Hoofdstuk 4 Van oorlog naar oorlog 2BK
Graven van soldaten uit de
Eerste Wereldoorlog.
In het zuidwesten van België en het noorden van Frankrijk zijn duizenden velden vol witte kruizen. Het zijn graven van soldaten die in de Eerste Wereldoorlog omkwamen. Deze foto is gemaakt in Noord-Frankrijk, bij het dorpje Romagne-sous-Montfaucon. Hier liggen ruim 14.000 Amerikaanse soldaten begraven.
Hoofdstuk 4
Van oorlog
naar oorlog
Onderdelen in deze les
Graven van soldaten uit de
Eerste Wereldoorlog.
In het zuidwesten van België en het noorden van Frankrijk zijn duizenden velden vol witte kruizen. Het zijn graven van soldaten die in de Eerste Wereldoorlog omkwamen. Deze foto is gemaakt in Noord-Frankrijk, bij het dorpje Romagne-sous-Montfaucon. Hier liggen ruim 14.000 Amerikaanse soldaten begraven.
Hoofdstuk 4
Van oorlog
naar oorlog
Leerdoelen
Je leert:
Waarom begonnen Europese landen in 1914 een wereldoorlog?
Hoe verliep de Eerste Wereldoorlog?
Welke gevolgen had de economische crisis van 1929?
Hoe kreeg Hitler in Duitsland alle macht?
Wat leer je in het hoofdstuk Van oorlog naar oorlog?
Tijd van wereldoorlogen (1900-1950)
In het wit zie je een tank, een nieuw wapen in de Eerste Wereldoorlog.
Op de achtergrond demonstreren werklozen tijdens de zware economische crisis in dit tijdvak.
4.0 Oriëntatie (lees mee op blz 61 van je tekstboek)
Als je in België en Noord-Frankrijk bent, zie je velden vol kruisen. Heel veel velden met héél veel rijen kruisen. Het zijn de graven van soldaten die omkwamen in de Eerste Wereldoorlog. De soldaten die deze oorlog overleefden, vertelden later hoe mooi het landschap in de lente en zomer was. Maar na een gevecht was daar weinig van over. Vreemd was dat dan overal in het kapotgeschoten landschap rode bloemen bloeiden: klaprozen. Daarom droegen de soldaten elke keer als ze de oorlog herdachten, een klaproos op hun kleding.
Duitsland
De Eerste Wereldoorlog was van 1914-1918. Toen in 1914 deze oorlog begon, hadden sommige mensen er zin in. Ze wilden bewijzen dat hun land het best en sterkst was. Geen enkel land twijfelde aan de overwinning. Veel mensen dachten daarom dat de oorlog snel voorbij zou zijn. Maar het liep anders: pas na vier verschrikkelijke jaren was de oorlog afgelopen. Duitsland kreeg de schuld van de oorlog en moest zware boetes betalen. Daardoor kon dat land niet herstellen van de oorlog en volgde er de ene crisis na de andere. Na de grote economische crisis van 1929 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij bereidde het land voor op een nieuwe grote oorlog: de Tweede Wereldoorlog. De Eerste Wereldoorlog - Schooltv
Een tank in onze tijd
Een nieuw wapen
Een nieuw wapen in de Eerste Wereldoorlog: de tank
Opdrachten
Maak opdracht 1 t/m 3 op blz 91 van je werkboek
4.1 Een land om trots op te zijn
Aan het einde van de les kun je benoemen hoe de Europese landen de eerste wereld oorlog startte in 1914
Wij zijn het beste land!
Aan het eind van de 19e eeuw waren veel Europeanen nationalistisch: ze voelden zich één volk en waren trots op hun land, taal en cultuur (bijvoorbeeld in volksliederen).
In 1871 ontstond Duitsland als nieuw groot land. Het wilde, net als Engeland en Frankrijk, een wereldrijk met koloniën (imperialisme). Daarom bouwde Duitsland een sterk leger en oorlogsschepen, wat voor spanning zorgde in Europa.
Een nieuw land: Duitsland
Na 1815 waren er weinig oorlogen in Europa door een machtsevenwicht. Dit veranderde in 1871 met de oprichting van Duitsland. Duitsland werd imperialistisch en wilde, net als Engeland en Frankrijk, een wereldrijk met koloniën. Daarom bouwde het een sterk leger en een grote vloot.
Tussen Duitsland en Engeland ontstond een wapenwedloop op zee, die Engeland won. Op land bleef de machtsverdeling onduidelijk, waardoor de spanningen in Europa toenamen.
Bondgenoten
Om in een oorlog niet alleen te staan, sloten landen bondgenootschappen: afspraken om elkaar te helpen. Sommige landen, zoals Nederland en België, bleven neutraal en kozen geen kant. In 1914 waren er twee grote bondgenootschappen:
Geallieerden: Rusland, Groot-Brittannië en Frankrijk
Centralen: Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Italië
Duitsland lag ongunstig tussen Frankrijk (westen) en Rusland (oosten) en vreesde een oorlog op twee fronten. Daarom bedachten Duitse generaals het Schlieffenplan: eerst snel Frankrijk binnen zes weken verslaan, omdat Rusland langer nodig had om zijn leger klaar te maken. Daarna zou Duitsland zijn leger naar het oosten verplaatsen om tegen Rusland te vechten. Dit plan moest voorkomen dat Duitsland tegelijk van twee kanten werd aangevallen en gaf een gevoel van veiligheid.
Begrippen
bondgenootschap
Twee of meer landen die hebben afgesproken om elkaar militair te helpen.
militarisme
Trots zijn op alles wat met het leger te maken heeft: soldaten, wapens, medailles.
Opdrachten
Hoe begon de Eerste Wereldoorlog? | Schooltv
Aan het einde van de les kun je benoemen hoe de Europese landen de eerste wereld oorlog startte in 1914
Maak opdracht 1 tot en met 7 op blz 93 en 95
4.2 De grote oorlog
Aan het einde van de les kun je benoemen hoe de eerste wereld oorlog verliep
Moord in Bosnie
In 1914 verwachtten veel Europeanen een oorlog, maar niet wanneer die zou beginnen. De aanleiding was de moord op de Oostenrijkse kroonprins Franz Ferdinand door Gavrilo Princip in Bosnië.
Bosnië was in handen van Oostenrijk-Hongarije, maar nationalistische Serviërs wilden dat het bij Servië hoorde. Na de moord wilde Oostenrijk-Hongarije Servië straffen. Rusland steunde Servië, waardoor de situatie escaleerde.
Een maand later brak de oorlog uit: de Eerste Wereldoorlog.
Vier verschrikkelijke jaren
''de oorlog is voor kerstmis voorbij' zeiden de mensen
Nederland neutraal
Nederland had zich voor de oorlog bij geen enkel bondgenootschap aangesloten. Dat wilde de Nederlandse regering niet: Nederland wilde neutraal blijven. Ons land deed daarom niet mee aan de Eerste Wereldoorlog. Toch hadden de Nederlanders veel last van de oorlog: de handel kwam stil te liggen en uit België kwamen veel vluchtelingen.
De oorlog begint
Op 1 augustus 1914 begon de Eerste Wereldoorlog toen Duitsland besloot aan te vallen. Het plan was om Frankrijk binnen zes weken te verslaan, maar de grens met Frankrijk was sterk verdedigd. Daarom trokken de Duitsers via de neutrale landen België en Luxemburg, wat door veel mensen als schandalig werd gezien.
De Duitsers wilden snel door België heen om via Noord-Frankrijk naar Parijs te gaan, maar dit duurde langer dan verwacht. Ondertussen trok het Franse leger naar het noorden om de aanval tegen te houden, en Engeland stuurde veel soldaten om te helpen.
Uiteindelijk werd de Duitse aanval gestopt. De legers kwamen tegenover elkaar te liggen op een lange strook van België tot Zwitserland. Daar bleven ze vier jaar lang vechten in een loopgravenoorlog, waarbij miljoenen soldaten om het leven kwamen.
Duitse soldaten naar het front
Volgens sommige mensen zou de oorlog maar kort duren. Hun land, hun volk en hun leger waren toch geweldig? Op deze foto uit 1914 vertrekken Duitse soldaten per trein naar het front: Hoera, we gaan naar de oorlog! Auf Wiedersehen auf dem Boulevard! ('Tot ziens in de straten van Parijs!')
Vast gelopen in de modder
De legers lagen vaak maar een paar honderd meter van elkaar vandaan en beschoten elkaar met mitrailleurs en zware granaten. Om zich te beschermen groeven soldaten loopgraven. Daartussen lag het gevaarlijke niemandsland, een kapotgeschoten stuk grond. Soms probeerden soldaten de loopgraven van de vijand te veroveren, maar dat mislukte bijna altijd en kostte duizenden levens. Zelfs nieuwe wapens zoals tanks, gifgas en vliegtuigen brachten geen doorbraak.
Het leven in de loopgraven was zwaar. Bij regen veranderden ze in modderpoelen en kregen soldaten soms loopgraafvoeten, waardoor ze blijvend gehandicapt raakten. Anderen kregen shellshock door de constante angst en het lawaai. Het stonk door slechte hygiëne, er was veel ongedierte, en in de winter was het ijskoud. Soms was er ook te weinig eten. Daarnaast moesten soldaten vaak lange tijd wachten, wat zorgde voor veel verveling.
wereld oorlog
De oorlog werd niet alleen in West-Europa gevoerd. In Rusland verloor het zwakke Russische leger veel gebied aan Duitsland. Oostenrijk-Hongarije vocht ook tegen Italië in de Alpen, maar zonder grote winst.
Er werd ook gevochten in het Osmaanse Rijk en in koloniën in Afrika en Azië. Veel inheemse soldaten uit deze koloniën, zoals uit India en Afrika, vochten mee, zelfs in Europa.
Zo werd de oorlog een echte wereldoorlog.
Het laatste jaar oorlog
In 1917 zonk Duitsland opnieuw een Amerikaans schip met een torpedo. Daardoor ging Amerika meedoen aan de oorlog en stuurde veel nieuwe soldaten en wapens naar Europa. De uitgeputte Duitse soldaten konden dat niet aan, en in 1918 werden hun loopgraven doorbroken.
In het oosten was de oorlog al eerder afgelopen, omdat er in Rusland een opstand was en de tsaar werd afgezet. De nieuwe leiders sloten vrede met Duitsland.
In november 1918 eindigde de oorlog ook in West-Europa. Duitsland kreeg de schuld en werd zwaar gestraft.
loopgraven
Geul of gang in de grond die soldaten beschermt tegen de wapens van de vijand.
neutraal
Geen partij kiezen bij een ruzie of oorlog.
wapenstilstand
Afspraak tussen oorlogvoerende landen om een tijd niet te vechten.
wereldoorlog
Grote oorlog die in verschillende werelddelen wordt uitgevochten en waarin soldaten uit meerdere werelddelen vechten.
Aan het einde van de les kun je benoemen hoe de eerste wereldoorlog verliep
