Genotype, fenotype en variatie bij mensen

Genotype, fenotype en variatie bij mensen

1 / 18
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 18 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Genotype, fenotype en variatie bij mensen

Leerdoel van deze les



Aan het einde van de les kan je de begrippen genotype en fenotype uitleggen.


Je weet hoe erfelijke informatie door celdeling en voortplanting wordt doorgegeven en hoe variatie ontstaat.

Wat is erfelijke informatie?

Elke lichaamscel heeft een celkern met chromosomen. Je erfelijke eigenschappen liggen opgeslagen in het DNA van deze chromosomen.

Celdeling en erfelijke informatie

Bij celdeling worden chromosomen gekopieerd. Elke dochtercel krijgt dezelfde erfelijke informatie als de moedercel.

Wat is een genotype?

Alle erfelijke informatie in je DNA samen heet je genotype. Dit ontstaat bij de bevruchting.

Wat is een fenotype?

Alle waarneembare eigenschappen van een organisme samen heten het fenotype. Dit is het resultaat van je genotype plus invloeden uit het milieu.

Vragen over genotype en fenotype

De 46 chromosomen in je cellen vormen 23 paren. Elk paar bestaat uit één chromosoom van je moeder en één van je vader.

Voorbeeld: oogkleur

Je oogkleur wordt mede bepaald door je genotype. Je kunt bijvoorbeeld het gen voor bruine ogen van je moeder én het gen voor blauwe ogen van je vader erven.

Genen: actief of niet?

Niet alle genen zijn altijd actief. Levercellen gebruiken andere genen dan huidcellen. Alleen de benodigde genen worden 'aangezet'.

Genotype verandert niet, fenotype wel

Milieufactoren zoals zon of haarverf kunnen het fenotype veranderen, maar het genotype blijft gelijk.

Geslachtschromosomen

Vrouwen

Hebben een X- en een Y-chromosoom (XY).

Hebben twee X-chromosomen (XX).

Mannen

Bevruchting: hoe ontstaat variatie?

Bij bevruchting smelten de 23 chromosomen van zaadcel en eicel samen. Genotypen kunnen op veel manieren gecombineerd worden, waardoor variatie ontstaat.

Variatie bij geslachtelijke voortplanting

Omdat chromosomen willekeurig worden verdeeld bij de vorming van zaad- en eicellen, ontstaan telkens unieke combinaties van genen in het nageslacht.

Intersekse: uitzonderingen bestaan

Heel soms hebben mensen XY- of XX-chromosomen die niet bij hun uiterlijke geslacht passen. Dit heet intersekse.

Samenvatting

Je hebt geleerd wat genotype en fenotype zijn, hoe erfelijke informatie werkt, en hoe variatie bij mensen ontstaat door geslachtelijke voortplanting.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.