding bovenaan pag. 211 en maak vraag 3
DIRECTE belasting
Betaal je direct aan de overheid
Inkomstenbelasting
Vennootschapsbelasting
INDIRECTE belasting
Betaal je als je iets koopt. De winkel betaalt het dan aan de overheid.
BTW
accijns
Jij
Overheid
Overheid
Winkel
Jij
directe belasting indirecte belasting
consumentenprijs
inkomstenbelasting winkelier
vennootschapsbelasting
btw
accijns
belastingdienst
Wat is ook alweer:
solidariteitsbeginsel?
Profijtbeginsel
Je betaalt belasting voor het gebruik van goederen of diensten die de overheid levert.
Profijt = ergens voordeel van hebben
Motorrijtuigenbelasting is daar een voorbeeld van profijtbeginsel
Draagkrachtbeginsel
Hoe meer inkomen, hoe meer draagkracht.
Volgens het draagkrachtbeginsel betaal je meer belasting als je meer inkomen hebt.
Het progressieve belastingtarief in Nederland is daar een voorbeeld van.
Wat is EERLIJKE belasting?
Situatie 1
Situatie 2
Situatie 3
Het verschil in inkomen wordt door progressieve belasting KLEINER
nakijken...
X
X
10 17,5 30 40 50
nakijken...
36,97%
€56.500 ÷ 100 x 36,97= € 20.888,05
27.919,00
2.119,59
30.038,59
€ 30.038,59 ÷ € 79.800 × 100% = 37,6%
nakijken...
a Van de hoeveelheid CO 2 die je auto uitstoot.
b De overheid hoopt dat mensen nu schonere auto’s gaan kopen.
c Bijvoorbeeld:
- Nee, op de tweedehands auto is, toen hij nieuw was, al bpm geheven.
Dat werkt ook nog door in de prijs van een tweedehands auto.
- Ja, als de bpm ook geldt bij de verkoop van tweedehands auto’s
die veel CO 2 uitstoten, dan kopen steeds minder mensen dat soort auto’s.
9 a Bpm en motorrijtuigenbelasting.
b Btw en accijns. Deze belastingen betaal je als je moet tanken. Hoe meer kilometers je
rijdt, hoe meer je moet tanken, hoe meer btw en accijns je moet betalen.
c Bijvoorbeeld: accijns en btw op brandstof. Daar ga je meer van betalen als je meer
met de auto rijdt.
d Tol betaal je alleen als je gebruik maakt van de snelweg in deze landen. Omdat je
betaalt voor het gebruik is tol ook een voorbeeld van het profijtbeginsel.
nakijken...
a Bpm en motorrijtuigenbelasting.
b Btw en accijns. Deze belastingen betaal je als je moet tanken. Hoe meer kilometers je rijdt, hoe meer je moet tanken, hoe meer btw en accijns je moet betalen.
c Bijvoorbeeld: accijns en btw op brandstof. Daar ga je meer van betalen als je meer met de auto rijdt.
d Tol betaal je alleen als je gebruik maakt van de snelweg in deze landen. Omdat je betaalt voor het gebruik is tol ook een voorbeeld van het profijtbeginsel.
§4
Welk UITGAVEN heeft de rijksoverheid?
Uitgaven
Ministerie: een deel van de rijksoverheid
Minister: de baas van een ministerie
mevr Yeşilgöz
a (€ 111,3 miljard + € 110,9 miljard) ÷ € 433,6 miljard x 100% = 51,2%
b (€ 147,9 miljard + € 121,9 miljard) ÷ € 402,9 miljard × 100% = 67,0%
c € 111,3 miljard ÷ 18 miljoen = € 111.300 miljoen ÷ 18 miljoen = € 6.183
of: € 111.300.000.000 ÷ 18.000.000 = € 6.183
d 1 € 56,0 miljard
2 € 56,0 miljard ÷ € 111,3 miljard × 100% = 50,3%
X
inkomsten < uitgaven
= begrotingstekort
inkomsten > uitgaven
= begrotingsoverschot
Als de overheid een tekort heeft kan het bezuinigen op uitgaven, of geld lenen. Het geld dat de overheid geleend heeft is de staatsschuld.