2.1 Grammatica
2.1 Grammatica
Leerdoelen
Aan het einde van de les kun je bijvoeglijke naamwoorden herkennen en gebruiken.
Aan het einde van de les kun je de persoonsvorm in een zin vinden.
Aan het einde van de les kun je de verschillende werkwoordsvormen benoemen.
Aan het einde van de les kun je het werkwoordelijk gezegde in een zin identificeren.
Aan het einde van de les kun je het lijdend voorwerp in een zin vinden.
Aan het einde van de les kun je een bouwplan van een zin maken.
Wat weet je al over bijvoeglijke naamwoorden en werkwoorden?
Bijvoeglijke naamwoorden
Geven extra informatie over zelfstandige
naamwoorden. Kunnen voor of na
het zelfstandig naamwoord staan.
Persoonsvorm
Het werkwoord dat verandert als de zin in een andere tijd wordt gezet.
Werkwoordsvormen
Verschillende vormen van een werkwoord: persoonsvorm, hele werkwoord en voltooid deelwoord.
Werkwoordelijk gezegde
Bestaat uit de persoonsvorm en andere werkwoorden in de zin.
Lijdend voorwerp
Zinsdeel dat aangeeft wat of wie het onderwerp beïnvloedt.
Bouwplan van een zin
Schema dat laat zien uit welke zinsdelen een zin bestaat.
Definities
Bijvoeglijk naamwoord: Woord dat een eigenschap of kenmerk van een zelfstandig naamwoord aangeeft.
Persoonsvorm: Het werkwoord dat verandert als de zin in een andere tijd wordt gezet.
Werkwoordsvormen: Verschillende vormen van een werkwoord, zoals persoonsvorm, hele werkwoord en voltooid deelwoord.
Werkwoordelijk gezegde: Bestaat uit de persoonsvorm en andere werkwoorden in de zin.
Lijdend voorwerp: Zinsdeel dat aangeeft wat of wie het onderwerp beïnvloedt. Bouwplan van een zin: Schema dat laat zien uit
Soorten werkwoorden
Zelfstandig werkwoord (zww): geeft de handeling in de zin aan.
Hulpwerkwoord (hww): ondersteunt het zelfstandig werkwoord (bijv. om tijden te vormen).
Koppelwerkwoord (kww): koppelt onderwerp aan eigenschap of naam.
Voorbeelden (zww & hww)
Kelly bestudeert de paragraaf. (zww = bestudeert)
Kelly heeft de paragraaf bestudeerd. (hww = heeft, vdw = bestudeerd)
Kelly zal de paragraaf bestuderen. (hww = zal, inf = bestuderen)
Wat is het zelfstandig werkwoord in deze zin?
Milan speelt elke dag gitaar.
Speelt
Elke
Dag
Gitaar
Koppelwerkwoorden
Er zijn 9 koppelwerkwoorden:
zijn, worden, blijven, blijken, lijken, schijnen, heten, dunken, voorkomen.
👉 Ze geven geen handeling aan, maar koppelen onderwerp aan eigenschap/naam
Naamwoordelijk gezegde
Als er een koppelwerkwoord in de zin staat → naamwoordelijk gezegde.
Het werkwoord geeft géén handeling, maar koppelt een eigenschap of naam aan het onderwerp.
Het naamwoord (bijvoeglijk of zelfstandig) is nodig om de betekenis compleet te maken.
Voorbeelden:
De boom is prachtig.
De boom is ziek geworden.
👉 In beide zinnen geeft het gezegde niet een actie aan, maar een eigenschap van de boom.
Vraag
“De boom is prachtig.”
Wat is het onderwerp?
Wat is het naamwoordelijk gezegde?
Wat is het koppelwerkwoord?
Bijwoordelijke bepaling (bwb)
Geeft aan: waar, wanneer, hoe, waarom iets gebeurt.
Begint vaak met een voorzetsel.
Soms zijn losse woorden als ook, wel, niet een bwb.
Voorbeelden bwb
Linde bewaarde haar dagboek onder haar bed. (waar?)
Wanneer viel de stroom uit? (vraagwoord = bwb)
Jamie draagt ook een pet.
Wat is de bijwoordelijke bepaling in deze zin:
"Sam fietste snel naar school."
Samenvatting
zww: handeling
hww: helpt het zww (tijd vormen)
kww: koppelt onderwerp en eigenschap/naam → nwg
nwg (naamwoordelijk gezegde): gezegde met een koppelwerkwoord + naamwoord (eigenschap of naam van het onderwerp)
bwb: zegt iets over waar, wanneer, hoe, waarom
Aan de slag!
2.1 grammatica
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.